گونئي آزه ربايجان، اؤز ميللي بايراغيني گؤزله مه كده دير

مئهران باهارلي

سؤزوموز

توركييه و آزه ربايجان جومهورييه تي بايراقلاري، اورالاردا ياشايان خالقلارين ميللي موجاديله له ري و ايچينده ن گئچديكله ري تاريخي سوره جله رين محصولودور. او بايراقلار، توركييه و آزه ربايجان جومهورييه تينين ميللي بايراقلاريدير. بوندان سونرا دا بئله قالاجاقدير. آنجاق توركييه و آزه ربايجان جومهورييه تينين ميللي بايراقلاري، گونئي آزه ربايجان، ايران`ين گونئيينده قاشقاي يورت يا دا خوراساندا آفشار ائلينين ميللي بايراغي دئييلدير. اولابيلمه ز، نه بوگون، نه ده گله جه كده. چونكو اونلار بيزيم ياشاديغيميز تاريخي سوره جله رين، بيزيم ميللي موجاديله ميزين، بيزيم قوشوللاريميزين دئييل، باشقا ياشاملارين، باشقا ميللي موجاديله له رين، باشقا قوشوللارين سونوجودور. اونلارين يارانماسيندا بيزيم ان كيچيك بير رول و قاتقيميز اولماميشدير. او بايراقلار بيزيم آجي و اؤز وئريميزين اورونو دئييلديرله ر. او بايراقلارين بيزيم ده ميللي بايراغيميز اولابيلمه سي، تاريخي گئرييه چئويريب يئنيده ن و باشقا تورلو يازماقلا، او خالقلارلا بيرليكده ميللي موجاديله ياپماقلا مومكون اولابيله ر. بو دا خه يالدان باشقا بير شئي دئييلدير. گونئي آزه ربايجان و ايران`ين باشقا بؤلگه له رينده ياشايان تورك خالقينين ميللي بايراقلاري، اؤز ديناميكله ري و اؤز ميللي موجاديله و ياشاديقلاري تاريخي سوره جله رين ايچينده اورتايا چيخابيله ر. بو اوزده ن ده توركييه و آزه ربايجان جومهورييه تينين ميللي بايراقلاريني گونئي آزه ربايجان`ين ميللي بايراغي دييه قالديرانلار و يا گؤسته ره نله ر، چوخ درين بير يانيلقي ايچينده ديرله ر.

اؤته ياندان گونئي آزه ربايجان`ا ميللي بير بايراغين گره كمه دييي و تورك ميللي حره كه تينين بئله بير اكسيكلييي اولماديغي گؤروشو ده دوغرو دئييلدير. بيزيم بير چوخ سورون آراسيندا، بايراق سورونوموز، بير چوخ اكسيكليك آراسيندا بايراق اكسيكلييييميز ده واردير. تورك خالقيني فارسلاردان دوشونجه، ائيله م و سمبوللاردا آيريشديران هر شئي، تورك خالقينين ميلله تله شمه سينه و سيياسي كيمليك قازانماسينا كؤمه ك ائده ر. اؤز گله جه ييني بليرله مه ك اوچون، بو "اؤز"و بليرله مه ك و بركيشديرمه ك گره كير. بورادا ياديرقاناجاق هئچ بير شئي يوخدور. بايراق بوتون دونيادا و بوتون خالقلار آراسيندا عئيني گؤره وي ياپان ان اييي آراجلاردان بيريدير. بايراق آيريشديران سمبوللارين ان گوجلوسودور. بايراقسيز بير ميلله تله شمه+اؤز گله جه ييني بليرله مه حره كه تي دوشونوله مه ز و يوخدور دا. ايران و گونئي آزه ربايجاندا جه ره يان ائده ن چاغداش ميللي حره كه ت ميلله تله شمه و سيياسيله شمه ده ن عيباره ت اولدوغو اوچون، گونئي آزه ربايجان`ين اؤزونه خاص بير بايراق منيمسه مه سي، اولدوقجا يارارلي گيريشيم و گره كلي بير ائحتيياجدير. اساسه ن دونيادا بايراغي اولمايان تك بير ميللي حره كه ت (ميلله تله شمه+اؤز گله جه ييني بليرله مه) حره كه تي يوخدور. بيز ده ايستيثنا دئييليك. بؤلگه ميزده جه ره يان ائده ن بوتون ميللي حره كه تله ر فيليسطين، قاراباغ ائرمه نيله ري، ايران، عراق و توركييه كوردله ري، چئچه نله ر، اوسئتين، آبخاز، قوزئي قيبريس توركله ري، چين اويغور و تيبئتليله ري، ... هاميسي ميللي موجاديله له ري سيراسيندا، ميللي بايراق گره ييني دويموشلاردير. ميللي بايراغي منيمسه مه، اونلارين دئوله تله شمه سينده ن سونرايا دا خاص اولان بير اولاي دئييلدير. گونئي آزه ربايجان و ايران`ين باشقا بؤلگه له رينده ياشايان تورك خالقي و ميللي موجاديله سي دونيادا باشقا خالق و ميللي موجاديله له ر كيميدير و بايراقلانماسي، اونون ميلله تله شمه سي و ميللي موجاديله سينين سيياسيله شمه سينين، اولقونلاشماسينين گره ييدير. گونئي بايراقلانماسينا قارشي چيخماق، بؤيويه ن بير اوشاغين بؤيومه سينه قارشي چيخماق كيمي دوغانين ديكته ائتدييي ائوريم و گليشمه يه قارشي چيخماقدير.

بوگون گونئي آزه ربايجان حتتا گونئي ايراندا اؤنه ريله ن بايراقلار، بو ميلله تله شمه و "اؤز"ون بيچيمله نمه سي و بو "اؤز"ه بيلينجله نمه نين سونوجودور. بو بايراقلاري اؤنه ره نله ر، هاميسي گونئيده ن و حره كه تين ايچينده ن چيخميش اينسانلاردير. ائوريمله و سوره ج ايچينده ن چيخان بايراق، ايشته بئله اولار. بايراغين اورتايا چيخماسي اوچون باشقا بير ائوريم، باشقا بير سوره جين بكله نمه سي منطيقلي دئييلدير. سوره ج ده، ائوريم ده، شو آندا ايچينده اولدوغوموز سوره ج و ائوريمدير. بو سوره جين سونوندا اؤنه ريله ن بايراقلاردان بيري، ائوريليب سيوريله جه ك و تثبيت ائديله جه كدير، بوتون ميللي حره كه تله رده اولدوغو كيمي.

البه تته بايراق سورونو ايله ايلگيلي تله سمه يه گره ك يوخدور. بيز بايراق سورونو و گره كسينيمينين نئجه و هانسي سوره جده چؤزوله جه ييني داها دا و آيرينتيلاري ايله و هر طره فلي تارتيشماليييق. بو قونودا ايله ري سوروله ن دوشونجه له رين هاميسي، اوزه رينده دورولماسي گره كه ن فيكير و اؤنه ريله ردير.


گرچه يه هو!!!

Güney Azәrbaycan öz milli bayrağını gözlәmәkdәdir

Mehran Baharlı

Sözümüz

Türkiyә vә Azәrbaycan Cumhuriyәti bayraqları oralarda yaşayan xalqların milli mucadilәlәri vә içindәn geçdiklәri tarixi sürәclәrin mәhsuludur o bayraqlar Türkiyә vә Azәrbaycan Cumhuriyәtinin milli bayraqlarıdır Bundan sonra da belә qalacaqdır Ancaq Türkiyә vә Azәrbaycan Cumhuriyәtinin milli bayraqları Güney Azәrbaycan İranın güneyindә Qaşqayyurt ya da Xorasanda Afşarelinin milli bayrağı deyildir Olabilmәz nә bugün nә dә gәlәcәkdә Çünkü onlar bizim yaşadığımız tarixi sürәclәrin bizim milli mucadilәmizin bizim qoşullarımızın deyil başqa yaşamların başqa milli mucadilәlәrin başqa qoşulların sonucudur Onların yaranmasında bizim әn kiçik bir rol vә qatqımız olmamışdır O bayraqlar bizim acı vә özverimizin ürünü deyildirlәr O bayraqların bizim dә milli bayrağımız olabilmәsi tarixi geriyә çevirib yenidәn vә başqa türlü yazmaqla o xalqlarla birlikdә milli mucadilә yapmaqla mümkün olabilәr Bu da xәyaldan başqa bir şey deyildir Güney Azәrbaycan vә İranın başqa bölgәlәrindә yaşayan Türk xalqının milli bayraqları öz dinamiklәri vә öz milli mucadilә vә yaşadıqları tarixi sürәclәrin içindә ortaya çıxabilәr Bu üzdәn dә Türkiyә vә Azәrbaycan Cumhuriyәtinin milli bayraqlarını Güney Azәrbaycanın milli bayrağı diyә qaldıranlar vәya göstәrәnlәr çox dәrin bir yanılqı içindәdirlәr

Ötә yandan Güney Azәrbaycana milli bir bayrağın gәrәkmәdiyi vә Türk milli hәrәkәtinin belә bir әksikliyi olmadığı görüşü dә doğru deyildir Bizim bir çox sorun arasında bayraq sorunumuz bir çox әksiklik arasına bayraq әksikliyimiz dә vardır Türk xalqını Farslardan düşüncә eylәm vә sәmbollarda ayrışdıran hәr şey Türk xalqının millәtlәşmәsinә vә siyasi kimlik qazanmasına kömәk edәr Öz gәlәcәyini bәlirlәmәk üçün bu Özü bәlirlәmәk vә bәrkişdirmәk gәrәkir Burada yadırqanacaq heç bir şey yoxdur Bayraq bütün dünya vә bütün xalqlar arasında eyni görәvi yapan әn iyi araclardan biridir Bayraq ayrışdıran sәmbolların әn güclüsüdür Bayraqsız bir millәtlәşmә öz gәlәcәyini bәlirlәmә hәrәkәti düşünülәmәz vә yoxdur da İran vә Güney Azәrbaycanda cәrәyan edәn çağdaş milli hәrәkәt millәtlәşmә vә siyasilәşmәdәn ibarәt olduğu üçün Güney Azәrbaycanın özünә xas bir bayraq mәnimsәmәsi olduqca yararlı girişim vә gәrәkli bir ehtiyacdır

Əsasәn dünyada bayrağı olmayan tәk bir milli hәrәkәt millәtlәşmә öz gәlәcәyini bәlirlәmә hәrәkәti yoxdur Biz dә istisna deyilik Bözlgәmizdә cәrәyan edәn bütün milli hәrәkәtlәr Filistin Qarabağ Ermәnilәri İran Əraq vә Türkiyә Kürdlәri Çeçәnlәr Osetin Abxaz Quzey Qibris Türklәri Çin Uyqur vә Tibetlilәri hamısı milli mucadilәlәri sırasında milli bayraq gәrәyini duymuşlardır

Əsasәn dünyada bayrağı olmayan tәk bir milli hәrәkәt millәtlәşmә öz gәlәcәyini bәlirlәmә hәrәkәti yoxdur Biz dә istisna deyilik Bölgәmizdә cәrәyan edәn bütün milli hәrәkәtlәr Filistin Qarabağ Ermәnilәri İran Əraq vә Türkiyә Kürdlәri Çeçәnlәr Osetin Abxaz Quzey Qibris Türklәti Çin Uyqur vә Tibetlilәri hamısı milli mucadilәlәri sırasında bu milli bayraq gәrәyini duymuşlardır Milli bayrağı mәnimsәmә onların devlәtlәşmәsindәn sonraya da xax olan bir olay deyildir Güney Azәrbaycan vә İranın başqa bölgәlәrindә yaşayan Türk xalqı vә milli mucadilәsi dünyanın başqa xalq vә milli mucadilәlәri kimidir vә bayraqlanması onun millәtlәşmәsi vә milli mucadilәsinin siyasilәşmәsinin olqunlaşmasının gәrәyidir Güney bayraqlanmasına qarşı çıxmaq böyüyәn bir uşağın böyümәsinә qarşı çıxmaq kimi doğanın diktә etdiyi evrim vә gәlişmәyә qarşı çıxmaqdır

Bugün Güney Azәrbaycan hәtta Güney İranda önәrilәn bayraqlar bu milәtlәşmә vә özün biçimlәnmәsi vә bu özә bilinclәnmәnin sonucudur Bu bayraqları önәrәnlәr hamısı güneydәn vә hәrәkәtin içindәn çıxmış insanlardır Evrimlә vә sürәc içindәn çıxman bayraq iştә belә olar Bayrağın ortaya çıxması üçün başqa bir evrim başqa bir sürәcin bәklәnmәsi mәntiqli deyildir Sürәc dә evrim dә şu anda içindә olduğumuz serәc vә evrimdir Bu sürәcin sonunda önәrilәn bayraqlardan biri evrilib sivrilәcәk tәsbit edilәcәkdir bütün milli hәrәkәtlәrdә olduğu kimi

Əlbәttә bayraq sorunu ilә ilgili tәlәsmәyә gәrk yoxdur Biz bayraq sorunu vә gәrәksiniminin necә vә hansı sürәcdә çözülәcәyini daha da vә ayrıntıları ilә vә hәr tәrәfli tartışmalıyıq Bu qonuda ilәri sürülәn düşüncәlәrin hamısı üzәrindә durulması gәrәkәn fikir vә önәrilәrdir

Gәrçәyә Hu

Azerbaycan Cumhuriyetinin bayragi, guney azerbaycanin milli bayragi deyildir

mehran baharli

sayin guntay bey goyalp:

yazdiginiz bu yazida iki temel gorush vardir. bunlarin birine yuzde yuz qatiliram, otekine ise yuzde yuz qatilmiram

1-yuzde yuz qatildigim qounu: turkiye ve azerbaycan cumhuriyetinin bayraqlari, oralarda yashayan xalqlarin yashadiqlari ve ichinden gechdikleri tarixi sureclerin mehsuludur. dolayisi ile o bayraqlar, turkiye ve azerbaycan cumhuriyetinin milli bayraqlaridir, bundan sonra da bele qalacaqdir.

ancaq turkiye ve azerbaycan cumhuriyetinin milli bayraqlari, guney azerbaycan, iranin guneyinde qashqayyurd ya da xorasanda afsharelinin milli bayragi deyildir, olabilmez. ne bugun, ne de gelecekde. chunku onlar bizim yashamadigimiz tarixi sureclerin deyil, bashqa yashamlarin sonucudurlar.

o bayraqlarin bizim de milli bayragimiz olabilmesi, tarixi geriye chevirmek ve yeniden bashqa turlu yazmaqla, gechmishi onlarla yeniden ve birlikde yashamaqla mumkun olabiler. bu da xeyaldan bashqa bir shey deyildir.

guney azerbaycan ve iranin bashqa bolgelerinde yashayan turk xalqinin milli bayraqlari, oz dinamikleri ve oz milli mucadileleri ve yashadiqlari tarixi surecleri ichinde ortaya chixacaqdir.

dolayisi ile turkiye ve azerbaycan cumhuriyetinin milli bayraqlarini, guney azerbaycanin milli bayragi diye qaldiranlar veya gosterenler, derin bir yanilqi ichindedirler.

2-yuzde yuz qatilmadigim qonu: guney azerbaycana milli bayraq gerekmediyi ve turk milli hereketinin bele bir eksikliyi olmadigidir. turk xalqini farslardan dushuncede, eylemde ve sembollarda ayrishdiran her shey turk xalqinin milletleshmesine ve siyasi kimlik qazanmasina komek eder. iran ve guney azerbaycanda cereyan eden chagdash milli hereket de milletleshme ve siyasileshmeden ibaret oldugu uchun, guney azerbaycanin ozune xas bir bayraq menimsemesi, olduqca yararli girishim ve gerekli bir ehtiyacdir. bayraq ayrishdiran sembollarin en guclusudur.

burada yadirqanacaq hech bir shey yoxdur, bolgemizde cereyan eden butun milli hereketler de ister filistin, qarabag ermenileri, iran, iraq ve turkiye kurdleri, chechenler, .... hamisi milli mucadileleri sirasina, -bu devletleshmelerinden sonraya xas bir olay deyildir- milli bayraq gereyi duymushlardir. guney azerbaycan ve iranin bashqa bolgelerinde yashayan turk xalqi ve milli mucadilesi de dunyada bashqa xalq ve milli mucadileler kimidir ve bayraqlanmasi, onun milletleshme ve milli mucadilesinin siyasileshmesinin, olqunlashmasinin gereyidir. guneyin bayraqlanmasina qarshi chixmaq, bir ushagin boyumesine qarshi chixmaq kimidir.

------------------------

گونتاي گنجالپ

بيزيم بايراق؟!

گوناز ت و- ده تئهرانداکي «تراکتور» تيمي نين ياريشي حاققيندا بيلگي وئريلير. اورادا چوخو گنج اولان مينلرجه اينسان اولوسال دويغولاريني ديله گتيرير. بونلارا باخديقجا گئرچکدن ايراندا ياشايان تورکلوگون دويغو و دوشونجه لرينده ميللي کيمليک دوغرولتوسوندا جيدي دگيشيم يارانديغينا آچيقجا تانيق اولماق مومکوندور. ايرانين موختليف يئرلريندن اولوشان تورک اينسانلاري «تراکتور» تاخيمينا دستک وئرير. چونکو «تراکتور»و ميللي کيمليگي تمثيل ائدن بير تاخيم کيمي گؤرورلر. نظره آلينسا کي، قادينلارين بو ستاديوما گيريشي ياساقدير، او زامان ان آز اوردا اولانلار قدر ميللي دوشونجه لي قيزلارین عکسيکليگيني ده گؤز اؤنونده بولوندورماليييق. کرجده ياشايان تورکلرين مورال دستکلري اينانيلماز اؤلچوده بؤيوک بير پلاکاردلا اورتايا چيخير. هر شئي چوخ گؤزل ايره ليله يير.
انجاق يئنه ده گوناز-دا بير شئيه شاهيد اولدوق. ايکي گنج آدام بيري آذربايجانين، بيري ده تورکييه نين بايراغيني چيخاريرلار. بو ايکي گنج آدامين يانيندان اونلارجا اينسانين اوزاقلاشديغينا تانيق اولدوق. يعني ت و-ده گؤردوک. بو بايراقلار گؤستريلديگينده ميللي شوعار وئرن گنجلرين اورادان نئجه اوزاقلاشديقلاريني گؤردوک. اوزاقلاشانلار هاقلي، اورادا بايراق چيخاريب و او هيجانين قايناغيني باشقا اؤلکه لر اولاراق گؤسترمک ايسته ينلر هاقسيزديرلار. او بايراقلارين اؤز کئچميشي وار. او بايراقلارين هئچ بيريسي ايرانين ايچينده کي تورکلوگون ايستکلريني عکس ائتديره بيلمز. تام ترسينه، ميللي قالخينمانين قايناغيني ايچ ديناميکلره دئييل، سانکي ديشاريدان کؤروکله نن ماجرا کيمي گؤسترر. او بايراقلاري اورايا گتيرمک مومکونموشسه، دئمک کي، داها چوخ بايراق ايچرييه سوخماق اولارميش. آنجاق عاغلي باشيندا اولان آداملار بونا احتيياج دويماميشدير. سادجه حدديندن آرتيق چوخ گنج گؤرونن ايکي آدام بو يانليش ايشي گؤرموشلر. اونلار دا بلکه 2-1 ايلدن سونرا بو آشیری داورانیشلاریندان پئشمان اولاجاقلار. قاچانلار تئز یورولوب نفسدن دوشوب، حرکتدن گئری قالیرلار. بئله لرینه چوخ راست گلدیک. يا دا بئله آنلامسيز ايشلرينه گؤره رئژيم طرفيندن باسقي آلتينا آلينيب و هله گنجليکلري نين ايلک باشيندا ايکن بير چوخ ايجتيماعي هوقوقدان محروم بوراخييلاجاقلار. گئرچکدن بونا دگرمي؟ گئرچکدن بونون آدي موباريزه ديرمی؟ يوخسا بئله دگرسيز دويغولاري گيزلين ساخلاييب اونيوئرسيته لره گيريب، ايجتيماعي مؤوقئع قازانيب و موباريزه ني يوکسک ايجتيماعي ستاتوسدان برخوردار اولاراق سوردورمک داها ياخشيدير. فردي و ميللي حيات باخيميندان هانسي داها وئريمليدير؟ یانلیش مکاندا و زاماندا بو کیمی خطالار اوزوندن بو فاشیست رئژیمه یئم اولماق دوغرودورمو؟
ايکي تجروبه سيز و حياتيندان بئزميش گنج آدامين بو شکيلده خطا ائتمه لري بلکه ده بير او قدر اؤنملي گؤرونمه يه بيلر. اؤنملي گؤرونن گوناز کيمي بير مئديا موسسيسه سي نين بو خطالاري هاقلي کيمي گؤسترمه سيدير. گوناز بو آنلامسيز و دگرسيز گؤرونتولري گؤستررکن «او بيزيم بايراغيميزدير» - دئيه رک، داها سونرا دا بو خطالارين ياپيلماسيني تشويق ائتدي! نه زاماندان اونلار بيزيم بايراغيميز اولدو دا بيزيم خبريميز اولمادي؟ گئرچکدن بيزيم اوچون عکسيک اولان بايراق مسئله سيدير، يوخسا ميللي شعور؟ بير ميللي مئديا موسسيسه سي رئاليست و پراقماتيست بير ميلت يئتيشديرمگي بير مقصد کيمي تبليغ ائتمه ليدير. حتّی بئله کادرلار ائکرانا داشينماماليدير کي، اونودولسون گئتسين. چونکو بو گنجلرين فردي حياتلاري اونلارين عاييله لري و ميللي تاريخ اوچون چوخ اؤنمليدير. من «او بايراقلاري اورايا ايططيلاعات سوخموشدور»- دئميرم. آنجاق بو فيکيري سؤيله ينلره ده قارشي چيخميرام. ميللي حرکت تمکينله، صبيرله گئديلمه سي، واريلماسي گرکن بير يولدور. يانليش داورانيشلارلا غليانا گلن ميللي دويغولاري ساپديرماماق گره کير. آذربايجان و تورکييه بايراقلاريني چيخاراراق ميلتين اولقون و تجروبه لي لايه سيني نین بو حرکته قاتيلماغي نين قارشيسيني آلماق ايهانت دئييل ده ندير، عجبا؟ او بايراقلاري اورادا 1 دقيقه ليگينه چيخاريب و سونرا دا فيلميني چکيب گونازا گؤندرمک چوجوق اويونجاغي کيمي گؤرونور. چونکو اويون گئدرکن هئچ بير يئرده بو بايراقلار گؤرونمور. گيزلينجه 10-5 نفرين ايچينده چيخاريب شکليني چکه رک گونازا گؤندرمک ساختا تبليغات آماجي داشييير. تاماشاچييا بئله تلقين ائديلير کي، سانکي اويون داوام ائتديگي مودتچه او بايراقلار اوردا دالغالانميشدير! آنجاق ائله بير شئي اولماميشدير. بلکه ده هئچ او موحيط باشقا یئردی، اویون ساحه سی دئییل. هاراديرسا، هر حالدا او بايراغي گؤررکن اوردان اوزاقلاشانلار چوخ هاقلي تپکي گؤسترديلر. کئشکه گونازدا اورداکيلار قدر تمکينلي موناسيبت بيلديرسه ايدي.
منيم او گنجلره تکليفيم بودور کي، بئله فورصتلردن دوغرو ايستيفاده ائتسينلر. ميللي ايستکلريميزي خاريجي اؤلکه لره باغلامادان بئله فورصتلرده ديله گتيرسينلر. باشقا اؤلکه لرين بايراقلاريني چيخاريب توپلومو قاچيرماق يئرينه، ميلتين بو کيمي فورصتلرده داها دا آکتيو اولماسي اوچون جلب ائدیجی يؤنتملر گليشديرسينلر. هر بیر توپلولوغون بولوندوغو شرطلره گؤره رئفلکسلر بوتونو اولوشمالیدیر. جمیعتین چوخو آسیمیله ائدیلمیش و آسیمیلاسیونون تلقین ائتدیگی باخیشلا بو حرکتین قایناغینی باکی و آنکارا اولاراق گؤسترمکده دیرلر. بونون یانلیش اولدوغونو ایثباتلامالییق. آنجاق او بایراقلاری اورادا و یا باشقا یئرده قالدیرماق رئژیمین تلقین ائتدیگی «بو ماجرالار دیشاریدان میللی گووَنلیگیمیزی تهدید ائدن عامیللردی.» گؤروشونو حاقلی کیمی گؤستریر. دویقوساللیغین آرخسیندا اوزاقگؤرن غقلی درینلیک اولمادیقجا دؤنوب دولاشیب اؤزوموزه ضرر وئره جه ییک.
‏2009‏/10‏/29

آذربايجانين دؤولت بايراغي نين اوزرينده کي آي- اولدوزون معناسي ندير؟



آراگون(يكشنبه) ١٩ آبان ١٣٨٧- ٩ نوامبر ٢٠٠٨



نويابرين 9-او آذربايجانين اوچ رنگلي بايراغي نين دؤولت بايراغي کيمي قبول اولوندوغو گوندور. ايلک دفعه اوچ رنگلي بايراق ايدئياسيني آذربايجان ايستيقلالي نين ايدئولوقلاريندان اولان علي بي حوسئين زاده گوندمه گتيريب. آذربايجان خالق جومهوريتي نين حؤکومتي گنجه ده فعاليت گؤسترديگي زامان ايستيفاده اولونان بايراق تورک بايراغينا اوخشار قيرميزي رنگده اولوب. آذربايجاندا اوچ رنگلي دؤولت بايراغي ايسه ايلک دفعه 90 ايل اول - 1918-جي ايل نويابرين 9-دا آذربايجان خالق جومهوريتي حؤکومتي نين قراري ايله قبول ائديليب. 1920-جي ايل آپرئلين 28-ده جومهوريت سوقوط ائتديکدن و سووئت حاکيميتي قورولدوقدان سونرا آذربايجاندا بو بايراقدان ايمتيناع ائديليب.



بايراق سسري دؤورونده...

بونونلا بئله، اوچ رنگلي بايراقلا باغلي سووئت دؤنمينده موعين فاکتلارا راست گلينير. 1956-جي ايلده اوچ رنگلي بايراق ياشاديغي قورولوشا نيفرتيني آچيق شکيلده بيلديرن جاهيد حيلال اوغلو طرفيندن قيز قالاسي نين اوزرينه قالديريليب. بو حرکتينه گؤره، جاهيد حيلال اوغلو 4 ايل آزادليقدان محروم ائديلير، اونا بو ايشده يارديم ائدن چينگيز عبدوللايئو ايسه روحي خسته ليکلر ديسپانسئرينه سالينيب.



1952-جي ايل مايين 28-ده ايسه موهاجيرتده اولان آذربايجانليلارين آلمانييادا کئچيرديگي رئسپوبليکا گونونده محمد امین رسولزاده اوچ رنگلي بايراغي باشي اوزرينه قالديريب اونو آذربايجانا آپارماق اوچون کيمه اعتيبار ائتمه لي اولدوغونو سوروشور. زالداکيلاردان گول ميرزا باغيروو بو امانتي گؤتورور و 70-جي ايللرده حيات يولداشي نين بدنينه ساريييب وطنه گتيرير. 90-جي ايلين 20 يانواريندا بو بايراق اونون ماشتاغاداکي ائوي نين داميندان آسيليب.







بايراق موستقيلليک ايللرينده...





م. ا. رسولزاده نين مشهور " بير کره يوکسلن بايراق بير داها ائنمز " دئييمي اؤز تصديقيني آذربايجاندا آزادليق حرکاتي باشلاياندان سونرا تاپيب. سووئت ايمپئريياسينا قارشي مئيدانلاردا قالديريلان بايراغا ايلک حوقوقي استاتوس ايسه 1990-جي ايلده وئريليب. همين ايل نويابرين 17-ده ناخچيوان موختار رئسپوبليکاسي عالي مجليسي نين قراري ايله اوچ رنگلي بايراق موختار رئسپوبليکانين دؤولت بايراغي کيمي قبول ائديليب. عئيني زاماندا ناخچيوان موختار رئسپوبليکاسي نين عالي مجليسي آذربايجان SSRİ عالي سووئتي قارشيسيندا اوچ رنگلي بايراغين آذربايجانين رسمي دؤولت رمزي کيمي تانينماسي حاقيندا وساطت قالديريب.



1991-جي ايل فئورالين 5-ده آذربايجان رئسپوبليکاسي عالي سووئتي ناخچيوان موختار رئسپوبليکاسي عالي مجليسي نين وساطتينه باخاراق، " آذربايجان رئسپوبليکاسي نين دؤولت بايراغي حاقيندا " قانونو قبول ائديب. اؤتن ايل نويابرين 17-ده پرئزيدئنت ايلهام علييئوين ايمضالاديغي سرنجاما اساسن، پايتاختي باکيدا دؤولت بايراغي مئيداني نين ياراديلماسي قرارا آلينيب. حاضيردا مئيدانين ياراديلماسي پروسئسي باشا چاتماق اوزره دير.



قئيد ائدک کي، آذربايجان رئسپوبليکاسي نين دؤولت بايراغي برابر ائنلي اوچ اوفوقي زولاقدان عيبارتدير. يوخاري زولاق ماوي، اورتا زولاق قيرميزي، آشاغي زولاق ياشيل رنگده دير. ماوي رنگ آذربايجان خالقي نين تورک منشالي اولدوغونو، قيرميزي رنگ - موعاصيرليک، دئموکراتيياني اينکيشاف ائتديرمک ايستگيني، ياشيل رنگ ايسه ايسلام سيويليزاسيياسينا منسوبلوغونو ايفاده ائدير. قيرميزي زولاغين اورتاسيندا بايراغين هر ايکي اوزونده آغ رنگلي آيپارا ايله سککيزگوشه لي اولدوز تصوير ائديليب. بايراغين ائني نين اوزونلوغونا نيسبتي 1:2-دير.







بايراغيميزين اوزرينده کي آي-اولدوزون معناسي ندير؟







اوچ رنگلي بايراغيميزين رنگلري ايله باغلي فيکيرلر معلوم اولسا دا، بايراغين اوزرينده کي آيپارا و سککيزگوشه لي اولدوزون معنالاري باره ده موختليف فيکيرلر وار. حتّی عاليم و تدقيقاتچيلارين دا بو مسله ده فيکيرلري اوست-اوسته دوشمور.



آذربايجان ميللي ائلملر آکادئميياسي تاريخ اينستيتوتونون ديرئکتور موعاویني جبي بهراموو بيلديريب کي، بايراغين اوزرينده کي آيپارا تورک خالقلاري نين سيموولودور. سککيزگوشه لي اولدوزون معناسينا گلينجه، ج. بهرامووون سؤزلرينه بو، " آذربايجان " سؤزونون اسکي اليفبادا يازيليشي ايله باغليدير. بئله کي، اسکي اليفبادا " آذربايجان " سؤزو سککيز حرفله يازيلير.



تاريخچي عاليم نصيب نصيبلي ايسه دئييب کي، 1918-جي ايلده آذربايجان خالق جومهوريتي طرفيندن اوچ رنگلي بايراق دؤولت بايراغي کيمي قبول اولوناندا اورادا رنگلرين نيي احتيوا ائتديگي گؤستريلسه ده، آيپارا و سککيزگوشه لي اولدوزون معنالاري آچيقلانماييب: " " تورک قانلي، ايسلام ايمانلي، آوروپا قييافه لي اولاليم " شوعاري اوچ رنگين آچماسيدير. بو آچماني ايلک دفعه علي بي حوسئينزاده 1895-جي ايلده وئريب. آي ايسه اورتا عصرلردن بير سيرا موسلمان دؤولتلرينده ايسلامين رمزي کيمي قبول اولونوب. آيلا-اولدوزون بير يئرده اولماسي خوشبختليک رمزي ساييلير " .



ن. نصيبلي نين سؤزلرينه گؤره، اولدوزون سککيزگوشه لي اولماسي ايله باغلي دا موختليف وئرسييالار وار: " سککيزگوشه لي اولدوز " جنتين سککيز قاپيسي " آنلامينا گلير. سککيز رقمي داها چوخ شيعه ليکله باغليدير. بو، همين دؤورده آذربايجان اهاليسي نين چوخونون شيعه اولماسي ايله ده ايضاح اولونا بيلر. همين دؤورده عوثمانلي دؤولتي نين بايراغي يئددي اولدوزلو ايدي " .



ن. نصيبلي نين سؤزلرينه گؤره، جومهوريت قوروجولاري نين محض بو ايدئيايا گؤره بايراغي سککيزگوشه لي ائتديکلريني دئمک چوخ چتيندير و ريسک طلب ائدير: " بو، احتيماللاردان يالنيز بيريدير. بئش گوشه لي اولدوز خريستيانليغي، آلتي گوشه لي اولدوز يهوديليگي، يئددي گوشه لي اولدوز سوننيليگي، سککيز گوشه لي اولدوز شيعه ليگي، دوققوز گوشه لي اولدوز ايسه بهايليگي ايفاده ائدير. هر حالدا، سککيزگوشه لي اولدوزون معنالاري ايله باغلي ائله بير کونکرئت ايضاحا راست گلمه ميشم. يالنيز آيلا اولدوزون خوشبختليک رمزي اولماسي حاقيندا معلوماتلارلا تانيشام " .



تاريخچي عاليم جميل حسنلي بيلديريب کي، آي-اولدوز تورک سيمووللاري حساب اولونور: " بو مسئله يه موناسيبتده واحيد فيکير يوخدور. قديم تورک ميفولوگيياسينا گؤره، اولدوزلارين سايي همين خالقلارين طالعيينده رول اوينايير. اولدوزلار سککيز گوشه کيمي دوزولنده، همين خالقين طالعيينده خوشبخت حاديثه باش وئريب " . ج. حسنلي نين سؤزلرينه گؤره، خالق جومهوريتي دؤورونده بايراق قبول اولونارکن اوچ رنگين معناسي گؤستريلسه ده، آي-اولدوزلا باغلي ايضاح وئريلمه ييب.



آمئا-نين ديسسئرتانتي آکيف محمدلي ايسه بيلديريب کي، آيپارا قافقاز آلبانيياسيندان قالمادير. قافقاز آلبانيياسيندا آي اينسانلارين اينانج گتيرديگي وارليق حساب اولونوب. آلبانييادا حؤکمداردان سونرا ان موقدس وارليق آي معبدي نين کاهينلري ساييليردي. سککيزگوشه لي اولدوزون معناسيني ايسه آکيف محمدلي بئله آشيقلاييب: " رسولزاده دؤولتين پرينسيپلريني موعينلشديررکن 8 پرينسيپه اساسلانيب: بونلار تورکچولوک، ايسلامچيليق، چاغداشليق، دؤولتچيليک، دئموکراتيکليک، برابرليک، آذربايجانچيليق و مدنيتليليکدير " .



بو مقاله نی اؤیرنجی آپا خبر آژانسی ندان آلیب و چئویریب

بايراق تارتيشمالارينين گره كليلييي و يارارلاري

مئهران باهارلي

http://millibayraq.blogspot.com/

گونئي آزربايجان بايراغينين ييرمينجي يوز ايل تاريخي حاققيندا يازديغيم يازيني، فارسجا قلمه آلمامين باشليجا ندني، واخت آزليغي ايدي. هر يازيني ايكي تورك و فارس ديللرينده يازمايا ايمكانيم اولماديغي اوچون، گنه لده هر بير يازينين ديليني، او يازيداكي موخاطبلريمين كيم اولدوغونا گؤره سئچيره م. آيريجا ييرمينجي يوز ايل گونئي آزربايجان بايراغينين تاريخي و ده قاجار-مشروطييت تورك بايراغي ايله ايلگيلي بير يازينين، فارس ديلينده يئري بوش اولدوغونو گؤره ره ك، او يازيمي فارسجا يازمايا قرار وئرديم. آنجاق من ده، مجبورييت اولماديغي صورتده، نثر ديليميزين -اؤزه لليكله سيياسي و عئلمي قونولاردا- موطلقن توركجه اولماس گره كدييينه اينانيرام.

بايراق تارتيشمالارينا گلينجه، بو تارتيشمانين گونئي آزربايجان اوچون گئرچه ك بير بايراغين بليرله نيب سئچيلمه سي قونوسوندا فايدالي اولاجاغي كسيندير. آنجاق بو فايدا، بايراق تارتيشماسينين يارار و گؤره ولرينين هاميسي اولماييب، اونون فايدالارينين يالنيز يوزده اونلاري ايله محدوددور. دئمك من بو تارتيشمالاردان دوغاجاق اولان فايدالارين يوزده دوخسانيندان چوخونون، باشقا آلانلاردا اولدوغونا اينانيرام. قيسساجا:

١- بير بايراغين نئجه يارانماسي، اونا باغليليق دويقوسونون هانسي شكيلده اورتايا چيخماسي، قوتسالليغينين نئجه اولوشماسي، ... حاققيندا سؤيله نه ن دوشونجه و تثبيتلرين چوخو- دوغرو اولماقلا بيرليكده- بيز دئييل، داها ايستاندارد و ايدئال بير خالق و قوشوللار، ميللتله شمه سيني تاماملاميش بير خالق اوچون گئچه رليدير. بيزيم خالق ايسه بير ياندان بوتونويله، يا دا بؤيوك بير اؤلچوده آسيميله اولموش، ميللي ياشامي تهلوكه يه گيرميش؛ اؤته ياندان دا ميللتله شمه نين ايلكين آدديملاريني آتان بير خالقدير. بونون دا آنلامي بيزيم خالقين، طيبب ديلي ايله دانيشماق ايسته رسه ك، روتين موداخيله لرله بيرليكده اورژانس موداخيله، حتتا صونعي حياتا دؤنده رمه يؤنته ملرينه ده ائحتيياجي واردير دئمكدير.

باشقا بير دئييشله، من بو مساله يه ميللتله شمه آچيسيندان ياناشيرام. بيليندييي كيمي سؤزوموز`ده چيخان يازيلارين بؤيوك بير بؤلومو، بيلگيله نمه و اينسانلاري بيگليله نديرمه آماجيني گودور (گونئي آزربايجان`ين ميللي، سيياسي، ائتنيك و تاريخي سينيرلارينين دقيقله شديريلمه سي؛ توركجه ني ايله تيشيم و يازيلي ديليميزه چئوريمه؛ ديليميزي فارسجا كلمه لردن آرينديرما؛ تقويمين توركجه له شديرلمه سي؛ خالقيميزين مذهبي اولان جعفري شيعه لييينين فارسلارين ايمامي شيعه ليييندين فرقلي اولدوغو؛ وطنيميزين فارسلارين وطني اولان فارسيستان`دان فرقلي اولدوغو؛ ميللي تاريخيميزين اؤزگون و فارس ميللي تاريخيندن فرقلي اولدوغو، .....). آنجاق بيلگيله نمكدن باشقا، بو قونولارين هاميسينين بيزي فارس خالقيندان آييرت ائتمه، آيريشديرما، دولاييسي ايله ده بيزيم ميللتله شمه ميزه كؤمه ك ائتمه كيمي يان آماج و فايدالاري دا واردير. دئمه لي بو يازيلار عئيني حالدا، ايكي ده ييشيك آماجا اولاشما و يارار ساغلامايي – يعني "بيلگيله نمه" و "ميللتله شمه" آماجلاريني- گودمكده دير.

منجه بيز آسيميله اولموش خالقيميزين، ميللتله شمه سينه كؤمه ك ائده ن، كؤمه ك ائده بيله ن، كؤمه ك ائده بيله جك ائحتيمالي اولان نه وارسا، نه بولابيليرسه ك اونلاردان يوخاريداكي آماجلار دوغرولتوسوندا يعني "بيلگيله نمك" و "ميللتله شمك" دوغرولتوسوندا يارارلانماليييق. بونلار آراسيندا "بايراق" كيمي ياپاي (صونعي)، يا دا "ديل” كيمي دوغال (طبيعي) قونو و آراجلار اولابيله ر. گونئي آزربايجان`ا آيري بير بايراق منيمسه تمك، حتتا صيرف بئله بير بحثي آچماق، ايران چرچيوه سينده اؤزونو تانيملاما و اونا باغلي قالما تابوسونو ييخاجاق، بيزيمله فارس خالقي آراسيندا وار اولان آيريشماني چوخالديب آرتيراجاق، خالقيميزين ميللي آسيميلاسييونو قاباغيندا انگه ل تؤره ده جك و اونون ميللتله شمه سينه يارديم ائده جكدير. ايشته بو اوزدن ده، ده يه رله نديريلمه سي گره كه ن ائشينه آز راستلانير بير فورصتدير. گونئي آزربايجانين ميلل بايراغي قونوسوندا، دوغرو توتومون نه اولدوغونو باشا دوشمك اوچون، دؤولتي اولماديغي حالدا چوخدان اؤزونه ميللي بايراق منيمسه ميش كورد حركتيني، اؤزه لليكه توركييه و عراقدا اينجه له مك يئته ر.

البتته داوام ائده ن بو تارتيشمالار، گونئي آزربايجان اوچون بللي بير ميللي بايراقلا سونوجلانيرسا، داها ياخشي اولار. آنجاق بو تارتيشمالار هر هانسي بير بايراغا سونوجلانماسا دا، تك باشينا بئله بير تارتيشمانين ياپيلماسي بيله، بيزيم فارسلاردان آيريشماميزا، دولاييسي ايله ميللتله شمه ميزه يارديم ائده جكدير. بو اوزدن ده، بو تارتيشما آلقيشلانمالي و يايقينلاشديريلاراق درينله شديريلمه ليدير.

٢- بو قونونون فارس مئديياسي اوزره ينده كي ائتگي و يانقيسي دا اؤنه مليدير. بو تارتيشمانين ياپيلماسي، بيزيم ميللي مساله و گونده ليكلريميزين فارس خالقيندان فرقلي اولدوغونون بير قانيتيدير. بو آيريجا تورك خالقي و گونئي آزربايجان`ين اؤز گونده ميني بليرله مه و داهاسي آزربايجان ميللي دئموكراتيك حركتينين موديرييتينين فارس و ايرانچي-سراسري تشكيلاتلاردان تامامي ايله آيري و موستقيل اولدوغونون گؤسته رگه سيدير. بئله بير آدديم، گئچميشده و بنزه ري دوروملاردا گؤرولدويو كيمي، موطلق شكيلده فارس تشكيلات و شخصييتلري، سيياسي اولاراق تعويض وئرمه و گوذشته گئتمه يه مجبور ائده جكدير.

٣- بايراق تارتيشماسيني گره كلي قيلان اوچونجو بير قونو، بؤلگه ده كي دنگه سيز ميللي دورومدور. بيزيم قونشولار، اؤزه لليكله سورونلو اولدوغوموز ايكي قونشوموز يعني فارس و كورد (و قوزئيده ائرمني) خالقلاري چوخ سورعتله ميللتله شمه سوره جينده ايله رله يير، حتتا اونو بيتيرميشديرلر. بونون طبيعي سونوجو اولاراق دا ميللتله شمه نين، عئيني حالدا بيرله شديريجي اولان ذئهني شرطلرينين هاميسيني، بير بير الده ائدير و يا الده ائتميشديرلر. ميللتله شمه نين بيرله شديريجي ذئهني شرطلرينين باشيندا، "اورتاق تاريخ حيسسي"، "اورتاق وطن تانيمي"، "اورتاق ديل، ادبييات، خط و ايملا"، "اورتاق سمبوللار" و "اورتاق تقويم" ساييلابيله ر. بيز ايسه اورتا دوغو، قافقاز و آناتولويا داغيلميش آزربايجان توركلري اولاراق، يوخاريدا ساييلان ميللتله شمه نين ذئهني شرطلري آچيسيندان و هئچ بير يؤندن بوگون فارس، كورد و ائرمني خالقلاري ايله آياقلاشا بيلمه ريك. بيز ميللتله شمه سوره جينده بو خالقلاردان اونلارجا ايل، بلكه ده يوز ايلدن آرتيق داليداييق.

بيزيم بو ميللي گئري قالميشليغيميز و قونشولاريميز اولان كورد و فارسلارين ميللتله شمه آشامالارينداكي بيزيمله آرا، حتتا اوچوروم آچمالاري، ياخين گله جكده بيزه چوخ جيددي سورونلار ياراداجاقدير. بو سورونلارين باشيندا گئرچه كله شمكده اولان "تورپاق ايتيرمه" اولاسيليغي گلمكده دير. منجه اينديكي دورومدا بيز بو ايكي خالقلا وار اولان ميللتله شمه آراميزي سورعتله قاپاتماز ايسه ك؛ غربي آزربايجان، كوردوستان، كيرمانشاهان و همدان اوستانلاريندا تورك-آزربايجان تورپاقلاريني كوردلره؛ و مركزي، قزوين، همدان، قوم، تئهران و حتتا زنجان اوستانلاريندا فارسلارا بؤيوك تورپاق قاپديرماقلا اوزله شه جه ييك. آنجاق گونئي آزربايجان`ين اؤزونه عاييد ميللي بير بايراغا قاووشماسي، سمبوليك و عئيني اولاراق خالقيميزين ميللتله شمه سوره جيني قيپيرداديب يئيينله شديره جكدير، اليميزي بو ايكي خالق قارشيسيندا گوجله نديره جك و تورپاق ايتيرمه ريسكيني آزالداجاقدير. دوغروسو كوردلرين اورمودا كوردوستان بايراغي قالديقلاري بير حالدا، گونئي آزربايجان`ين بايراقسيزليغي آبسورد گؤرونور.

٤- بايراق تارتيشمالارينين دؤردونجو فايداسي، بيزه سيياسي مساله لري تارتيشمايي اؤيره تمه، دئموكراتيك دييالوق آلانيندا ورزيش و تمرين ائتمه، چوخ سسليلييه آليشما، يئكه (ماكرو) ميللي سورونلاريميز حاققيندا چئشيتلي، يئني دوشونجه لر اوره تمه، اونلارا اؤزگون چؤزوملر بولما قابيلييتيميزي گليشديرمه و بونلارين هاميسي ايله ايلگيلي، وارسا ضعف و اكسيكليكلريميزين نه لر اولدوغونو اؤيره نمه ميزه فورصت و ايمكان ياراتماسيدير. بئله بير بحثه گيريشمك، آيريجا بيزي قارشيلاشديغيميز مساله لردن قورخمامايا، لاپ ترسينه اونلارين اوستونه گئتمه يه آليشديرار. بيز بوگون گونئي آزربايجان`ين ميللي بايراغي كيمي بسيط بير قونونو تارتيشانميرساق، تارتيشماني باشارميرساق، تارتيشماق بيله ايسته ميرسه ك، ياخين گله جكده چوخ داها جيددي مساله لريميزين البتته كي ايچينده قالاجاق و بوغولاجاييق.

دئمه لي بيز بوگون جيددي گؤرونمه يه ن بايراق بحثيني، جيددي بير شكيلده اؤزوموزو اولقونلاشديرماق، گليشديرمك، مدنيله شديرمك و دئموكراتيكله شديرمك اوچون قوللانماليييق. بايراق دئموكراتيك يوللارلا سئچيلمه مه يه بيلير، آنجاق دئموكراتيك يوللارلا ياپيلان بايراق تارتيشماسي، بيزي اولقونلاشديرار، مدنيله شديره ر و دئموكراتلاشديرار. اينديليك بو بحثلر، بير سيرا سيياسي فععال و آيدينلاريميزين مدني تارتيشما آدابينا ياد و دار گؤروشلو اولدوغونو اورتايا قويسا دا، بو آجي گئرچه ك بيزي مايوس ائتمه مه ليدير. بلكه بيز بو فورصتي اؤز اكسيكليك و قوصورلاريميزي اورتايا چيخارتما، اونلاردان درس آلما، تجروبه قازانما و اونلاري گئده رمه اوچون ايشله تمله ليييك.

٥- بو بحثلرين باشقا بير ياراري، ايندييه جه ن تارتيشيلمايان، تابو ساييلان چوخ ساييدا قونونو اورتايا چيخارماسي و ديشا وورماسيدير. منجه بو يارار، باشلي باشينا بؤيوك بير قازانيمدير. اؤرنه يين، بو تارتيشمالار سيراسيندا اورتايا چيخان بير نئچه مساله بئله دير:

-گونئي`ين قوزئي`دن آيري و اؤزگون سيياسي كيملييك، سوره ج و ائحتيياجلاري اولدوغو،

-قوزئي آزربايجانلا گونئي آزربايجان`ين بير بيري ايشلرينه نه اؤلچوده و هانسي بير شرطلرده قاريشابيله جكلري،

-بيرله شيك آزربايجان`ين نئجه اولوشاجاغي، بونون گونئي مساله سيني چؤزمكده نه اؤچوده اؤنه ملي اولدوغو و نه قده ر حئسابا قاتيلماسي گره كدييي،

-ائلچي به ي`ين اؤزه لليكله گونئيله ايلگيلي دوغرو ويانليشلاري،

-حركتده گاموح`ا دا حاكيم اولان دئسپوتلوق، اينحيصارچيليق، شخصييته پرستيش و اورتا مخرجه يئتيشمك نييتينين يوخلوغو كيمي ايلكه ل توتوم و داورانيشلارين وارليغي،

-گونوموزده كي فئدئرالچي قوروپلارين چوخونون خالقيميزين يئكه مساله لرينين نه اولدوغونو يانليش تشخيص وئرمه لري، ايران مركزلي دوشونوب داورانمالاري، گونئي`ين اؤزگون سيياسي و ميللي سيمبوللارا صاحيب اولماسيندان قورخمالاري و بونا قارشي چيخمالاري، حتتا ٨٠ ايل بوندان قاباق اؤزونه بايراق سئچه ن آزاديستان دوشونجه سيندن ده گئريده اولمالاري، بونون ايسه اونلاري قيراقلاشديماسي (مارژيناللاشديرماسي)، حركتين ديشينا ايته له مه سي و اونلارين حاققيندا ايرانچي اولدوقلاري شوبهه لريني ياراتماسي

-سيياسي فععاللاريميزدان بير چوخونون موطلق شكيلده تورك آزربايجان تاريخي و دؤولتلري (قاجار- افشار- صفوي؛ آغ قويونلو-قاراقويونلو-ائلدنيزلي؛ ائلخانلي-جالاييرلي-تيمورلو؛ خارزمشاهلي-سلجوقلو-غزنه لي؛ .....) حاققيندا بيلگيسيزليكلري، اونلارين ميراث، سوننت و سمبوللاريني تانيما و قورومايا اؤنه م وئرمه مه لري، بونا گره ك دويمامالاري

-سيياسي فععاللاريميزين موطلق چوخونلوغون آزربايجان توركلرينين توركيه، عراق و سورييه ده اولان ديياسپورالاريني هئچه سايمالاري، اونلارلا هر هانسي ميللي بير باغي حيسس ائتمه مه لري، اونلارا ياخينلاشما كيمي بير مساله لرينين اولماييشي
....

تاريخ فشرده پرچم آزربايجان جنوبي در سده بيستم

مهران بهاري

http://millibayraq.blogspot.com/

سؤزوموز

در ارتباط با سمبل ملي-تاريخي پرچم در ايران قرن بيستم، شاهد دو گرايش متضاد در ميان دو گروه ملي عمده اين كشور هستيم. گرايش اول عبارت است از قلب تدريجي ماهيت پرچم سبز و سفيد و سرخ افشاري-قاجاري و نشان شير و خورشيد و شمشير سلجوقي-مغولي-قزلباشي به نمادي ايراني-زرتشتي-پارسي- آريائي از سوي دولتين پهلوي-جمهوري اسلامي، قوميتگرايان فارس و نژادپرستان آريائي؛ و تصاحب گام به گام اين پرچم و نشان تاريخي دول تركي و آزربايجاني حاكم بر ايران از سوي قوم فارس. گرايش دوم نيز واكنشي به گرايش مذكور و در جهت خلاف آن، يعني اعراض و دوري گام به گام و تدريجي تركان و آزربايجانيان از اين پرچم و نشان اصلا تركي و آزربايجاني، اما غصب شده توسط قوم همسايه فارس مي باشد.

گرايش نخست: پرچم مشروطيت ايران، فرم تركيب شده دو عدد از پرچمهاي سلطنتي و دولتي دوره ناصرالدين شاه، پادشاه دولت تركي و آزربايجاني قاجار است. اين دو پرچم خود برآيند و ميراث سنن دولتمداري بسيار طولاني دهها امپراطوري و دولت و بيگليك و اتابكي توركي در تاريخ مي باشند. به طور خلاصه، سه رنگ سبز و سفيد و سرخ اين پرچمها، ميراث دولتهاي افشاري-قاجاري بوده؛ نشان شير و خورشيد و شمشير آنها گذشته و هويت سلجوقي-مغولي-قزلباشي دارد. تركيب پرچمهاي مذكور ناصري در دوره مشروطه به عنوان پرچم مشروطيت و سپس دولت پهلوي قبول شده است. پس از آن، رابطه اين پرچم با اصل، هويت، گذشته و تاريخ تركي و آزربايجاني خود منقطع و براي آن شناسنامه و هويت جديد و جعلي آريائي- ايراني-زرتشتي-پارسي جعل گرديده است. به گونه اي كه اكنون اين پرچم اصلا ترك و آزربايجاني، در ايران و خارج آن به نادرستي سمبل ملي قوم فارس و دولتمداري ايراني شمرده مي شود.

گرايش دوم: به موازات تغيير شناسنامه و هويت پرچم سه رنگ تركي و آزربايجاني قاجاري-مشروطيت از سوي فارسها و دولت ايران، تركان اين كشور و آزربايجانيان جهان نيز در واكنشي اعتراضي تدريجا از آن اعراض نموده اند. به گونه اي كه امروز پس از يك صد سال، قاطبه جريانات و گروههاي سياسي ترك گرا و آزربايجان مركز، كلا اين پرچم را نفي و به طرح پرچمي جديد براي آزربايجان بر خاسته اند. نخستين اين جريانات در آغاز قرن بيستم "مجلس اتحاد اسلام آزربايجان" به مركزيت اورميه، و نخستين آنها در سالهاي اخير "تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو" در پايان قرن بيستم است. البته در گذشته جريانات و گروههاي سياسي آزربايجاني معتقد به تماميت ارضي ايران -كه جريان غالب در سياست ترك و آزربايجان بودند- عمدتا از نفي اين پرچم خودداري كرده، و صرفا به جرح و تعديل در آرم مياني پرچم مشروطيت اكتفا نموده اند. نمونه اين جريانها "حكومت آزادستان"-١٩١٨ و "حكومت ملي آزربايجان"-١٩٤٥ است. اما جريانات و گروههاي سياسي آزربايجاني معاصر ايرانگرا و معتقد به تماميت ارضي ايران- كه امروزه جرياني حاشيه اي در سياست ترك و آزربايجانند- در گام بزرگي به عقب، حتي از پيشنهاد پرچم براي آزربايجان جنوبي نيز ابا دارند. نمونه اينگونه جريانات، ج.ف.د.آ (جنبش فدرال دمكرات آزربايجان) است.

بيرقهاي دولت تركي آزربايجاني افشار با نوارهاي سبز، سفيد و سرخ

پرچم سه رنگ فعلي ايران، يعني نوارهاي سرخ و سبز و سفيد، يادگار بيرق دولت تركي آزربايجاني افشار است. اين رنگها نخستين بار توسط شخص نادرشاه افشار و با الهام از پرچمهاي سرخ و سفيد و سبز امپراتوري تركي عثماني انتخاب و پذيرفته شده و بر روي پرچمهاي سلطنتي و نظامي دولت تركي آزربايجاني افشار بكار رفته اند. كاربرد سه رنگ و نوار سبز و سفيد و سرخ همزمان در پرچمها در وضع و حالات مختلف و ايجاد بيرقهائي صرفا متشكل از سه رنگ فوق، با الهام از رنگهاي پرچمهاي امپراتوري توركي عثماني در دوره افشاري، يكي از مهمترين دگرگونيها در تاريخ پرچم دولتهاي توركي-آزربايجاني است. نادر شاه افشار از توركمانان آزربايجان (ايل افشار، اويماق قريخلي)، اصلا از آسياي صغير ويا تركيه امروزي بود و خود را هم تبار عثمانيان شمرده، دولت عثماني را نيز خليفه كل جهان اسلام و دنياي تورك مي دانست. وي از جنبه هاي بيشماري متاثر از اين دولت بوده است. يكي از اساسي ترين تاثيرپذيريهاي نادرشاه از دولت عثماني، اقتباس سه رنگ سرخ و سفيد و سبز از پرچمهاي اين دولت و طراحي بيرقهاي دولت افشاري با الهام از آنها مي باشد. رنگ سرخ در پرچم نادرشاه افشار، ملهم از پرچمهاي سرخ رنگ دولت عثماني است، كه آن نيز به نوبه خود رنگ اصلي پرچم بسياري از دولتهاي توركي باستان و همچنين دولتهاي بي شمار توركي متاخر، از جمله سلجوقيان بوده است. رنگ سبز در پرچم نادرشاه افشار ملهم از پرچمهاي سبز رنگ دولت عثماني است، كه آن نيز به نوبه خود نشانه اي قراردادي براي اسلام در اين امپراتوري بوده است (رنگ سبز، نشانه اسلام نيست؛ نشانه اي است كه عثمانيان براي امور ديني اسلامي جعل كرده و بكار مي برده اند).

ناديرشاه افشار`ين بايراغي

در مينياتوري در پشت جلد كتاب «ترهت الاواح» ترسيم شده در اوايل سلطنت ناصر الدين شاه، كه مجلس جنگ دو امپراتور تورك، نادر شاه افشار و محمد شاه كوركاني پادشاه هند را نشان مي دهد، سپاهيان دولت تركي آزربايجاني افشاري بيرق هايي سه گوش و نوكدار با متن سفيد رنگ در دست دارند. قسمت خارجي دور اين بيرقها را نواري سرخ و قسمت داخلي آن را نواري سبز رنگ احاطه كرده است. پرچم به¬يليك يا بيرق سلطنتي (شاهي) نادر خاقان نيز، از ابريشم زرد و سرخ همراه با تصوير شير و خورشيد قزلباشي بود. در وسط پرچم شيري زرين با دم علم كرده به صورت نيمرخ در حال راه رفتن ايستاده و شمشيري در دست ندارد. در پشت شير، خورشيدي نيمه طلوع كرده ترسيم و بر شعاع آن و در درون دايره خورشيد عبارت قرآني "المک الله" آمده است. همچنين در قسمت وسط و پايين "جقه‌ي نادري" كه اينك در موزه‌ي جواهرات سلطنتي در بانك مركزي ايران محفوظ است، تزئينات متقارني از اشكال لوله‌هاي توپ و نيزه و پرچم و طبل ديده مي‌شوند كه در آن، پارچه بيرق مستطيل شكل و مركب از سه رنگ سرخ و سفيد و سبز است و رنگها با سنگهاي ياقوت و الماس و زبرجد (زمرد كم رنگ) نمايانده شده اند.

پرچم مشروطيت ايران پرچم دولت تركي- آزربايجاني قاجار در عهد ناصرالدين شاه است

يكي از بيرقهاي دولت تركي آزربايجاني قاجار كه در زمان ناصرالدين شاه بر روي ساختمانهاي سلطنتي و دولتي در قلمرو قاجاري بر افراشته مي شد، داراي سه نوار سبز و سفيد و سرخ بود. رنگها و آرم اين پرچم ملهم از پرچم نادر شاه افشار و فرم تكامل يافته آن است. در اين بيرق كه از همه بيرقهاي قاجاري معروفتر بود، عرض نوارها مساوي نبوده در بالا پارچه‌ اي سبز؛ در پايين، پارچه ‌اي سرخ يا ارغواني؛ و در وسط پارچه ‌اي عريضتر از دو نوار ديگر به رنگ سفيد دوخته مي شد. بر اين بيرق، شير و خورشيد و شمشير تركي (سلجوقي-مغولي-قزلباشي) بزرگي بر روي قسمت سفيد نقاشي مي گرديد. در اين دوره همچنين بيرق مشابه ديگري با سه نوار سبز در بالا، سفيد در قسمت وسط و سرخ رنگ در قسمت پايين وجود داشت كه در آن، متفاوت از بيرق قبلي، سه نوار عرضا متساوي بودند و شير و خورشيد و شمشير تركي (سلجوقي-مغولي-قزلباشي) بر روي هر سه رنگ امتداد مي يافت. اين بيرق نيز مانند بيرق قبلي، بر ابنيه دولتي و سلطنتي افراشته مي شد.

ناصرالدين شاه دؤنه مي تورك آزربايجان قاجار دؤولتي بايراقلاريندان

در برخي منابع فارسي ادعا مي شود كه "رنگهاي كنوني پرچم ايران را در مشروطيت اول اختراع كرده‌اند"، و يا اينكه "طراحي و تقسيم بيرق مشروطيت به سه رنگ سبز و سفيد و سرخ، ابتكار و ايجاد مشيرالدوله است". اين ادعاها مقرون به حقيقت نيست، زيرا همانگونه كه فوقا مشاهده مي شود در ميان بيرقهاي دولتي و رسمي دولت تركي آزربايجاني قاجار در دوره ناصرالدين شاه بيرقهايي مشابه بيرق دوره مشروطه وجود داشته و علاوه بر آن، بسيار پيش از دوره ناصري در زمان نادرشاه افشار، دولت تركي آزربايجاني افشاريه نيز به تقليد از بيرقهاي عثماني داراي بيرقهايي با سه رنگ سبز و سفيد و سرخ بوده است. البته از حدود سال ١٣١٩ ه. ق. تا تصويب متمم قانون اساسي و ايجاد بيرق سه رنگ دوره‌ مشروطه، به جاي پرچمهاي ناصري، پرچم ديگري به عنوان پرچم دولت قاجاري بكار رفته است. در اين پرچم، حاشيه سبز رنگي در سه طرف متن سفيد با آرم شير و خورشيد و شمشير تركي بكار رفته و طرف ميله بيرق نيز بدون حاشيه است.

و اما كاري كه مشيرالدوله تبريزي به هنگام نوشتن متمم قانون اساسي انجام داده، انتخاب دو بيرق مذكور از ميان بيرقهاي متعدد دولت تركي آزربايجاني قاجار دوره ناصري، تركيب آندو و سپس معرفي بيرق حاصله به عنوان بيرق مشروطيت است. وي ايده مساوي بودن عرض سه نوار را از بيرق نخست و ايده قرار دادن آرم شير و خورشيد و شمشير تركي در وسط نوار سفيد را (در داخل نوارهاي سرخ و سبز امتداد نمي يافت) از بيرق ديگر دوره ناصري اخذ كرده، و تركيب آنها را در بيرق مشروطيت بكار برده است. پس از تصويب متمم قانون اساسي كه بموجب اصل پنجم آن «الوان رسمي بيرق ايران سبز و سفيد و سرخ و علامت شير و خورشيد» اعلام گرديد، رفته رفته، بيرق مصوب مجلس شوراي ملي، جاي بيرقهاي رسمي سابق و پرچمها و علمهاي متفرق ديگر را گرفته، بتدريج در سرتاسر قلمرو قاجاري متداول گرديد.

مشروطييت بايراغي- ميرزا يوسف خان مشيرالدوله تبريزي

با اين اوصاف، بيرق مشروطيت اصلا تركيب دو بيرق دولت تركي آزربايجاني قاجاري به عهد ناصرالدين شاه كه خود ملهم از بيرق دولت تركي آزربايجاني افشاري است مي باشد و بنابراين مانند همه بيرقهاي دولت قاجار و ديگر دولتهاي تركي و آزربايجاني قبل از آن، تماما شناسنامه و هويت تركي و آزربايجاني دارد. انتخاب و تعديل اين بيرق از سوي دولتمرد و روشنفكر تورك و آزربايجاني مشيرالدوله تبريزي، نه تنها اين وضعيت را عوض نكرده، بلكه هويت و شناسنامه تركي و آزربايجاني اين بيرق را پررنگتر نموده است. (ميرزا يوسف خان مستشار الدوله تبريزي مولف كتاب "يك كلمه"كه نقشي عظيم در روشنگري مردم ايران در عصر قاجار داشت، نخستين روشنفكر ترك و آزربايجاني است كه افكار مدرن و مترقي اي مانند "منشاء قدرت دولت، اراده جمهور ملت است؛ تفكيك قدرت دولت از قدرت روحاني ضروري است؛ حقوق انساني مسلمانان و اقليتهاي مذهبي و اعتقادي برابر است؛ تمام شهروندان در مقابل قانون برابرند و ..." را به ايران وارد كرده است).

نگاهي به عناصر توركي پرچم ايران و سير تطور آنها در بيرقهاي دول تورك

تاريخ تورك يك واحد يكپارچه است. دولتها و خاندانهاي توركي در تاريخ و سنن دولتمداريشان ادامه و وارث يكديگر بوده اند. دولت تركي آزربايجاني قاجار نيز از آسمان نيافتاده است. اين دولت ادامه دولت هاي تركي آزربايجاني افشاري و صفوي است. دولت صفوي ادامه دولتهاي توركي آزربايجاني آغ قويونلو، قاراقويونلو و ايلخاني است. دولت ايلخاني ادامه دولتهاي اتابكان و ايلكانيان و ائلدنيزيان و احمد يليان و .... در آزربايجان و ايران است. آن دولتها نيز بنوبه خود ادامه دولت توركي خارزمشاهيان كه خود ادامه دولت توركي سلجوقيان كبير بود است. دولت سلجوقيان كبير وارث و ادامه قاراخانيان، دولت قاراخانيان ادامه دولت اويغوري، آن نيز ادامه دولت گؤك تورك، آن هم ادامه دولت آپارها، آپارها ادامه سيئن پيها و سيئن پيها ادامه كونها و ... مي باشند. اين سلسله ها و خاندانهاي پي درپي، عناصر بلاانقطاع يك واحد دولت توركي و يك سنت دولتمداري واحد توركي در تاريخ اند.

تلقي پرچم سه رنگ امروزي به عنوان سمبلي ايراني (زباني و تباري) غلطي مشهور ناشي از جعل تاريخ است. پرچم سه رنگ سبز و سفيد و سرخ، پرچمي افشاري-قاجاري و نشان شير و خورشيد و شمشير نشاني سلجوقي-مغولي-قزلباشي و در نتيجه كل اين پرچم، پرچمي تركي و آزربايجاني است. اين پرچم، از هيچ جنبه ربطي به قوم فارس و يا ديگر اقوام ايراني زبان (ايرانيك، خانواده زباني متعلق به زبانهاي هند و اروپايي و تبار منسوب به ايشان و يا دولتهاي آنها) نداشته؛ تماما ريشه، منشاء، هويت و تاريخي توركي دارد. حتي تمام كلمات مربوط به اينگونه سمبلها از "پرچم-بچكن" تا "بيرق-بيدق" و "توغ-طوق" و "سانجاق" و "بنجق-مونجوق" و "جالاو-يالاقو"، "ياق" .... در زبان فارسي، واژه هائي توركي بوده (به غير از چند كلمه رايت و علم و ... كه منشاء عربي دارند) و معادل فارسي ندارند. پرچم افشاري-قاجاري سه رنگ، منقوش به نشان سلجوقي-مغولي-قزلباشي شير و خورشيد و شمشير، بيشك جزيي از تاريخ سياسي، فرهنگي و اعتقادي گروهها و دول تركي و آزربايجاني حاكم بر ايران، بخصوص غلات قزلباش (بويژه صفوي، افشار، و قاجارها) كه اصلا از خاك آسياي صغير- تركيه و سوريه امروزي بوده اند، مي باشد.

در زير به طور فهرست وار به تطور تاريخي عناصر تشكيل دهنده اين پرچم توسط دولتهاي تورك اشاره مي شود:

الف-سه رنگ و نوار سبز، سفيد و سرخ افشاري-قاجاري

رنگ سرخ در پرچم ترك: در نزد اقوام و دولتهاي توركهاي باستان رنگ قرمز نماد تركيت، نشانه جنوب، سمبل خدا، ارواح محافظت كننده، خانه، صلح، استقلال و آزادي است. در دوره توركان باستاني شامان، بيرقهايي كه به شرف ارواح برافراشته مي شده اند به رنگ سرخ بوده اند. رنگ سرخ بويژه در پرچمهائي كه در زمان جنگ بر افراشته مي شدند بكار مي رفته است. طبق منابع چيني در اوتاق خاقان قيرقيزهاي شمال، از معاصرين هونهاي آسيايي، پرچمي به رنگ سرخ افراشته بوده كه همه به آن اداي احترام مي كرده اند. در داستانهاي حماسي ماناس قيرقيزها نيز، بايراق سرخ رنگ ذكر شده است. تركان اوغوز پس از قبول دين اسلام، موفق شده اند كه به سنن تاريخي خود از جمله فرهنگ پرچم و رنگ سرخ آن پايبند باشند. آنها در قرن ١١ ميلادي داراي پرچمي به رنگ سرخ بوده اند كه به آن، مانند امروز، بايراق گفته ميشد. نخستين بار در تاريخ سياسي دولتهاي مسلمان تورك، دولت قاراخاني است كه پرچمي دولتي از پارچه اي سرخ و يا ترنجي به نام "آل" را بكار برده است. در قيام آلدونلار (قيزيل اه¬يينليلر- آل گيييمليلر، به فارسي خرميان) آزربايجان به رهبري باي¬بك بر عليه نيروهاي اشغالگر عرب، از سوي اين مقاومت نيز پرچمهائي سرخ بكار برده شده و از اينرو از سوي تاريخنگاران اين حركت به نام آلدونلار (قيزيل اه¬يينليلر-قيرميزي گيييمليلر) و به عربي محمره و به فارسي سرخ جامه¬گان مشهور شده است. به فرماندهان غزنويان پرچمهائي پارچه اي به رنگ قرمز داده مي شده است. آتابك محمد پهلوان از سلجوقيان داراي پرچمي سرخ با فيگور اژدها بر روي آن بوده است. ارتش توغرول اوغلو آرسلان (ارسلان ابن طغرل) از سلجوقيان عراق داراي پرچمي ابريشمي به رنگ سرخ بوده است. سلجوقيان آناتولي (آسياي صغير) علاوه بر ديگر پرچمها، پرچم سرخ (آل بايراق) را نيز بكار برده اند. ارتش اين دولت تركي، پرچمهايي به رنگ سرخ و يا زرد كه بر آنها سمبولهائي مانند سمبولهاي ديگر دول توركي نقش بسته بود، داشته است. امپراتور تيمور به علامت حكمراني خود، علاوه بر پرچم سفيد، پرچمهايي به رنگهاي زرد، قرمز و يا بنفش را نيز بكار برده است. امير احمد خلج از دولت توركي خلج هندوستان داراي پرچمي به رنگ سرخ بوده است. دولت جاندار اوغوللاري (در شمال شرقي تركيه، در سواحل درياي سياه، بين سالهاي ١٤٦١-١٢٩١) داراي پرچمي به رنگ سرخ با قرص ماهي زرد رنگ بر آن بوده است. دولت گرميان اوغوللاري داراي پرچمهائي از پارچه سرخ بوده كه در دنيزلي و آلاشهير (آلاشهير قيزيل افلاديسي) بافته مي شده اند. در قرن ١٤ ميلادي رنگ پرچم عثمانيان سرخ بوده است. توپچيان (توپچو اوجاغي) در سپاه عثماني پرچمي به رنگ قرمز داشته اند كه بر آن يك توپ نقش شده بود. نارنجك اندازان نيز داراي پرچمي به همان رنگ با نقش توپي در ميان آن بوده اند. اوجاق سپاهي پرچمي سرخ داشت كه بر آن دو هلال ماه نقش بسته بود. اورخان غازي از عثمانيان در جنگها مانند پدر و جد خويش سانجاق قرمز را بكار مي برد. سلطان محمد فاتح پرچمي به رنگ سرخ داشته است. در طول قرن نوزده نيز پرچمهاي دولت عثماني عموما به رنگ قرمز همراه با نقش ماه و ستاره بوده اند. در قرن نوزده پرچمهائي كه خاندان عثماني را تمثيل مي نمودند، به رنگ سرخ بسيار تند (آلبالوئي) بوده اند كه در ميانشان خورشيد تو خالي هشت گوشه اي وجود داشت.

در تاريخ معاصر آزربايجان و ايران، آغامحمدخان قاجار كه داراي شعور ملي توركي برجسته اي بود، با تبعيت از سنن دول توركي باستان و قديم پيش از خود، رنگ سرخ را تنها رنگ پرچم خويش قرار داده است. پس از وي در دوره فتحعلي شاه قاجار، بيرق هاي بزرگ جنگ به رنگ سرخ بوده اند. در وسط اين بيرقهاي يکسره سرخ، شيري نشسته (بي شمشير) و خورشيدي بر پشت آن که پرتوهايش سراسر پرچم را مي پوشاند قرار دارد. "ردليك" در باره رنگ سرخ پرچم فتحعلي شاه مي گويد: "... رنگ سرخ از پرچم سلسله تركان سلجوقي كه سالها در ايران سلطنت كرده‌اند گرفته شده و چندان هم بي دليل نيست. زيرا فتحعلي شاه از سلسله قاجاريه بود و اصلاً از نژاد ترك مي‌باشد. ...." بيرق محمد شاه قاجار نيز به رنگ سرخ بوده است.

رنگ سبز در پرچم ترك: در نزد توركهاي باستان رنگ سبز نشانه شرق، سمبل حيات، تازگي و جواني است. طبق ابودلف پرچم قيرقيزها در قرن ده ميلادي به رنگ سبز بوده است. غزنويان نخست داراي پرچمهائي به رنگ سبز بوده اند كه بر روي اين بيرقها، نام فرمانروايان و فرماندهان ترك نقش بسته بود. دولت آيدين اوغوللاري (در جنوب غربي تركيه بين سالهاي ١٤٢٦-١٣٠٨) داراي پرچمي به رنگ سبز بوده است. پرچم سبز رنگ از ديرباز در ميان عثمانيان نيز بكار مي رفته است. رنگ سبز، سمبلي قراردادي به نشانه اسلام در پرچمهاي امپراتوري عثماني بوده (و نه سمبلي كه دين اسلام براي خود تعيين كرده باشد). پرچم سبز در دوره عثماني بويژه در هنگام غزا و جنگ با كفار بكار مي رفته و بر روي آنها هلال و خورشيد با اشعه هايش تصوير، و كلمه شهادت و بخشهائي از سوره فتح نوشته مي شد. بنا به تاريخ لطفي در جنگ چالداران، در سپاه عثماني پرچم سبز رنگ بكار رفته است. همچنين بنا به اولياء چلبي سواران روم ائلي هنگام هجوم، پرچم سبز بكار مي برده اند. در زمان سلطان سليم قانوني، اوجاقهاي قاپي قولو، پرچمهايي به رنگ سبز بكار مي برده اند. در دوره عثماني پرچم سبز، همچنين در نيروي دريائي و سانجاقها بكار مي رفته است. چنانچه پرچم باربادوس فرمانده نيروي دريائي كه داراي نقش ذوالفقار نيز مي باشد، به رنگ سبز است. در زمان سليمان قانوني علاوه بر سفيد، پرچمهايي به رنگ سبز و سياه نيز بكار رفته است. رنگ سبز در قرن نوزده بيشتر در كشتيهاي حجاج بكار برده شده است. طرح اين پرچمها همانند پرچم ملي عثماني و صرفا رنگ آنها سبز بوده است.

پرچم شاه اسماعيل اول موسس امپراتوري تركي آزربايجاني قيزيلباش صفوي، با الهام از پرچمهاي سبز رنگ عثماني، يکسره سبز رنگ با آيه هائي از قران نوشته شده بر آن بود و بر بالاي آن تصوير ماه قرار داشت. در زمان فتحعلي شاه قاجار پرچم زمان صلح اين دولت نيز بيرقي يکسره سبز رنگ، با شيري نشسته شمشير بدست و خورشيد بر پشت بود.

رنگ سفيد بر پرچم ترك: در نزد توركهاي باستان رنگ سفيد نشانه غرب و سمبل حاكميت و حكمراني بود. در برخي منابع پرچم چنگيزخان به صورت هلالي سياه رنگ بر زمينه اي سفيد توصيف شده است. پرچم دولت ايلخاني كه وارث مونقولها بشمار مي رود به رنگ سفيد بوده است. امپراتور تيمور، به علامت حكمراني خود، به همراه پرچهماي زرد، قرمز و بنفش، پرچم سفيد را نيز بكار برده است. دولت تكه اوغوللاري (دولتي در جنوب تركيه فعلي به مركزيت آنتاليا، بين سالهاي ١٣٢١-١٤٢٣)، داراي پرچمي با زمينه سفيد كه بر آن ستاره اي شش پر نقش بسته بود بودند. نخستين نمونه هاي پرچمهاي عثماني نيز به رنگ سفيد بوده اند. اورخان غازي توغ و سانجاق سفيد را به عنوان "يادگار سلجوقي و نشان حكمداري" در اقامتگاه خود محافظه مي نمود. در دوره متاخر عثماني پرچم سفيد رنگ، صرفا مخصوص پادشاه بود. اين سنت پس از فاتح تا زمان بايزيد دوم و سليم اول نيز ادامه يافته است.

بر پرچم دولت تركي و آزربايجاني آغ قويونلو كه به رنگ سفيد بود، گوسفند و خورشيدي به رنگ سفيد نقش بسته بود. پرچم رسمي دولت قاراقويونلو نيز به رنگ سفيد بود. در موزه بحري‌ كرونبورگ دانمارك مربوط به دوره امپراتوري تركي آزربايجاني صفوي در قرن شانزدهم ميلادي، صورت پنج نوع بيرق ديده مي‌شود كه يكي از آنها بيرقي است چهارگوش با متن سراسر سفيد و با سه راس شير سياه در وسط آن. در زمان فتحعلي شاه قاجار، با الهام از پرچم سفيد ديپلماتيك سلاطين عثماني، استفاده از پرچم سفيد رنگ براي مقاصد ديپلماتيک و سياسي مرسوم شد. در تصويري که يک نقاش روس از ورود سفير فتحعلي شاه " ابوالحسن خان شيرازي " به دربار تزار روس به شهر پتروگراد کشيده، پرچمي يکسره سفيد رنگ منقوش به شير و خورشيد و شمشير تركي (سلجوقي-مغولي-قزلباشي)، پيشاپيش سفير در حرکت است.

تركيب رنگهاي سبز، سفيد و قرمز بر پرچم ترك: در داستان هنگ ايگور كه از داستانهاي قديمي روسي است، از پرچم هاي سرخ و سفيد رنگ توركان قپچاق-كومان سخن مي رود. نيمه پرچم اصلي سپاه يئني چئري عثماني، سبز و نيمه ديگر آن قرمز بود و در ميانش شمشير ذوالفقار زردوزي شده بود. سواره قاپي قولو، پرچمي چاكدار از سه سو، نيمي قرمز و نيمي سبز بر سرنيزه هاي خود نصب مي كرده اند. امروز در موزه توپ قاپي و دنيز تركيه، بيش از صد پرچم و سانجاق مربوط به دوره عثماني موجود است كه عموما به رنگهاي سفيد، قرمز و سبز اند. اين پرچم هاي سپاهيان عثماني، اولگوي افزودن نوارهاي سبز و قرمز بر پرچمهاي دولتهاي توركي قيزيلباش حاكم بر آزربايجان و ايران مانند صفوي، افشار و قاجار و بويژه منبع اساسي الهام نادرشاه افشار (از تركان اوغوز- ايل افشار، اويماق قيرخلي، اصلا از آسياي صغير-تركيه امروزي) در طراحي پرچمهاي سه رنگ دولت تركي آزربايجاني افشار بوده اند.

در دوره دولت تركي آزربايجاني افشاري، بيرقها بويژه پرچمهاي نظامي با توجه به عمليات گسترده نظامي نادرخاقان، اهميت فوق العاده اي يافت، چنانچه هر واحد نظامي بنرهاي خاص خود با نوارهاي سرخ و سفيد را داشت. بيرق هاي بزرگ سلطنتي دوره افشاري مثلثي شكل و نوكدار، با متن سراسر سفيد رنگ بودند و دور آنها را در قسمت خارجي نوار قرمز، و در قسمت داخلي نوار سبز احاطه كرده بود. اين نخستين كاربرد سه رنگ سبز و سفيد و سرخ بر پرچم و استفاده از پرچمهاي صرفا متشكل از اين سه رنگ در ميان دولتهاي تركي و آزربايجاني حاكم بر ايران است.

بيرق مستطيل ترك: دولتهاي تركي آزربايجاني صفوي، افشار و قاجار تا دوره مشروطيت، گهگاه و در مقاطع مختلف بيرقهاي چهارگوش و مستطيل شكل نيز بكار برده اند. چنانچه در موزه بحري‌ كرونبورگ دانمارك صورت پنج نوع بيرق صفوي از قرن شانزدهم ميلادي ديده مي‌شود كه يكي از آنها بيرقي است بنام بيرق شاهزاده، به شكل چهارگوش با متن سفيد و با سه راس شير سياه در وسط آن. در قسمت وسط و پايين "جقه‌ي نادري" كه اينك در موزه‌ي جواهرات سلطنتي در بانك مركزي ايران محفوظ است، تزئينات متقارني از اشكال لوله‌هاي توپ و نيزه و پرچم و طبل ديده مي‌شود كه در آن پرده‌ي بيرق مستطيل شكل و مركب از سه رنگ سرخ و سفيد و سبز است. در دوران آغامحمدخان قاجار، سر سلسلهً قاجاريان نيز، پرچم هاي چهارگوشه بكار رفته است.

ب- نشان سلجوقي-مغولي-قزلباشي شير، خورشيد و شمشير

خورشيد بر بيرق ترك: بنا به اعتقادات توركان باستان، و در باور شامانيسم خورشيد و ماه مقدس شمرده مي شد و بر روي مزارها آينه هايي كه سمبل ماه و خورشيد و منعكس كننده تنگري بودند گذاشته مي شد. اين عادت كه در ميان توركان هون نيز اجرا مي شد، اكنون هم در ميان برخي از تركان رايج است. خورشيد يكي از موتيوهائي است كه از آسياي ميانه به هنرهاي دستي تركان ايران، آزربايجان و آسياي صغير وارد شده و به وفور در بافته جات اقوام و ملل ترك مانند فرش و كليم و ججيم و زيلو و... بكار رفته است. اين نقش خورشيد عموما با اشعه هايش و به شكل تمام و يا نيمه تصوير مي شود. بر روي بعضي از پرچمهاي متاخر عثماني، هلال، ذوالفقار، خورشيد، و ماه و ستاره بكار رفته است. در قرن نوزده پرچمهائي كه خاندان عثماني را تمثيل مي نموده اند، به رنگ سرخ بسيار تند (آلبالوئي) بوده اند كه در ميانشان خورشيد تو خالي هشت گوشه اي وجود داشت (اين خورشيد هشت گوشه كم كم به ستاره هشت پر تبديل شده است). خورشيد در ميان تركان قزلباش و علوي، معادل خدا-خورشيد (تانري-گونش) تركان باستان بوده و تمثيلي از حضرت علي است. هم از اينروست كه علويان ترك اهميت فوق العاده اي به خورشيد (گونه¬شGünәş )، نور (ايشيقIşıq )، آتش (اودOd ) و آتشگاه (اوجاقOcaq ) ميدهند. بر پرچم و سکه هاي دوره شاه طهماسب، تصوير گوسفندي طلائي رنگ در مقابل خورشيد در حال صعود ترسيم شده است. در هر دو پرچم جنگ و صلح فتحعلي شاه قاجار، پرتوهاي خورشيد سراسر زمينه‌ي يكسره سرخ پرچم را فرا مي‌گرفت.

نشان خورشيد بر پرچم اقوام و دولتهاي تركي، بر خلاف آنچه قوميتگرايان فارس ادعا كرده اند كوچكترين ارتباط و علاقه اي با مذهب- آيين ميترائيسم و تقدس خورشيد در آيين ايرانيان كهن ندارد. هيچ سند، مدرك، دليل، قرينه و يا سببي وجود ندارد كه بر اساس آنها بتوان بين نشانه خورشيد در پرچمها و سكه هاي اقوام و دولتهاي تورك و مونقولي و قزلباشي در تاريخ با اقوام ايراني و آيينهائي مانند زردشتيگري و ميترائيسم و ..... ارتباط و يا تاثيرپذيري حتي از دور قائل شد.

شير بر بيرق ترك: تصوير نمودن حيوانات بر پرچمها، نشانگر ادامه سنت مقدس و خوش يمن شمردن برخي از فيگورهاي حيواني در ميان توركان باستان است. بر پرچم سياه رنگ فرمانرواي توركان ساكا، آلپ ارتونقا تصوير گرگ، اژدها، پلنگ، و يا شير نقش بسته بود. دولت غزنويان نخستين دولت تورك مسلمان است كه بر پرچمهاي سياه، سرخ و يا سبز خود، هلال ماه و حيواناتي مانند پرنده هما، شير و يا پلنگ را نقش كرده است. اين نخستين نمونه هاي جانداران بر پرچم دولتهاي توركي پس از اسلام است كه بعد از آن بر بسياري از پرچمهاي دول توركي حاكم بر ايران كنوني نقش بسته است. در سال ١٠٣١ ميلادي سلطان مسعود غزنوي دستور داد نقش و نگار يک شير جايگزين طرح ماه بر پرچم دولت توركي غزنوي شود. بر پرچم و سكه هاي بسياري از پادشاهان غزنوي مانند آرغون خان از قرن سيزده، نقش شير و يا پلنگ ترسيم شده است. بنا به متون ادبي بيادگار مانده از دوره سلجوقيان كبير، پرچمهاي اين دولت تورك داراي فيگورهاي اژدها (نماد محافظت)، شير (نماد قدرت) و پرنده هما (نماد سعادت) به همراه تصوير هلال ماه بوده است. بسياري از شاهان دولتها و اتابكي و بيگليكهاي گوناگون سلجوقي نام آرسلان (شير) داشته اند [از سلجوقيان كبير در آسياي صغير، قرن ١١: آلپ آرسلان، توغرول اوغلو آرسلان و كؤرپه آرسلان. از آرتوقلولار: قارا آرسلان، يولوك آرسلان، آرتوق آرسلان، قارا آرسلان. از راماضان اوغوللاري: آرسلان داوود. از دولقادارها (ذوالقدر): مليك آرسلان بگ. از همدان-آزربايجان سلجوقلولاري: آرسلان شاه. از ائلدنيزليلر: قيزيل آرسلان (مظفرالدين عثمان)، قيزيل آرسلان. از سلجوقيان كرمان-فارسستان: آرسلان شاه اول، آرسلان شاه دوم]. در دوره علاءالدين آرسلان، فيگورهاي شير و سيمرغ همزمان بكار برده شده اند. در سياحتنامه راهبي از فرقه فرانسيسكان متعلق به قرن چهاردهم ذكر مي شود كه دولت توركي مملوك مصر داراي پرچمي با نقش هلالي سفيد بر زمينه زرد، و نيز پرچمي با نقش شير در ميان دايره اي سياه بر زمينه اي زرد بوده است. در سراسر دوره مونقول و بعدها تيموري، فيگور سر شير بكار رفته است. سکه هاي مونقول، شير تنها را بکار برده اند. بر پرچم دولت توركي ايلخاني كه وارث مونقولها بشمار مي رود اژدها، شير و قاراقوش (سيمرغ) نقش بسته بود. در موزه بحري‌ كرونبورگ دانمارك مربوط به دوره امپراتوري تركي آزربايجاني صفوي در قرن شانزدهم ميلادي، بيرقي چهارگوش با متن سفيد و سه راس شير سياه در وسط آن ديده مي‌شود.

خورشيد بر پشت و بالاي سر شير: نقش همزمان دوگانه خورشيد و شير به دوره دولتهاي توركي سلجوقيان، اتابكان فارس ويا خوارزمشاهيان نسبت داده شده است. در زمان خوارزمشاهيان و پس از آن سلجوقيان سکه هائي زده شد که بر روي آن نقش خورشيد بر پشت شير آمده بود، رسمي که به سرعت در مورد پرچمها نيز رعايت گرديد. بعد از انقراض سلجوقيان ايران،‌ شاخه‌اي از اين دولت در آسياي صغير تاسيس شد و سكه‌هايي ضرب نمود كه براي اولين‌ بار در يك طرف آنها نقش شير و خورشيد ديده مي‌شود. سکه هاي بسياري با نقش شير و خورشيد از غياث الدين کيخسرو، پسر علاء الدين کيکاووس و از پادشاهان سلجوقي روم (تركيه امروزي) بر جاي مانده است. سکه شناسان تائيد مي کنند که پيش از سکه هاي کيخسرو، در ميان دول تورك و اسلامي سکه اي با نقش شير و خورشيد ديده نشده و اين سکه ها نخستين سکه ها با نقش شير و خورشيد مي باشند. سرجان ملكم سفير فوق العاده انگليس كه در سال ١٢٢٤ هـ .ق. بدربار فتح علي شاه آمده، در تاريخ ايران كه بسال ١٢٣١ هـ .ق. در لندن به چاپ رسانيده در باره‌ي پرچم و علامت دولت تركي آزربايجاني قاجار مي نويسد: "سلاطين [ترك] ايران هم از قرنهاي بسيار صورت شير و خورشيد را از مخصوصات خود شمرده اند. ... اين صورت در سكه يكي از سلاطين سلاجقه قونيه ديده شده است. چون هلاكو اين سلسله را تمام كرد، احتمال دارد كه خود يا اعقاب و انسال او اين نقش را به علامت اين فتح اختيار كرده و از آن به بعد يكي از نشانهاي [دولتهاي تركي حاكم بر] ايران شده است ....".

بر روي پرچم موغولها، سمبل خورشيد و شير بكار رفته است. از خاندان تورك موغول همانند غازان خان و سلطان محمد خدابنده سكه هائي منقوش به شير و خورشيد باقي مانده است. از پادشاهان صفوي بعد از شاه اسماعيل نيز سكه هائي منقوش به شير و خورشيد باقي مانده است. به استناد سياحت نامهً ژان شاردن جهانگرد فرانسوي در دوران صفويان استفاده از بيرق هاي نوک تيز و باريک که بر روي آن آيه اي از قرآن و تصوير شمشير دوسر علي يا شير و خورشيد جاي داشته، رسم و بسيار رايج بوده است. پرچم به¬يليك يا بيرق سلطنتي (شاهي) نادر خاقان افشار، از ابريشم زرد و سرخ همراه با تصوير شير و خورشيد قزلباشي بود. نادر دو بنر ديگر، يكي با نوارهاي زرد و سبز و ديگري با زمينه اي زرد و چهارچوب سرخ طراحي كرده بود كه دومي در وسط داراي شير و خورشيد بوده است. پرچم آغامحمدخان قاجار عبارت بود از زمينه اي به رنگ قرمز که در ميان آن شير و خورشيدي در دايره سفيد بزرگي قرار دارد. برخي آورده اند كه شير و خورشيد، اولين نشان دولت تركي آزربايجاني قاجاري بود كه در زمان فتحعليشاه صورت رسمي پيدا كرد. سفير ارمني فتحعليشاه به نام «ملك شاه زاده مير داود ضادوريان» مقيم پاريس به سال ١٨١٧ در كتاب خود نقش همزمان شير و خورشيد بر پرچمهاي دولت تركي آزربايجاني قاجار را واكنشي به پرچمهاي دولت عثماني دانسته و چنين مينويسد: به همچشمي سلطان سليم سوم عثماني كه نشان "هلال" را پديد آورده و پادشاهان عثماني آنرا به اروپاييان و ديگران از ترسايان دهند، فتحعليشاه هم نشان "مهر و شير" را درست كرده است. در كتاب نشانهاي جهان و روسيه تا سال ١٩١٧ (اي. گ. اسپلاسكي، لنين گراد، ١٩٣٤، م. ص. ٩٩) در باره شير و خورشيد ايران چنين نوشته شده است: "نشان شير و خورشيد در سال ١٨٠٨ ميلادي از طرف فتحعلي شاه به تقليد از اقدام سلطان سليم سوم در ايجاد نشان هلال عثماني تاسيس شده است. هلال احمر در زمان سولطان سليم سوم عثماني به تقليد از اروپا برگزيده شد". مسيو لانگله نيز در كتابش كه در سال ١٨١٧ ميلادي در پاريس به چاپ رسيده نظر فوق را ارائه كرده است. در دوره فتحعلي شاه دو بيرق شاهي و بيرق ملي و نظامي به کار مي رفته است. بر روي پرچم شاهي شمشير دو سر حضرت علي و بر بيرق ملي و نظامي شير و خورشيد قرار داشت.

شير نشسته و ايستاده بر بيرق ترك: در دوره صفوي شير بيرق، در حالات مختلف نيم رخ، روبرو، جدا از خورشيد، چسبيده به آن، نشسته و ايستاده ترسيم مي شده است. در شير و خورشيدهايي كه بر روي فلوس‌هاي دوره‌ي صفوي ضرب مي شد معمولاَ شير را به حال ايستاده نقش ميكردند. در وسط متن سفيد پرچم نادرشاه، شيري زرين ايستاده با دم علم كرده به صورت نيمرخ در حال راه رفتن است و خورشيدي نيمه طلوع كرده در پشت آن ديده مي شود. بر سكه هائي از دوره آغا محمد خان قاجار، نقش شيري به حالت نشسته (جست) و نيمرخ و دم بر افراشته ضرب شده كه خورشيدي در حال طلوع بر پشت خود دارد و در داخل قرص آن «يا محمد» (اشاره به نام آغا محمدخان) و در زير دست و پاي شير «يا علي» نوشته شده است. در سكه ها و بيرقهاي دوره‌ فتحعلي شاه، اغلب شير را نشسته رسم مي كرده اند. در زمان فتحعلي شاه همچنين نشان‌هاي شير و خورشيد با شير نشسته مرسوم بوده است. در زمان محمدشاه قاجار نشان ديگري پديد آمد كه در وسط شير ايستاده‌اي خورشيد بر پشت و شمشير بدست داشته و تاج نيز بالاي سر شير قرار گرفته بود. اين نشان، مخصوص شمشير بندان اعم از اهل نظام و غير نظام بود. به طبقات ديگر مردم و همچنين سفرا و نمايندگان كشورهاي خارجه از همان نشانهاي سابق اعطا مي شد. بدين ترتيب در اوايل دوره‌ي قاجاريه (دوره محمد شاه و ناصرالدين شاه)، ميان نقش شير ايستاده و نشسته فرق قايل گرديده اند. در مهرها و سر نامه‌هاي مربوط به امور نظامي و سلطنتي، بيرقهائي كه در صفوف لشكري حمل مي گرديد، ويا در بالاي عمارات سلطنتي و دولتي بر افراشته مي شد و شير و خورشيدهايي كه بر سر درها نقاشي و گچ بري مي گرديد شير ايستاده شمشير به دست؛ و در امور غير نظامي، مهر رسمي مقام صدارت عظمي كه بر پشت نامه‌هاي مهم دولتي نهاده مي‌شد، نشانهايي كه به طبقات مختلف مردم، بجز نظاميان و شمشيربندان اعطا مي‌گرديد، شير نشسته رسم مي شد. در دوره متاخر دولت تركي آزربايجاني قاجاري، كم‌كم فرق اين دو از ميان رفت و تنها شير ايستاده رواج يافت.

شمشير بر بيرق ترك: نيمه پرچم اصلي سپاه يئني چئري عثماني سبز، و نيمه ديگر آن قرمز بود كه در ميانش شمشير ذوالفقار زردوزي شده بود. پرچم سبز رنگ باربادوس فرمانده نيروي دريائي عثماني نيز داراي ذوالفقار بود. به استناد سياحت نامهً ژان شاردن جهانگرد فرانسوي استفاده از بيرق هاي نوک تيز و باريک که بر روي آن آيه اي از قرآن و تصوير شمشير دوسر علي يا شير و خورشيد بوده، در دوران صفويان رسم و بسيار رايج بوده است. در دوره صفوي نقش شمشير ذوالفقار را بر روي فلوسهاي مسي ضرب و بر روي پارچه بيرقها رسم مي‌كردند. بر پرچم نيروي دريايي افشاري كه نادرشاه ايجاد نموده بود شمشير سرخ رنگي نقش بسته بود. كشتيهاي نيروي دريائي افشاري پرچمي سفيد با شمشير منحني سرخي داشته اند. در زمان فتحعليشاه قاجار هنوز نقش كردن ذوالفقار بر روي بيرقها متداول بوده و عده‌ اي از بيرقهاي نظامي سپاه وي نقش اين شمشير را داشته است. در اين دوره دو بيرق شاهي و بيرق ملي و نظامي به کار مي رفته است. بر روي پرچم شاهي، شمشير دو سر حضرت علي و بر بيرق ملي و نظامي شير و خورشيد قرار داشت.

شير و شمشير، شير شمشير بدست: شير، خورشيد و ذوالفقار و تركيبهاي آنها از سمبلهاي بكار برده شده از سوي تركهاي غلات قزلباش در قرون وسطي است. از نخستين كاربردهاي سمبول دوگانه خورشيد و شير سكه هاي بيادگار مانده از دوران سلاطين سلجوقي روم (آسياي صغير) است كه بر حسب تصادف بسياري لقب قيليج آرسلان (شير شمشير) نيز داشته اند. پنج تن از شاهان اين خاندان تركي، قليج آرسلان - شير شمشير و يك تن توغرول آرسلان نام داشته است. [قليج آرسلان اول (١١٠٦-١٠٩٢)، قيليج آرسلان دوم (١١٩٢-١١٥٦)، قيليج آرسلان سوم (١٢٠٤)، قيليج آرسلان چهارم (١٢٦٤-١٢٤٨)]. دولت منتشه اوغوللاري (دولتي در سواحل جنوب غربي تركيه فعلي مابين سالهاي ١٢٨٢-١٤٢٤ كه داراي نيروي دريائي بوده است)، داراي پرچمي بوده كه بر آن شيري پرچم بدست نقش بسته است.

در تاريخ معاصر ايران، آقا محمد خان پرچمهاي گوناگون صفويان كه در برخي از آنها شير و خورشيد و در برخي ديگر شمشير دو سر علي نقش بسته بود را در هم آميخت و فيگور "شير شمشير بدست خورشيد به پشت" را ايجاد نمود. اين نخستين بار در تاريخ است كه شمشير در دست شير علامت دولتهاي تركي آزربايجاني حاكم بر ايران شده است. شمشير بدست گرفتن شير در اواخر سلطنت فتحعلي شاه در نقش بيرق كوچك آبي رنگ نظامي رايج شد و سپس در زمان محمد شاه به علامت وسط نشانها سرايت كرده و رفته رفته بر روي سكه‌ها نيز ضرب گرديد. در يكي از تصاوير پرچمهاي كتاب دروويل (١٨٢٥)، در وسط بيرق كوچك آبي رنگ، شير نشسته شمشير بدستي ديده مي شود. اين فيگور در سكه ها نيز بكار رفته است. در نقش يك عدد فلوس مسي ضرب شهر "اورمي" (اورميه) آزربايجان كه تاريخ ١٢٤٩ هـ. ق. را دارد در دست شير نشسته‌ي آن شمشيري ديده مي شود.

خورشيد و شمشير بر بيرق ترك: بر روي برخي از پرچمهاي قرمز دوره عثماني نقش ذوالفقار، خورشيد و ماه بوده است.

صورت آدمي بر بيرق ترك: سکه هاي کيخسرو از سلجوقيان روم داراي نقش شير و خورشيد با صورت شاهزاده گرجي بوده اند. در دوره فتحعلي شاه قاجار نيز به پيروي از طرز نقاشي اروپايي، شير را يالدار گردانيده و صورت آن را كه قبلا نيمرخ رسم مي كردند، تمام رخ نگاشتند. در همان زمان در تبريز فلوسهاي زيبايي با نقش خورشيد صورت دار ضرب گرديده است (٥٤-١٢٣٨ هـ.ق.)

تاج تركي بر پشت شير: افزوده شدن تاج تركي بر بالاي نشان شير و خورشيد به فتحعليشاه و يا جانشين وي محمدشاه قاجار نسبت داده شده است. در يكي از سالهاي سلطنت فتحعلي شاه سفارشي براي ساختن آرم و ضرب سكه هاي ماشيني به كشور انگليس داده شد. از سازنده‌ي آن خواسته بوده اند كه چند موضوع از جمله «شير و خورشيد» و «تاج» و عبارت «اسدالله الغالب» را در آن بگنجاند. در زمان محمدشاه نشاني ايجاد كرده بودند كه در وسط آن شير ايستاده ‌اي خورشيد بر پشت و شمشير بدست وجود داشته و تاج تركي بالاي سر او قرار گرفته بود. در اين نشان، بر خلاف نشان پهلوي كه در آن "تاج كياني" بر بالاي خورشيد است، "تاج تركي" در بالاي سر شير قرار گرفته است.

بازنويسي تاريخ در دوره مشروطيت بر اساس نژادپرستي آريائي و قوميتگرائي فارسي و تبديل "بيرق تركي آزربايجاني سلجوقي-صفوي-قاجاري" به "درفش آريائي-زرتشتي-ايرانزميني"

قوم فارس، بر عكس ملل ديگر ساكن در ايران مانند ترك و عرب و يهود و ارمني و كرد و لر و .... از اقوام تاريخي ساكن در ايران نيست. اين قوم از در هم آميختن اقوام تاريخي عرب، ترك، تاجيك، يهود، ارمني، لر، كرد و .... و تغيير زبانشان مابين سده هاي ١٦-٢٠ بوجود آمده است. عنصر قومي نوظهور فارس در طول عمر كوتاه مدت خود فاقد هر گونه سنت دولتمداري و پرچم ملي بوده است. ديگر اقوام ايراني زبان ساكن در ايران نيز پس از ساسانيان تجربه دول ايراني زبان را از سر نگذرانده اند. با فتح ايران به دست اعراب، هيچكدام از اقوام ايراني زبان تا دويست سال پرچمی از آن خود نداشتند. به اين سبب با بروي كار آورده شدن دولت پهلوي به عنوان نخستين دولت فارس، حتي پيش از آن با به شكست كشانيدن و تحت كنترل در آوردن جنبش مشروطيت توسط امپرياليسم بريتانيا، به منظور ايجاد گذشته و پيوستگي تاريخي؛ ناچارا پرچم و سمبولهاي تاريخي دولتهاي تركي حاكم بر ايران به عنوان پرچم ملي قوم فارس و درفش رسمي و دولتي دولت جديدالتاسيس و مليگراي افراطي فارس پهلوي انتخاب شده است. پس از آن، دستگاههاي تبليغاتي و تحقيقاتي رژم پهلوي و استعمارگران غربي، تا به امروز شروع به بازنويسي تاريخ و جعل تاريخي ايراني- پارسي- زرتشتي-آريائي براي اين "بيرق تورك"، و تبديل آن به "درفش پارسي" كرده اند. آنها در اين امر آنچنان موفق بوده اند كه دولت تاجيكستان و كردها نيز مرتكب اشتباهي شده و به نيت انتخاب سمبلي ايراني، اشتباها پرچمي تركي و قزلباشي (افشاري-قاجاري) را به عنوان پرچم ملي خويش برگزيده اند.

با شكست جنبش مشروطه و تصاحب آن توسط مراكز و جريانات ضدترك و ضدآزربايجاني (قوميتگرايان فارس، نژادپرستان آريائي، وزارت مستعمرات بريتانيا و سازمانهاي اطلاعاتي اين دولت، دولتمردان فراماسون، اليگارشي پارسي هندوستان-زرتشتي فارسستان، برخي از سران بهائي، توسعه طلبان و داشناكسوتيون ارمني، ميسيونرهاي مسيحي اروپائي و آمريكائي، برخي از شرقشناسان غربي، تركان و آزربايجانيان الينه شده فارسزده و ........)، و غصب دولت و قلب تاريخ تركي ايران؛ پرچم دولت تركي آزربايجاني قاجار نيز به همين عاقبت شوم گرفتار شد و در يك چشم به هم زدن تبديل به پرچمي پارسي-ايراني-زرتشتي و آريائي گشت: در منابع قوميتگرايان فارس در اين باره چنين گفته مي شود: "نمايندگان نوانديش [؟!!!] در توجيه رنگهاي به کار رفته در پرچم [توركي مشروطيت] به استدلالات ديني متوسل شدند، .... بويژه گروهي از نمايندگان [فارسستاني] مجلس از جمله ارباب کيخسرو و شاهرخ نماينده زرتشتيان با رايزني، برنامه اي حساب شده ريختند". آنها در جلسه مجلس به تحريف و جعل مفاهيم و مناسبتهاي تازه اي براي بيرق تركي آزربايجاني سلجوقي-موغولي-صفوي-افشاري-قاجاري پرداختند كه اين جعل و تحريف تا به امروز نيز ادامه دارد. در نتيجه اين جعل و تحريف ادعا مي شود كه در پرچم سه رنگ مشروطيت: "رنگ سبز نشاني از اسلام، رنگ دلخواه پيامبر اسلام و رنگ اين دين، نشانه سبز و خرمي كشور و صفاي روح و باطن است. رنگ سبز كه در زمان ساسانيان نشان کشاورزان بوده، از همه بالاتر است چون سرزمين ما [فارسستان] بر پايه کار و کوشش که ويژگي کشاورزان است که مي تواند بالنده شود. رنگ سفيد رنگ ويژه کيش زرتشتي و مورد علاقهً زرتشتيان، رنگ موبدان و انديشمندان؛ نماد صلح، آشتي و پاکدامني پاکدلي دوستي و آرامش طلبي كشور است. رنگ سرخ خون شهيد در اسلام، بويژه امام حسين فرزند علي، خون شهيدان راه انديشه و باور، نشان مشروطيت ايران و جان باختگان انقلاب مشروطيت؛ و دليران و پاسداران اين مرز و بوم؛ نشان کيش مهر نشان پيکار با بدي ها و پديد آمدگان اهريمن؛ نشان آمادگي ملت ايران براي جنگ در صورت تجاوز بحقوق و آزادي و استقلال خويش و دفاع با خون خويش از حق خود است. شير علامت شجاعت و استقامت و متانت؛ خورشيد منبع نيرو و نور و علامت روشني دل و جان و شمشير علامت دفاع از كشورست. نشان شير و خورشيد يک نشان فرهنگي، تاريخي و ديني که ريشه در هزاره هاي کهن، از زمان زرتشت، بل متجاوز دارد. از ازل پرچم ايران زمين اين نشان شير و خورشيد را با خود داشته است".

معلوم نيست قوميتگرايان فارس كه دولتهاي توركي غزنوي و سلجوقي و تيموري و ايلخاني و خوارزمشاهي و ... . همه را اشغالگر و خارجي و وحشي مي شمارند، به چه سبب هنگامي كه نوبت به پرچم آنها مي رسد، بيكباره بيرق اين دولتهاي اشغالگر و خارجي را ايراني و خودي و ملي تلقي مي كنند؟ آيا قوميتگرايان فارس و نژادپرستان آريايي به شدت ضدترك و ضدشيعه و ضدتركيه و ديگراني كه اين پرچم سه رنگ و شير و خورشيد و شمشيردار را قبول دارند، مي دانند كه با اين كار بيرق اقوام و دولتها و پادشاهان ترك غزنوي، سلجوقي، صفوي، افشار و قاجار را، كه خود آنها را وحشي و پست و ضدايراني مي شمارند بر افراشته و آمبلم غلات شيعه قزلباش ترك آراني و تركيه اي و سوريه اي را سمبل مليت فارس و نژاد آريا انگاشته اند؟ نميشود دل در گرو فارسيت و ايرانيت و آريائيت و درفش كاويان و .... داشت اما بيرق دولتهاي تورك و آزربايجاني را بلند كرد.

پرچم مشروطه چيان تبريز- ١٩٠٨

بنا به برخي از منابع، "پيش از تصويب متمم قانون اساسي و در اوايل شورشهاي مشروطه خواهي، بعضي از دسته‌هاي مجاهدين و شاگردان مدارس تبريز كه از بكار بردن پرچم [تركي آزربايجاني] حكومت استبدادي [قاجار] اعراض كرده بودند، به مناسبت دوره‌ي انقلاب و شورش، "پرچمهاي سرخ" با خود حمل مي‌كردند و با خواندن سرودهاي مهيج در اجتماعات ملي شركت مي نمودند". [تاريخ مشروطه ايران- احمد کسروي]. باز به گفته كسروي شهر تبريز در زمان ستارخان (به تركي: ستتارخانليق) با پرچم "قرمز" يا "سرخ" رنگ محافظت شده بود. گويا در اينجا رنگ سرخ يا قرمز معني جنگ و مقاومت در برابر روسها را داشته است: "پرچم قرمز يکبار در مقاومت شهر تبريز در برابر اشعال شهر توسط روسها بکار رفته. در آنزمان ستارخان و يارانش شبانه پرچم سفيد را از جلوي خانه هاي شهر برميدارند و بجاي آن پرچم برنگ قرمز را قرار ميدهند" [ تاريخ هجده ساله آزربايجان - احمد کسروي].

تبريز مشروطه چيلري بؤلوكلرينين بايراغي

به همه حال چه به مناسبت انقلاب و شورش دوره مشروطه و چه به عنوان سمبل مقاومت در برابر اشغال روسها، اين حادثه نخستين نمونه طرد بيرق دولت تركي آزربايجاني قاجاري و به اعتباري پرچم ملي تركان و آزربايجانيان، از سوي گروهي از خود تركان و آزربايجانيان است. اين اقدام - هر چند ناآگاهانه- آنهم در زماني كه دولت حاكم بر ايران، يعني قاجار دولتي ترك و آزربايجاني بوده؛ و پرچم اين دولت ترك و آزربايجاني، هنوز ماهيت و شناسنامه فارسي- زرتشتي- آريائي كسب نكرده بود، نشان از عدم وجود شعور ملي تركي و آزربايجاني در ميان اين دستجات دارد.

مخالفت سلطان احمدشاه قاجار با پرچم بنيادگرايان فارسستان

در سالهاي نخستين سلطنت سلطان احمدشاه قاجار، پرچم تاريخي سه رنگ سبز و سفيد و قرمز افشاري-قاجاري با علامت شير و خورشيد و شمشير سلجوقي-مغولي-قزلباشي، پرچم رسمي دولت تركي آزربايجاني قاجار بود و بر اين پرچم كه در عين حال بيرق نهضت مشروطيت نيز بشمار مي رفت، هنوز شناسنامه پارسي-زرتشتي-آريائي بار نشده بود. از همين رو در اين سالها دستجاتي از فارسها از موضع بنيادگرائي اسلامي به مخالفت با آن پرداخنتد و در يك اقدام هماهنگ در كرمان و برخي ديگر از مناطق فارسستان پرچمهائي بر افراشتند كه در آن نشان شير و خورشيد و شمشير تركي پرچم مشروطيت حذف و آيه قرآني «يدالله فوق ايديهم» جايگزين آن شده بود. تا اينكه به دستور احمد شاه قاجار اين تغيير ممنوع و از بر افراشته شدن پرچمهاي ارتجاعي مذكور ممانعت به عمل آمد. [اين پرچم بنيادگرايان فارس هم اكنون در محل باغ موزه هرندي شهر كرمان در حال نگهداري است. پس از گذشت يكصد سال از دوره مشروطيت، جمهوري اسلامي ايران در صدد تبليغ اين پرچم فارسستاني به عنوان بيرق نهضت مشروطيت و به جاي پرچم دولت تركي آزربايجاني قاجار بر آمده است]. اين اقدام احمد شاه، يكي از معدود و بلكه تنها نمونه تلاش رهبران و روشنفكران آزربايجان، براي نجات پرچم تاريخي تركي و آزربايجاني مركب از سه رنگ سبز و سفيد و سرخ افشاري-قاجاري و نشان شير و خورشيد و شمشير سلجوقي-مغولي-قزلباشي بر آن محسوب مي شود. اما بر خلاف عثماني، كه با سقوط آن و تاسيس جمهوري مدرن تركيه، بيرقش همچنان به عنوان پرچم ملي صاحب اصلي آن يعني ملت ترك در اين كشور باقي مانده و به طور طبيعي به پرچم ملي جمهوري نوظهور تركيه تبديل شد؛ پرچم دولت قاجاري، با ساقط شدن دولت تركي آزربايجاني قاجار و دست به دست گشتن حاكميت در ايران از تركان به فارسها، نه تنها به پرچم ملي صاحب اصلي آن يعني تركان تبديل نشد، بكله بر عكس از هويت و ماهيت واقعي خود منتزع و به طور مصنوعي به درفش ملي قوم ديگري يعني قوم فارس و دولت ضد ترك و ضدآزربايجاني پهلوي مبدل گشت.

پرچم اتحاد اسلام آزربايجان به مركزيت اورميه - ١٩١٧

در عرفه جنگ جهاني اول، پرچم مشروطيت به طور روزافزوني در حال كسب كردن هويت و شناسنامه پارسي-ايراني-آريائي و زرتشتي بود. قلب ماهيت اين پرچم اصلا تركي و آزربايجاني و تغيير در عملكرد نمادينش، لاجرم تركان ايران و آزربايجانيان را به سوي طرد آن سوق داد. چنانچه در همين سالها نخستين ضربه جدي و آگاهانه بر اين پرچم اكنون پارسي-ايراني-آريائي-زرتشتي، با طرح بيرق جديدي از طرف مجلس اتحاد اسلام آزربايجان به مركزيت اورميه وارد شد. پرچم مجلس اتحاد اسلام آزربايجان به مركزيت اورميه در اصل عبارت است از پرچم عثماني به علاوه شير و خورشيد و شمشير تركي (سلجوقي-مغولي-قزلباشي). اين پرچم در تاريخ آزربايجان و تركان ايران، از همه جهت نخستين بشمار مي رود.

آزربايجان ايسلام بيرلييي مجليسي بايراغي

اين مجلس نه تنها سه نوار سبز و سفيد و سرخ را برداشته و آنرا با رنگ پرچمهاي دولتهاي توركي باستان و قديم، يعني سرخ يكپارچه جايگزين كرد، بلكه پس از قرنها و در اقدامي بسيار بي سابقه، دگر باره نشان ماه و ستاره توركي را به پرچم تركان آزربايجان و ايران باز گرداند. ستاره بيرق مجلس اتحاد اسلام آزربايجان، مانند ستاره بيرق عثماني كه اصلي سلجوقي داشت، هشت پر بود. [ستاره توركان باستان از جمله امپراتوري گؤك تورك، پنج پر است. اين ستاره پنج پر در اواخر دوره سلطان عبدالمجيد به جاي ستاره هشت پر عثماني بكار رفته و پس از تاسيس جمهوري تركيه، بر پرچمهاي تركيه مدرن نقش بسته است]. يكسال پس از مجلس اتحاد اسلام آزربايجان به مركزيت اورميه، علامت هلال ماه و ستاره هشت پر عثماني-سلجوقي بر پرچم جمهوري خلق آزربايجان به رهبري محمد امين رسولزاده جايگرفته است. پرچم مجلس اتحاد اسلام آزربايجان-اورميه، همچنين با تاكيد بر يگانگي تركان آزربايجان و تركان آناتولي، نماد چرخشي تاريخي و بنيادي در تعريف هويت خود تركان ساكن در آزربايجان از ايرانيت و شيعيت به تركيت و اسلاميت بشمار مي رود. پرچم مجلس اتحاد اسلام آزربايجان- اورميه كه بر مباني هويتي آزربايجانيان و تعلق آن به دنياي تورك شكل گرفته است در عين حال نخستين پرچم صرفا طراحي شده براي آزربايجان جنوبي در تاريخ مي باشد.

در كتاب تاريخ تهاجمات و جنايات ارامنه، اسماعيل سيميتقو و سردار ماكو در آزربايجان در باره "بيدق مجلس مقدس اتحاد اسلام- آزربايجان" چنين گفته مي شود: [تاريخ تهاجمات و جنايات ارامنه، اسماعيل سيميتقو و سردار ماكو در آزربايجان. ميرزا ابوالقاسم امين الشرع خويي -متوفاي ١٣٤٨ قمري. به كوشش علي صدرايي خويي]:

..... عمومي ارامنه و نصاري تحمل حملات مردانه ترکان را نياورده و از جولگه سلماس فرار کرده، در اروميه اتراق نموده و عسکر عثماني هم تا قله کريوه قوشچي که کريوه بسيار سختي است رفته و در آن قله جماعت ارامنه و نصاري سنگر کرده و ترک ها هم در همان کدوک [گردانه] نشسته، مشغول زد و خورد بودند و در اين بين محاربات و مضاربات بسيار فقره فقره خيلي اتفاق افتاده بود .... به مجرد وصول لشکر ترک -ايدهم الله تعالي- گويا خون در عروق حضرات مسيحي ها منجمد گرديد..... و نيز اليان پاشا قماندار اردوي ششم با جماعت کافيه بر سر اروميه هجوم کرده و مسيحي ها را از جلو برداشته در مدت قليلي شهر اروميه و اطراف آن را نيز از ارامنه و نصاري تخليه کرده و عموم مسيحيان به جانب موصل و بغداد رهسپار شدند و از ممالک محروسه ايران بالتمام خارج گرديدند .... اشهد بالله ترک ها را در اين جنگ که با ارامنه و نصاري اتفاق بيفتاد شجاعت و شهامتي و دليري و جسارتي نشان داده بودند که از يادها فراموش و از تاريخ ها محو نخواهند بود و شايان همه قسم تعريف و تمجيد مي باشند. .... و مابقي اردوي عثماني ها در تبريز و خوي و سلماس اقامت کرده و با مردم به طريق مهرباني رفتار همي کردند و در هر يک از اين شهرها مجلسي به اسم اتحاد اسلام تشکيل داده و مردم را عموما به اتحاد و دوستي دعوت مي کردند ........ حضرات ترکان بعد از آمدن به صفحه آزربايجان مردم را با خودشان بر دوستي و اتحاد دعوت کرده و بنايشان بر اين بود که چنانچه ما بين عموم فرق خاچ پرست اتفاق و اتحادي واقع است که در سايه آن اتفاق و اتحاد عمومي در روي زمين با عزت و شرف زندگاني مي نمايند. با وجودي که اختلاف مذهبي مابين کاتوليک و ارتدوکس و پروتستاني چه قدر است و مابين اين ها نيز اختلافات بسيار و مسالک بي شمار دارند، ارمني و نصراني از جهت مذهبي هيچ موافقتي ندارند، مگر اينکه در خاچ پرستي و ستايش صليب اتحادي دارند. و هکذا روس و انگليس و دول ديگر.

هکذا اسلام را هم لازم است که مابين خودهاشان اتفاقي و اتحادي در حمايت همديگر کرده و معاونت از يکديگر داشته باشند. به جهت پيشرفت مقاصدشان تا بيشتر از اين گرفتار مذلت و بدبختي و نکبت و بي شرفي نبوده باشند. از اين جهت مجلس اتحادي به اسم «اتحاد اسلام» افتتاح کرده و مردم را به دوستي دعوت همي کردند و اين اتحاد در قفقاز چند سال قبل مابين شيعه و سني خصوصا با ترکان پس از جنگ ارمني و مسلمان در کار بوده است...... و به جهت آن مجلس مقدس هيئت رئيسه¬اي انتخاب نمودند و چون اين بنده داخل بعضي ادارات و تشکيلات نشده بودم لاجرم حقير را حسب الخواهش جماعت هم از اجزاي آن مجلس انتخاب نمودند و کسي را بدون بليط داخل آن مجلس اتحاد نمي کردند و بيدق هاي آن مجلس مقدس را هم مرکب از شير و خورشيد و ماه و ستاره قرار داده بودند. ...شبانه از خوي با جمعي محترما و ده نفر سواره حکومت جليله و چهار پنج چرخه درشکه و بيرق هاي گوناگون دائر بر اتحاد و مبارک با عيد ملي حرکت نموديم..... و شب ما را دعوت كرده و مجلس بسيار عالي مرتب كرده بود، حكومت اروميه و كارگزار و تمامي ضابطان حضور داشتند و نيز نطقهاي مشروح چنانچه مقتضاي آن مجلس عالي بود در تهييج به تشديد مباني دين و اتحاد ما بين ملت اسلام به نحوي دلپذير و خوش آينده هم به عمل آمده و پاشا از حالتش از وضع آن محفل شريف غايت خوشحالي را اظهار كرده و بهجت و شگفتي مخصوص داشت..... اهالي مملکت ما هم دامن محبت و دوستي ترکان را محکم گرفته و از نام و نژاد قديمي خود [ترك] يادها کرده و افسانه ها مي خواندند و اثبات مي کردند که ما نيز قديما از ايل و الوس ترکان بوده و از خاک پاک ترکستان قديم بوده و هستيم. ليکن بعد از رفتن عثمانلوها آنوقت ورق برگرديده و چه شکايت ها که اظهار کرده و چه نفاق ها که به قالب نزدند."

پرچم جمهوري خلق آزربايجان (قفقاز)-١٩١٨

اقدام ناآگاهانه دستجات مجاهدين تبريز در دوره مشروطيت و حتي اقدام بسيار آگاهانه جمعيت اتحاد اسلام به مركزيت اورميه در پايان دادن به تلقي پرچم سه رنگ و شير و خورشيد و شمشيردار به عنوان سمبل ملي و يا دولتمداري تركان آزربايجان، در ميان خود آزربايجانيان و تركان انعكاس گسترده و ماندگاري نداشت. چرا كه هر دو اين حركتها و لاجرم پرچمهاي جديد بكار برده شده توسط آنها غيردولتي بوده اند. اما اتخاذ پرچم سه رنگ آبي، سرخ و سبز با آرم هلال ماه و ستاره هشت پر عثماني-سلجوقي از سوي جمهوري مستقل خلق آزربايجان به سال ١٩١٨، به معني دقيق كلمه ميخ بر تابوت پرچم سه رنگ به عنوان سمبل ملي دولتمرداري تركان آزربايجاني است. با اين اقدام، اقلا بخشي از تركان و آزربايجانيان، پرچم تاريخي خود را كه اينك از طرف قوميتگرايان فارس غضب شده و تبديل به پرچمي آريائي-پارسي-زرتشتي گشته بود، طرد نمودند و به هويت آن به عنوان نماد ملي و يا سمبل دولتمداري ملت ترك و سرزمين آزربايجان رسما پايان دادند.

آزربايجان خالق جومهورييتي بايراغي (قافقاز)

البته ظهور اين پرچم نيز صددرصد نشانگر پايان عملي عمر تاريخي پرچم سه رنگ سبز، سفيد و سرخ شير و خورشيد و شمشيردار بويژه در ميان تركان ايران و آزربايجان جنوبي بشمار نمي رفت. زيرا همانگونه كه بعدها ديده شد، هنوز دو حركت سياسي و دولت ساز در آزربايجان جنوبي يعني حركت آزادستان به رهبري شيخ محمد خياباني و حكومت ملي آزربايجان به رهبري پيشه وري در تبريز، در پرچمهاي دولتهاي خويش به سه رنگ سبز و سفيد و سرخ قاجاري- مشروطيت، علي رغم اعراض و دوري اورميه از اين پرچم، وفادار بوده اند.

پرچم آزادستان در تبريز-١٩٢٠

تاريخ نگاران متفق القول اند كه جنبش شيخ محمد خياباني (به تركي: شيج محممدليك)- هرچند عملا و ناخواسته نقشي عظيم در ايجاد حس و مفكوره استقلال آزربايجان جنوبي داشته است- اساسا و در ابتداء به استقلال آزربايجان جنوبي و يا ايجاد دولتي فدرال و منطقه اي براي آن نمي انديشيد و پس از به دست گرفتن حاكميت نيز همه اجرائات و تدابير آن در چهارچوب ايران و براي ايران بود. حتي بررسي بي طرفانه منابع و اسناد باقي مانده از اين حركت – بر خلاف ادعاهاي برخي از هويت طلبان آزربايجاني در سالهاي اخير- نشان مي دهد كه عده اي از رهبران اين جنبش داراي مشكلاتي اساسي با زبان تركي، هويت تركي آزربايجان، دولت عثماني، مقاومت مسلحانه مردم غرب آزربايجان بر عليه توسعه طلبان ارمني و نيز جمهوري آزربايجان (قفقاز) بوده اند. به عنوان نمونه خياباني تنشهائي با دولت عثماني، كه بسياري از رهبران دمكرات آن زمان (اعم از آزربايجاني و غيرآزربايجاني) و بويژه توده ترك قتل عام و نسل كشي شده توسط ارامنه در غرب آزربايجان (به تركي: جيلوولوق-قاچاقليق) به وي به چشم رهائي بخش نگاه مي كردند، داشت. چنانچه خياباني روزنامه تركي زبان آنان در تبريز را كه بر عليه سياستهاي استعماري بريتانيا و روسيه افشاگري مي كرد، شعار ترك بودن آزربايجان را مي داد، خواستار پايان دادن به كشمكش سني و شيعه بود و از اتحاد و مقاومت تركان آزربايجان بر عليه توسعه طلبي و قتل عامهاي ارمنيان مدافعه مي نمود را توقيف كرد كه در نهايت باعث تبعيد وي از طرف عثماني ها به شهر قارس شد. همچنين اين حكومت در اعتراض به انتخاب رسمي نام آزربايجان از سوي دولت مساوات براي جمهوري تازه تاسيس شده آزربايجان در قفقاز، و در اقدامي بشدت ضدتركي و ضدآزربايجاني، نام آزربايجان را با كلمه فارسي آزادستان تعويض نمود. سران اين حكومت بدين اشتباه نيز بسنده نكرده، در نشستي بر ترك داوطلبانه تركي نويسي و اجتناب از تركي گوئي توافق نمودند.

آزاديستان بايراغي

با چنين ماهيت و ذهنيتي، طبيعي است كه حكومت آزادستان به فكر ايجاد پرچمي مستقل براي آزربايجان نيز نباشد. با اين همه، تخاصم و روياروئي روزافزون اين دولت محلي با دولت مركزي و سير غيرقابل كنترل اوضاع، وي را هر روز به قطع كردن يكي ديگر از پيوندهاي موجود آزربايجان با دولت مركزي سوق داد. چنانچه بنا به بعضي منابع پس از مدتي حكومت آزادستان به طراحي پرچم ويژه خود پرداخت. هرچند و بي شك اين اقدام را ميتوان گامي در مسير استقلال ملي آزربايجان ارزيابي نمود، اما عكس آن نيز ممكن است. زيرا اين اقدام حكومت آزادستان، از آنجائيكه پرچم سه رنگ سبز و سفيد و سرخ در اين زمان، كاملا هويتي پارسي-زرتشتي- ايراني يافته و از هويت تاريخي و واقعي تركي و آزربايجاني خويش تجريد شده بود، آنهم پس از آنكه اورميه مدتي پيش پرچم يكپارچه سرخ با هلال ماه و ستاره هشت پر را به عنوان پرچم آزربايجان اعلام كرده بود، مي تواند گامي در جهت ايرانيگري و بر خلاف استقلال ملي آزربايجان تلقي شود. جاي دادن كلمه فارسي آزادستان (در بعضي منابع، عبارت زنده باد آزادستان) به جاي آرم شير و خورشيد و شمشير تركي (سلجوقي-مغولي-قزلباشي) نيز اين شبهه را تقويت ميكند. لوك بورانيان ارمني در باره نام دولت آزادستان به رهبري خياباني مي نويسد: "آزادستان (در فارسي) به معني سرزمين آزاد است. -ستان پسوندي با ريشه هند و ايراني است كه به زبانهاي بسيار توركي وارد شده است. اين كلمه در زبان ارمني در نام هاياستان (به معني ارمنستان) نيز وجود دارد. آزاد در زبان ارمني نيز به معني آزاد فارسي است".

پرچم حكومت ملي آذربايجان- تبريز ١٣٢٥

در فيلمها و عكسهاي بيادگار مانده از مراسم و رژه هاي مختلف دوره حكومت ملي آزربايجان (به تركي: پيشه وريليك)- از جمله رژه فدائيان در مقابل ميدان شهرداري تبريز (ساعات قاباغي)- پرچمهاي برافراشته شده مختلفي ديده مي شود. از مهمترين اينها، يكي پرچم قاجاري-مشروطيت با آرم حكومت ملي آزربايجان به جاي شير و خورشيد و شمشير تركي، و ديگري پرچمي يكپارچه قرمز با تصويري از ستارخان در كنار آن است. اين عكسها و فيلمها به همراه مدارك موجود ديگر نشان مي دهند كه حكومت ملي آزربايجان داراي سياست صريح، مشخص و جاافتاده اي در باره پرچم دولت خود، آزربايجان جنوبي و خلق ترك نبوده؛ و هنوز به ضرورت ايجاد و طراحي پرچمهايي مستقل كه تمثيل كننده هويت ملي خلق ترك و دولتمداري آزربايجان جنوبي باشند نرسيده بود. اما مرکز مطالعات و تحقيقات فرقه دموکرات آزربايجان - آدفام در مقاله "پرچم، نشان هويت و استقلال" خود به تاريخ ۹ آبان ماه ۱۳۸٤، حكومت ملي آزربايجان را حكومتي خودمختار ملي بر اساس قانون انجمنهاي ايالتي و ولايتي، و معتقد به تماميت ارضي كشور توصيف نموده و پرچم حكومت ملي آزربايجان را همان پرچم ايران (پرچم مشروطيت) دانسته است. [فرقه دموكرات آزربايجان موجود، غير از فرقه دموكرات آزربايجان زمان پيشه وري بوده، در حال حاضر تشكيلاتي ايرانگرا، معتقد به تماميت ارضي ايران، و تجزيه طلب ناميدن استقلال طلبان آزربايجاني است].

آزربايجان ميللى حؤكومتينين بايراقلاريندان١٩٤٤-١٩٤٥

آدفام در اين باره چنين مي نويسد: "حکومت هاي ملي آزربايجان و کوردستان (۱۳۲٤- ۱۳۲۵) که مبناي حقوقي تشکيل آنان، قانون انجمن هاي ايالتي و ولايتي نخستين قانون اساسي کشور بود، نيز با توجه به اين که به خودمختار ملي در چارچوب ايران پايبند بودند، همان پرچم تاييد شده در قانون اساسي مشروطيت را پذيرفتند. با اين تفاوت که بعنوان حکومت خودمختار، گئرب يا نشان ملي خود را بجاي نشان شير و خورشيد قرار دادند، امري طبيعي در کشورهايي که بطور فدرال اداره مي شوند. .... مسئله مهم و حائز اهميت در خصوص پرچم حکومتهاي ملي آزربايجان و کوردستان اين است که، عليرغم تبليغات مغرضانه و غير واقعي گروه هاي مرتجع و واپسگرا که اين حکومت ها را تجزيه طلب خوانده و مي خوانند، پذيرش پرچم ايران بعنوان پرچم حکومت هاي خودمختار ملي بار ديگر ثابت مي کند که اين حکومت ها به تماميت ارضي و يکپارچگي کشور معتقد بوده و به آن احترام مي گذاشتند. امري که در برنامه حکومت هاي ملي و نخستين ماده از مرامنامه احزاب تشکيل دهنده اين حکومت ها بر آن صحه گذاشته شده است".

پلاتفورم دمكراتيك ترك (ت.د.پ.، تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو)- ١٩٩٤

پس از سقوط حكومت ملي آزربايجان، و به موازات ايجاد سكته اي طولاني در روند ملت شوندگي خلق ترك و مبارزه اين خلق براي احقاق حقوق ملي و مدني اش، موضوع پرچم آزربايجان جنوبي نيز بيش از نيم قرن به فراموشي سپرده شد. تا آنكه طلسم وفاداري به پرچم سه رنگ سبز و سفيد و سرخ دولت تركي آزربايجاني قاجاري در ميان تركان آزربايجان جنوبي و ايران به سال ١٩٩٤ (١٣٧٣)، هنگامي كه يك تشكيلات ترك و آزربايجاني از ايران بنام ت.د.پ.TDP "تورك دئموكراتيك پيلاتفورموTürk Demoķratik Pılatformu " (در آن موقع با نام "آزري دئموكراتيك پيلاتفورمو") داراي گرايشات مركز-چپ پرچمي مستقل براي آزربايجان جنوبي را طرح و پيشنهاد كرد شكسته شد. در اعلاميه تركي پخش شده در اينباره به تاريخ ١٩٩٤ به اختصار گفته مي شود: "پرچم سه رنگ سبز، سفيد، سرخ با آرم خورشيد و شير و شمشير، اصلا و به لحاظ تاريخي پرچمي تركي و آزربايجاني است. اما بدلايل گوناگون در طول قرن بيستم، محتوائي جديد و جعلي بر اين پرچم بار شده است. چنانچه اين پرچم اكنون و به طور برگشت ناپذيري به سمبل ملي قوم فارس حتي ديگر اقوام ايراني زبان (كرد، تاجيك) و ايرانيت (ايرانيك) تبديل گرديده است. به همين دليل نيز ضرورتي تاريخي براي عرضه پرچمي مستقل و ملي براي خلق ترك و آزربايجان جنوبي ايجاد شده است".

پرچم پيشنهادي تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو- ١٩٩٤

"زمينه پرچم پيشنهادي ت.د.پ.، مانند پرچم جمهوري آزربايجان متشكل از سه نوار افقي به رنگهاي آبي، سرخ و سبز به نشانه يگانگي آزربايجان جنوبي و شمالي است. در وسط پرچم، سه شعله كه مجموعا تمثيل اودلاريوردو (نام تركي آزربايجان، سرزمين آتشها) مي باشند نقش بسته است. شعله اول به نشانه حركت باي¬بك، شعله دوم به نشانه حركت قزلباش به رهبري شاه اسماعيل و شعله سوم ممثل حكومت ملي آزربايجان به رهبري پيشه وري است. اين سه شعله همچنين تمثيلگر سه بخش تقسيم شده آزربايجان، يعني آزربايجان جنوبي، آزربايجان شمالي و آزربايجان تركيه اند. مشعل حامل شعله ها در حال حركت به غرب، اما خود شعله ها رو به شرق دارند كه ياد آور تعلق آزربايجان به دو جهان شرق و غرب و همچنين آينده اروپائي و گذشته آسيائي آن است. خورشيد وسط پرچم به نشانه تبريز پايتخت ابدي آزربايجان و شمس شرق، ستاره دوازده گوش به نشانه كلاه دوازده ترك قزلباشي است". براي خواندن اصل تركي اين اعلاميه به آدرس زير مراجعه كنيد:
http://millibayraq.blogspot.com/2006/10/trk-demokratik-platformunun-tdp-nrdiyi.html

قابل ذكر است كه ت.د.پ. پس از دوازده سال در سال ٢٠٠٦ (١٣٨٥) انصراف خود از توصيه پرچم فوق را اعلام نموده است. دلايل انصراف از پرچم مذكور به اختصار به اين شكل آمده است: "سرقت آرم اين پرچم از سوي گروهي به اسم "ميللي پارتي"؛ احتمال سوء استفاده قوميتگرايان فارس و بنيادگرايان شيعي به ترتيب از خورشيد و ستاره دوازده گوش قزلباشي؛ نبود سمبلهايي كافي كه بر هويت تركي آزربايجان جنوبي، و پيوند آن با دولتمداري تركي، با دياسپوراهاي تركان آزربايجاني عراق و سوريه و با تركيه تاكيد نمايند". ت.د.پ. همزمان با انصراف از پرچم پيشنهادي قبلي خود، پرچم جديدي را معرفي كرده است. پرچم پيشنهادي جديد ت.د.پ. همان پرچم جمهوري آزربايجان است كه در آن به جاي ستاره هشت پر، ستاره پنج پر قرار دارد. در اين پرچم، سرخ نشان توركيت و جهان توركي، آبي نشان مدرنتيه و اروپائيت، سبز نشان گذشته اسلامي است.

پرچم پيشنهادي تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو- ٢٠٠٦

ت.د.پ. در توجيه ستاره پنج پر چنين مي گويد: "ستاره پنج پر، در حاليكه تاكيدي بر تاريخ معاصر و شخصيت سياسي خاص آزربايجان جنوبي در مقايسه با ستاره هشت پر آزربايجان شمالي است، كمترين تباين و تفاوت را با آن داراست؛ نشان پيوندهاي چند جانبه آزربايجان جنوبي با تركيه مدرن؛ همچنين با دياسپوراي تركان آزربايجاني عراق و سوريه كه در پرچمهايشان ستاره پنج پر را جاي داده اند است؛ نشاني است كه در سكه ها و پرچمهاي گؤك توركها آمده است، در حاليكه ستاره هشت پر سلجوقي احتمالا ماخوذ از فرهنگ ايرانيان قديم است؛ ستاره پنج گوش علامت بين المللي پيشگامي و انقلابيگري بوده و نشان از پيشگامي و انقلابيگري آزربايجان دارد. همچنين سمبل ماه و ستاره پنج پر، نشان جهان اسلام بدور از تعصبات سنيگري و شيعيگري است و محتوائي بر عليه فاناتيزم شيعي داشته؛ همخواني كامل با جامعه سكولار و دولت لائيك آزربايجان دارد". از سوي ديگر به اعتقاد ت.د.پ. بحث در باره پرچم آزربايجان واحد و يكپارچه در حال حاضر بحثي زودرس، غيرواقعي، زائد و بي معني، و اعلام پرچم جمهوري آزربايجان به عنوان پرچم آزربايجان واحد و يكپارچه نيز نگرشي نادرست است. زيرا تصميم گيري در باره پرچم آزربايجان متحد مي بايد در آينده، پس از ايجاد جمهوري آزربايجان جنوبي و پديدار شدن افق اتحاد، آنهم توسط دو دولت آزربايجان جنوبي و شمالي و مشتركا انجام گيرد.

پس از اين تابو شكني به سال ١٩٩٤، به سرعت و در فاصله كوتاهي از طرف گروهها و اشخاص گوناگون ترك و آزربايجاني دهها پرچم كه در اكثر آنها از سه نوار سبز و سفيد و سرخ و آرم شير و خورشيد و شمشير تركي اكنون غضب شده توسط فارسها خبري نيست، طراحي و عرضه شد. در زير به برخي از اين پرچمها اشاره مي شود. براي آشنائي با ديگر پرچمهاي پيشنهادي آزربايجان جنوبي به آدرس زير مراجعه كنيد:
http://millibayraq.blogspot.com/

نشريه آناديلي (آناديلي نشرييه سي) (آلمانيا) - ١٩٩٨ ؟

در سالهاي پاياني ده نود ميلادي در نشريه آناديليAna Dili چاپ آلمان پرچمي براي آزربايجان جنوبي بكار رفته است. اين پرچم مركب است از سه رنگ پرچم جمهوري آزربايجان بدون آرم هلال ماه و ستاره هشت پر در وسط آن.

آراز اوغلو - ١٩٩٩

در سال ١٩٩٩ (١٣٧٨) كتابي بنام "موختصر آزربايجان تاريخيMüxtəsər Azərbaycan Tarixi "(تاريخ مختصر آزربايجان) تاليف آراز اوغلو از تركان آزربايجان تركيه چاپ شد. اين كتاب از طرف "بوتؤو آزربايجان بيرليييBütöv Azərbaycan Birliyi " (بابBAB -اتحاديه آزربايجان يكپارچه) در جمهوري آزربايجان و با اشاره و حمايت ائلچي بيگ كه در آن تاريخ صدر اين تشكيلات بود منتشر شده است. آراز اوغلو در اين كتاب پرچمي موقتي براي آزربايجان جنوبي را طرح و معرفي نموده است. عده اي ادعا نموده اند كه ائلچي بيگ اين پرچم موقتي را شخصا پذيرفته بود. (ائلچي بيگ در تاريخ ٢١ آگوست ١٩٩٥ در ديدار با گروهي از فعالين سياسي و روشنفكران آزربايجان جنوبي گفته بود: "روزي خواهد آمد كه بيرق به احتزاز در آمده در شمال، در تبريز نيز برافراشته خواهد شد").

آرازاوغلو با تاكيد بر اينكه همه تركان آزربايجان فقط داراي يك پرچم مقدس مي باشند كه آن هم پرچم جمهوري مستقل آزربايجان است، اضافه مي كند "با اينهمه سير تاريخ و حوادث سياسي ضرورت داشتن پرچمي مستقل براي آزربايجان جنوبي را به ميان آورده است". پرچم آرازاوغلو همان پرچم جمهوري آزربايجان است كه علامت هلال ماه و ستاره هشت پر سفيد آن، به رنگ سياه تصوير شده اند. وي انتخاب رنگ سياه را به دليل مستقل نبودن، تحت اسارت و اشغال فارسها بودن آزربايجان جنوبي ذكر كرده است. به گفته آراز اوغلو "رنگ سياه در پرچم آزربايجان جنوبي موقتا و تا زمان استقلال و اتحاد دوباره دو آزربايجان، به نشانه عزا باقي خواهد ماند. پس از اتحاد ايندو، با تبديل رنگ سياه به سفيد، پرچم هر دو آزربايجان به پرچم جمهوري آزربايجان تبديل خواهد گشت".

گاموح (گونئي آزربايجان ميللي اويانيش حركتي) -٢٠٠٣

يكي از مناقشه آميزترين پرچمهاي پيشنهاد شده براي آزربايجان جنوبي، پرچم طراحي و پيشنهاد شده توسط محمودعلي چهرگاني صدر تشكيلات گاموحGAMOH (گونئي آزربايجان ميللي اويانيش حركتيGüney Azərbaycan Milli Oyanış Hərəkəti )، تشكيلاتي با گرايش راست ملي- ديني است. وي مي گويد "ملتهاي باشرف در زير پرچم خود زندگي مي كنند. پرچم سه رنگ شير و خورشيد و شمشير كه در اصل پرچم دولتهاي توركي حاكم بر ايران مي باشد، بيش از يكصد سال است كه به سمبل ملي قوم فارس تبديل گرديده است". وي در توضيح رنگها و آرم پرچم پيشنهادي خود چنين مي گويد: "رنگ آبي، رنگ ترك بودن و تعالي و آرامش و وقار است. قرمز رنگ قدرت و مدرنتيه است. رنگ سبز، رنگ حيات و زندگي، آباداني و اسلام است. هلال ماه و ستاره سمبل تركان و اسلام است. ستاره هشت پر ستاره اي است كه در اكثر پرچمهاي دولت توركي آزربايجاني موجود بوده است".

اين پرچم كه در اوائل از سوي برخي از جوانان با استقبالي گرم مواجه شده، و در مراسم سالانه باي¬بك نيز از سوي جمعي از شركت كنندگان اين مراسم حمل گرديده بود، پس از آنكه از سوي گاموح با روشهائي غيردمكراتيك و به طور يكطرفه به عنوان پرچم ملي آزربايجان جنوبي تقديم و تبليغ شد مورد اعتراض گسترده طيفها و شخصيتهاي گوناگون آزربايجان جنوبي قرار گرفت (اين تشكيلات، محمودعلي چهرگاني را نيز با روشهائي مشابه به عنوان رهبر آزربايجان جنوبي تقديم و تبليغ مي كند). با اينهمه گاموح علي رغم انتقادات و اعتراضات روشنفكران و فعالين سياسي ترك و آزربايجاني به اين پرچم و بويژه نحوه تقديم آن، كماكان تلاشهاي گسترده اي براي تثيبت پرچم پيشنهادي خود به عنوان پرچم ملي آزربايجان جنوبي انجام مي دهد. چنانچه اخيرا روزي را به نام روز پرچم ملي اعلان نموده و پيشتر نيز، پرچم پيشنهادي خود را به عنوان پرچم ملي آزربايجان جنوبي به يو.ائن.پي.او (UNPO) تقديم كرده و شناسانده است.

گاييپ (گونئي آزربايجان ايستيقلال پارتيسي)-٢٠٠٥

تشكيلات گاييپGAİP (گونئي آزربايجان ايستيقلال پارتيسيGüney Azərbaycan İstiqlal Partisi ) تشكيلاتي با گرايش مركز بوده و همانگونه كه از نام آن مشخص است خواهان استقلال آزربايجان و اتحاد آن با جمهوري آزربايجان مي باشد. اين تشكيلات كه در تقابل با پرچم گاموح، نخست سه پرچم پيشنهاد كرده بود، بعدها بر يكي از آنها متمركز شده است.

گونئي آزربايجان ايستيقلال پارتيسي

پرچم پيشنهادي گاييپ همان پرچم جمهوري آزربايجان است كه در آن خطي انحنادار به نشانه رود ارس كه شمال و جنوب آزربايجان را از هم جدا نموده تصوير شده است. به اعتقاد گاييپ، اين پرچم موقتي بوده و پس از اتحاد دو آزربايجان نقش رود ارس از پرچم آزربايجان جنوبي برداشته خواهد شد. و پس از آن هر دو بخش آزربايجان داراي يك پرچم واحد - پرچم فعلي جمهوري آزربايجان- خواهند گرديد.

پرچمهائي كه در قيام خرداد ١٣٨٥ برافراشته شد


بر اساس اخبار و گزارشات در خيزش مردمي آزربايجان به سال ١٣٨٥ در راستاي دموکراسي خواهي و حقوق ملي ملت ترك، پرچمهاي گوناگوني حمل شد. براي مثال در اعتراضات مردم اورميه - دومين شهر آزربايجان- براي نخستين بار در تاريخ معاصر ايران و آزربايجان جنوبي، چندين عدد پرچم جمهوري آزربايجان به عنوان سمبل ملي تركان ايران و آزربايجان جنوبي حمل گرديد. بنا به اين گزارشات، مردم و جوانان معترض كه پرچم دولت جمهوري آزربايجان را بالا برده و حمل مي كردند، در مقابل کنسولگري دولت ترکيه شعار "تورک قارداش، گل بيزي قورتار!Türk qardaş, gәl bizi qurtar " (برادر ترک بيا و ما را نجات ده) را سرداده اند. حمل پرچم جمهوري آزربايجان از سوي مردم اورميه و امداد خواستن آنها از تركيه، بار تاريخي و معناي سمبليك بسيار مهمي دارد، زيرا علاوه بر آنكه اورميه، زادگاه اولين پرچم ملي آزربايجان جنوبي است (بيدق مجلس اتحاد اسلام آزربايجان)، تركان ساكن در اورميه و ديگر شهرهاي غرب آزربايجان همواره عثماني و ادامه آن تركيه را ناجي و رهائي بخش خود دانسته اند.

اورمودا باغيلسيز آزربايجان دؤولتي بايراغي

از بررسي گزارشهاي موجود در باره خيزش مردمي ١٣٨٥ آزربايجان معلوم مي شود كه در حين اين خيزش چند پرچم ديگر نيز از سوي جوانان و مردم افراشته و حمل شده است. چنانچه طبق ادعائي تائيد نشده در شهرستان اهر پرچم قرمزي که عکس گرگي بر آن نقش بسته بود بالا برده شده است. همچنين اعلاميه اي در سال ٢٠٠٦ از سوي تشكيلاتي بنام گونئي آزربايجان اينفورماسييا مركزيGüney Azәrbaycan İnformasiya Mәrkәzi (گاييمGAİM ) منتشر و در آن پرچمي كه در برخي مراسم حمل شده به عنوان پرچم آزربايجان جنوبي پيشنهاد گرديده است. اين پرچم عبارت است از تصوير باي¬بك (بابك) بر زمينه اي سرخ.

جمع بندي:
مي توان گفت كه در ميان نخبگان ترك و آزربايجاني ايران، اجماعي مبني بر اعراض از پرچم سه رنگ قاجاري –مشروطيت، عدم قابليت و نامناسب بودن آن به عنوان سمبل ملي ملت ترك و آزربايجان و ضرورت طرح پرچمي مستقل براي آزربايجان جنوبي شكل گرفته است. اما در حال حاضر اجماعي همگاني در باره چگونگي پرچم آزربايجان جنوبي موجود نبوده و حصول به آن در آينده نزديك نيز – با توجه به اختناق سياسي موجود در ايران و نيز نهادينه نشدن فرهنگ گفتگو و آداب سياسي مدني و مدرن جهاني در ميان بسياري از شخصيتها و گروههاي سياسي آزربايجاني- چندان ممكن به نظر نمي رسد. با اينهمه به اعتبار سال ٢٠٠٨ مي توان جهتگيري عمومي مباحثات در باره پرچم آزربايجان جنوبي را - كه از هم اكنون قابل تشخيص است بدين شرح خلاصه كرد:

١- پرچم قاجاري- مشروطيت ايران منشاء و تاريخي تركي-آزربايجاني دارد.
٢- اين پرچم در قرن اخير، هويت و شناسنامه اي فارسي-ايراني-زرتشتي-آريائي كسب كرده است.
٣- آزربايجان جنوبي به پرچمي جدا از قوم فارس و دولت ايران نيازمند است،
٤- آزربايجان جنوبي به پرچمي جدا از جمهوري آزربايجان نيازمند است،
٥- زمينه پرچم آزربايجان جنوبي، همان سه نوار پرچم جمهوري آزربايجان خواهد بود،
٦- پرچم آزربايجان جنوبي داراي نشان هلال ماه و ستاره در ميان خواهد بود.

در حال حاضر اختلاف عمده در ميان اشخاص و گروههاي عمده آزربايجاني مورد ششم يعني هلال ماه و ستاره است. (هلال ماه و ستاره پنج گوش سفيد بنا به تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو؛ هلال ماه و ستاره هشت گوش سياه بنا به آراز اوغلو؛ هلال ماه و ستاره هشت گوش سفيد به همراه خطي به نشان رود ارس بر پرچم بنا به گاييپ؛ ....). مساله مورد اختلاف ديگر، مساله پرچم آزربايجان واحد است. به نظر تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو، بحث پرچم آزربايجان واحد از هم اكنون بحثي زودرس است و علاوه بر آن تصميم گيري در باره اين پرچم مي بايد در آينده توسط دو آزربايجان جنوبي و شمالي و مشتركا انجام گيرد. در حاليكه ائلچي بيگ، آرازاوغلو، گاييپ و .... از هم اكنون پرچم جمهوري آزربايجان را به عنوان پرچم آزربايجان واحد آينده شناخته اند.
.

پرچمهاي ديگر مناطق ملي ترك نشين در ايران و دياسپوراهاي تركان آزربايجاني در خارج

علاوه بر پرچمهاي پيشنهادي براي آزربايجان جنوبي، در سالهاي اخير پرچمهاي گوناگوني براي ديگر مناطق و سرزمينهاي زيستي تركان ايران طرح و پيشنهاد شده اند. در زير به سه عدد از اين پرچمها اشاره مي شود.

قاشقاي يورد:

قاشقاي يوردو بايراغي (ت.د.پ. اؤنه ريسي)

زمينه اين پرچم تصوير يك قالي بوده، در وسط آن هلال ماه و ستاره هشت پر نقش بسته است. (هلال ماه و ستاره افقي نشانه آزربايجان و هلال ماه و ستاره عمودي نشانه قاشقاي يورد است). اين پرچم ممثل همه تركان جنوب ايران است و مختص ايل قشقائي نيست. پرچمهاي ويژه اي براي ايل قشقائي پيشنهاد شده اند كه دو نمونه آنها در زير آمده است:

قاشقاي ائلي بايراغي (ت.د.پ. اؤنه ريسي)

نشانه واقع در مركز پرچم، علامت دولت آغ قويونلو و يا بايندريه مي باشد كه به گفته بسياري از جمله ملك منصور قشقائي، يكي از مهمترين هسته هاي اوليه ايل قشقائي منتسب به آنها است. اين نشانه، همچنين حرف "با" در الفباي رونيك اورخون مي باشد ("با" هجاي نخست باييندير است، باييندير نام ديگر ايل آغ قويونلو مي باشد).

خلجيستان:

خلجيستان بايراغي (ت.د.پ. اؤنه ريسي)

نشان سمت چپ در زمينه آبي، نشان قوم توركي باستان آرقو كه عده اي از توركولوقها خلجها را منسوب به آنها دانسته اند مي باشد. نشان سمت راست در زمينه سبز، نشان آغ هونها مي باشد كه بر سرزمينهاي جنوب آسيا و شبه جزيره هند -سرزمينهائي كه دولت خلجي در آنجا تاسيس شده بود- حكمرانده اند. هلال ماه و ستاره عمودي در زمينه قرمز، نشان قاشقاي يورد است كه خلجها يكي از مهمترين از ايلات اوليه بوجود آورنده آنها مي باشند (هلال ماه و ستاره افقي نشان آزربايجان است).

آفشار يورد:

آفشار يورد بايراغي (ت.د.پ. اؤنه ريسي)

نشان وسط سمبل سلجوقيان و دولت توركي سلجوقي است.

آفشار يورد بايراغي- (گاموح اؤنه ريسي)

پرچم دياسپوراي تركان آزربايجاني عراق

پرچم دياسپوراي تركان آزربايجاني سوريه

پرچم دياسپوراي تركان آزربايجاني ارمنستان

پرچم دياسپوراي تركان آزربايجاني آخيسقا- مسخت

گئرچه يه هو!!!!

گونئي آزربايجان`ين بايراق سورونو ان قيسسا سوره ده چٶزومه قاووشدورولماليدير
--------------------------------------------------------------------------------
حميد دباغي

dabbagi@yahoo.com

--------------------------------------------------------------------------------

بيزجه يوخاريداكي بايراق، گونئي آزربايجان`ي ايچه ريده، ديشاريدا، سيياسي، ايجتيماعي و عئلمي موناسيبتلرده اولدوقجا ياخشي شكيلده تمثيل ائده بيله جك اويقون بير بايراقدير. بو بايراغين تمل اوچ اؤزه للييي "قوزئي آزربايجان بايراغي ايله عئيني اولماماقلا بيرليكده، اوندان اولابيله جك قده ر آز فرقلي اولماق"، "گونئي آزربايجان`ين دئوريمچي و اؤنچو سيياسي كيمليييني تمثيل ائتمك" و "توركييه و توركمان ائلي بايراقلارينا ياخينلاشماق"دير.

بايراق ميللتي يارادار، ميللت دؤولتي

اولوسال كيمليك بير توپلومو بير ياندان اؤز ايچينده بيرله شديريره ره ك، باشقا بير ياندان دا اؤته كي توپلوملاردان آييران اؤزه لليكلر و آيريليقلاردير. آشاغيدا سيرالانميش بو اؤزه لليكلر اولوسو يارادان اؤزه لليكلرله عئينيدير:

- اورتاق ديل و اورتاق يازي: تورك ديلي و تورك لاتين يازيسي
- اورتاق يورد و توپراق: ايراندا تورك خالقي اوچون گونئي آزربايجان، قاشقاي يورد و آفشار يورد
- اورتاق ارده م، گله نه ك و گؤره نه كلر: آشيق كويو (موزييي) و تورك سؤزگؤركو (ادبيياتي)، اولوسال سؤيله نجه و بويلار (اوغوز خاقان، دده قورقود، كوراغلو، اصلي كرم، ...)، خيديرنبي بايرامي، اولوسال پالتارلار (قافقاز پالتارلاري، اويماقلاريميزين پالتارلاري شاهسئوه ن، قاشقاي،...)، قادين- اركك ائشيتلييي، .....
- اورتاق سيياسي اؤته ك (تاريخ): باي بك باشقالديريسي، تورك دؤولتلري اؤزه لليكله آزربايجان مركزلي اولان قاراقويونلو، آغ قويونلو، آزربايجان آتابكلري،... آزربايجان مشروطه اينقيلابي، آزاديستان حركتي، ميللي حؤكومت، خالق-ي موسلمان حركتي، هاراي من توركه م باشقالديريسي، .....
- اورتاق دين و اينانج آنلاييشي: تورك جعفريليك، فارس ايمامي شيعه لييه قارشيليق؛ تورك قيزيلباشليق كورد، اهل-ي حقق`ه قارشيليق؛ سئكولار اولان تورك خالق ايسلامي
- اورتاق مدني قوروملار: آزربايجان اينسان حاقلاري درنه كلري، تورك قادين درنه كلري، .....
- اورتاق اؤلچو و بيريملر: توركجه يئدديجه (هفته) گونلري، آيلار، دؤنه نجه لر (فصللر) و اون ايكي ايلخيلي (حئيوانلي) تورك ييمي (تقويمي)، .....
- اورتاق اولوسال بايراق و آييتيم (سرود)

گنه ل ايلكه لر

١- ايراندا تورك خالقينين ياشاديغي بؤلگه لري، مدني و سيياسي آلانلاردا، اؤزه ل تاريخي كيملييه صاحيب بير ائتنيك بيريم اولاراق تمثيل ائده جك بايراقلارا گره ك واردير.

٢- بئله بير بايراغي اوموقلاماق (دسته كله مك) لوزومن فئدئراليست و يا ايستيقلالچي اولماق آنلامينا گلمه ز. ايسته ر فئدئراليست، ايسته ر ايستيقلالچي، ايسته ر بونلارين هئچ بيرينه اينانمايان، آنجاق تورك خالقي و ياشاديغي بؤلگه لرين اؤزه ل و اؤزگون مدني، ائتنيك و تاريخي كيميلييه صاحيب اولدوغونا اينانان هر كس، بئله بير بايراغي اوموقلامالي و اونو منيمسه مه ليدير.

٣- ميللي بايراغين وارليغي، آيريجا تورك خالقي و بؤلگه لريني اؤز ميللي حاقلاريني الده ائتمه اوغرونداكي اوزون سيياسي ساواشيم سوره جيينده و دؤولتله شمه سيراسيندا تمثيل ائتمك آچيسيندان دا گره كليدير. بو گره كسينيم، سون دؤنه مده اؤلكه ايچي و ديشيندا، بوتون گؤسته ري، يورويوش، توپلانتي، اوتوروم و ائيله ملرده و ان سون گوئني آزربايجان`ين يو.ائن.پي.او′دا تمثيل ائديلمه سي سوره جينده گؤزلر اؤنونه سريلميشدير.

٤- اؤلكه ايچي و ديشيندا چوخ ساييدا گونئي`لي شخص و قورومون، دوغرودان گونئي آزربايجان`ي تمثيل ائده جك بايراق ياراتما ايشينه قالخيشماسي، بئله بير ائحتيياجين وارليغينين ان آچيق گؤسته رگه سيدير.

٥- اينديكي دورومدا گونئي آزربايجاني تمثيل ائده جك بير بايراغا گره ك اولماديغيني ساوونانلارين (گوناسكام و بير سيرا شخصييتلرين، گونتاي گنج آلپ، ....) گؤروشلري دوزگون دئييلدير.

بايراق سورونو، دؤولتله شمه سورونو دئييلدير، ميللتله شمه سورونودور

١- گونئي آزربايجان`ين اولوسال بايراغيني بيلرله مه سورونو، گونئي`ين موستقيل و يا فئدئرال اولماسينا، يا دا گونئي آزربايجان`ين اؤز دؤولتيني قوروب اؤز ميللي مجليسي-پارلامئنتيني ياراداندان سونرايا بيراخيلابيلمه ز. چونكو اولوسال و يا ميللي بايراق آديندان دا بللي اولدوغو كيمي ميللت و اولوسلا ايلگيليدير، دؤولتله يوخ.

٢- موستقيل و يا فئدئرال اولما، دؤولت ياراتما و يا مجليس قورما هاميسي ميللتله شمه دن سونرا گله ن دؤولتله شمه آشاماسي ايله ايلگيلي قونولاردير. حالبوكي تورك خالقي و گونئي آزربايجان`ي تمثيل ائده جك بايراغا قاووشما، اوندان داها اؤنجه كي آشاما يعني ميللتله شمه ايله ايلگيليدير.

٣- بيزيم كيمي دؤولتسيز ميللتلرده، ميللتله شمه دؤولتله شمه نين سونوجو دئييلدير، بلكه ترسي يعني دؤولتله شمه ميللتله شمه ميزين سونوجودور. بو گئرچه يي بئله ده ديلله نديره بيله ريك: بيزيم ميللتيميز و بايراغيميزي دؤولتيميز ياراتماياجاق، دؤولتيميزي ميللتيميز و بايراغيميز ياراداجاقدير. زامان آچيسيندان دؤولتله شمه دن اؤنجه گله ن اولوس و بايراق، قارشيليقلي بيچيمده بير بيري ايله باغلانتيليدير. اولوسلاشمادا ايله رله مه ميز، بايراق ائحتيياجيني دوغورور و بايراغين منيمسه نمه سي اولوسلاشماغيميزي سورعتله نديرير. دولاييسي ايله تورك خالقي و گونئي آزربايجان`ين اؤز اولوسال بايراغينا قاووشماسي، هم خالقيميزين ميللتله شمه سينه سورعت وئره جك، هم ده خالقيميزي دؤولتله شمه يه بير آدديم داها ياخينلاشديراجاقدير.

٤- بيز دؤولتي اولمايان بير ميللتيك. بونون آنلامي، آديندان بللي اولدوغو تكين، دؤولت و اونون قوروملارينا، بو آرادا اولوسال مجليسيميزه صاحيب اولماديغيميزدير. بئله نچي ميللتلر ايسه، يعني دؤولتسيز ميللتلر، ميللي كيمليك و ميللي باغيلسيزليق موجاديله لريني و بو يولدا گره كه ن هر شئيي، او جومله دن بايراق كيمي سمبوللارين سئچيميني وار اولمايان و نه زامان وار اولاجاغي دا بللي اولمايان دؤولتلرينين ياراديلماسينا قوشوللانديرانمازلار.

٥- گونئي آزربايجان`ين اؤز دؤولت و پارلامئنتيني يارادابيلمه سي، آچيلان (ياخين) گله جه يين، بوگونون يارينين ايشي دئييلدير، بو اولكونون گئرچه كله شديريلمه سي بلكي اونلارجا ايل و قوشاق گره كديره جكدير. بيزيم دوروموموزدا اولان دؤولتسيز ميللتلر، اؤز سورونلارينين چؤزومونو، نه واخت و نه زامان قاووشاجاقلاري بللي اولمايان اؤز دؤولتلرينين ياراديلماسيندان سونرايا بيراخابيلمه زلر.

٦- دؤولت و مجليس تكجه وار اولان ميللي بايراغي رسميله شديريب اونا ياسال (قانوني) بير ايستاتو وئره ر، آنجاق بايراغين اؤزونو ياراتماز. مجليسين ياپاجاغي تك ايش، بو و يا باشقا شكيللرله تورك خالقي و گونئي`ي تمثيل ائده ن و يا تمثيل ائتمه يه حاق قازانميش بير بايراغي، ياسالارلا قانوني و رسميله شديرمكدير، مجليسين ايشي يئني بير بايراق ياراتماق دئييلدير. بو يول و يؤنته م، توركييه و آزربايجان جومهورييتلري بايراقلارينين رسمي و ياساللاشديريلماسيندا دا، و نه ياراتيلماسيندا، ايزله نه ن يول اولموشدور.

٧- دونيانين چاغداش سيياسي عورفونده ده بئله بير شئي يوخدور. فيليسطين دؤولتي اولماديغي حالدا، فيليسطين`ي (خالقيني، يوردونو) تمثيل ائده ن بايراق واردير. قونشولوغوموزدا كوردوستان دؤولتي اولماديغي حالدا اينديدن بو خالقي، يوردو و گله جكده قورولماق ايسته نيله ن كوردوستان دؤولتيني تمثيل ائده ن- اوزون سوره دن بري- كوردوستان بايراقلاري واردير.

٨- تورك خالقي و گونئي آزربايجان`ي تمثيل ائده جك بايراغين سئچيميني، بليرسيز بير گله جكده آزربايجان دؤولتي يارانيب و ميللي مجليس قورولدوقدان سونرايا آتانلارين توتومو (آزربايجان فئدئرال دئموكرات حركتي، ..... ) سيياسي آچيدان دوزگون دئييلدير.

اوغورلانان ياتاي آل، آغ، ياشيل شريت و آسلان –گونش- قيليج اوچلوسو

١- ايران بايراغي (اوچ ياتاي آل، آغ، ياشيل شريت و اورتاداكي آسلان –گونش- قيليج سمبولو) كؤكه ن اولاراق تورك خالقي و آزربايجانا عاييددير.

٢- آنجاق قاجار تورك-آزربايجان دؤولتي ييخيلاندان سونرا و آردينجا تورك خالقي و آيدينلارينين يوز ايلليك درين بير يوخويا دالديقلاري ييرمينجي يوزايلده اوز وئره ن اولايلار نده ني ايله، بو بايراق گونوموزده هم ايران، هم بؤلگه و هم دونيادا ايرانليليق و فارسليق سمبولونا چئوريلميش و ائله جه تانينميشدير:

بوگونكو سيياسي عورفده ياتاي آل-آغ-ياشيل شريتلر ايرانليليغي (ايران ديللي ليك، ايران سويلولوق) تمثيل ائدير. بو اوزدن بو شريتلر اولدوقلاري كيمي عئينن ايران ديللي خالقلارا منسوب اولان تاجيكلر و كوردلر طرفيندن ده اؤز ميللي بايراقلاريندا منيمسه نميشدير.

بوگونكو سيياسي عورفده آسلان، گونه ش و قيليج اوچلوسو، فارس و پئرس شاهليغيني تمثيل ائدير. دولاييسي ايله بو آرم، بوتون فارس ميللييتچيلري طرفيندن، باشدا سلطنت طلبلر و مجاهدين اولماق اوزره، اؤز بايراقلاريندا منيمسه نميشدير.

٣- يوخاريدا سؤيله نه نلره داياراق، اؤنه ريله ن و گونئي آزربايجان`ي تمثيل ائده جك بايراق، ايران دؤولتي بايراغيندان (اوچ آل، آغ، ياشيل شريت؛ آسلان، گونه ش، قيليج اوچلوسو) فرقلي اولماليدير.

٤- آزربايجان دئموكرات فيرقه سي و باشقا بير سيرا شخصييتيميزين (فدائي.....) اؤنه رديكلري اؤز بايراقلاريندا، آرتيق ايله ري درجه ده ايرانلي-فارسلاشان بو اوچ بويالي شريتلري عئينن منيمسه مه لري، دوزگون بير توتوم دئييلدير.

آزربايجان جومهورييتي`نين بايراغي، گونئي`ي تمثيل ائده بيلمه ز

١- گونئي اوچون اؤنه ريله ن بايراق، قوزئي آزربايجان بايراغيندان فرقلي اولماليدير. اساسن اؤلكه ايچي و ديشيندا چوخ ساييدا گونئي`لي شخص و قورومون، گونئي آزربايجان`ي تمثيل ائده جك بايراق ياراتمايا تشببوث ائتمه سي، حتتا بو ايشي گونئي آزربايجان دؤولتينين قورولماسيندان سونرايا حواله ائتمه لري بيله، آزربايجان جومهورييتي بايراغينين گونئي`ي تمثيل ائتمه دييينه اينانمانين سونوجودور.

٢- پيرينسيب اولاراق قوزئي آزربايجان بايراغي، سيياسي آچيدان قوزئي آزربايجان`ين اؤزونه خاص اولان ياخين تاريخي، دؤولتله شمه سوره جي و سيياسي كيمليييني تمثيل ائدير. گونئي آزربايجان`ين اؤزونه خاص و قوزئي`دن فرقلي بير ياخين تاريخي، دؤولتله شمه سوره جي و سيياسي كيملييي اولدوغو اوچون، قوزئي`ده و قوزئي`ليلر طرفيندن اولوشدورولان آزربايجان جومهورييتي`نين بايراغي، گونئي`ين بايراغي اولابيلمه ز.

٣- آزربايجان جومهورييتي`نين بايراغيني گونئي آزربايجان بايراغي دييه قوللانماق، بير سيرا حوقوقي كيمليك پيرتلاشيقليغا، بو ايكي سيياسي، مدني و تاريخي بيريم و وارليغين سيياست دونياسيندا بير بيرينه قاريشماسينا يول آچار.

٤- گونئي`ده آپاريلان چتين اولوسال ساواشيمدا، قوزئي بايراغينين گنجلر طرفيندن قالديريلماسي، گونئي`ده جريان ائتمكده اولان ميللي قورتولوش ساواشيميني هم ايچه ريده و هم دونيادا باشقا بير اؤلكه يه باغلي، باشقا بير دؤولتدن آسيلي اولان بير حركت كيمي گؤسته ره ر، آيريجا بو بايراغي قالديران گنجلره جاسوس ماركي ووردوروب، اونلاري اولدوقجا آغير بير هزينه اؤده مه يه مجبور ائده ر.

٥- قوزئي آزربايجان بايراغينين، بوتؤو آزربايجان`ي تمثيل ائتمه قونوسو دا تارتيشمايا آچيق بير قونودور. بوتؤو آزربايجان و بايراغي، قوزئي و گونئي`ين ائشيت بيچيمده قاتيليمي ايله اورتايا چيخماليدير. اينديدن نه قوزئ`ين بايراغي و نه ده گونئي`ين بايراغي، تك باشينا كسينله شميش بوتؤو آزربايجان`ين بايراغي دييه سونولماماليدير.

٦- قوزئيليلرين باشدا ائلچي به ي كيمي شخصيتلريميزين منيمسه دييي "قوزئي`ين بايراغي گونئي`ه داشيناجاقدير" دوشونجه سي دوزگون بير دوشونجه دئييلدير. قوزي آزربايجانليلار، آزربايجان`ين بؤلوندويو و گونئي`ين سورونلارينين و اونلارين چؤزومونون ده گونئي`ليلرين سوروملوغوندا اولدوغو گئرچه يينه سايقي گؤسته رمه ليديرلر. دولاييسي ايله آزربايجان جومهورييتي بايراغينين عئينن گونئي`ين ده بايراغي اولدوغونو تبليغ ائده نلرين (گون آز تي وي، آراس اوغلو، آزربايجان جومهورييتي`ندن چوخ ساييدا شخصين) توتومو دوزگون دئييلدير.

گونئي آزربايجان بايراغي- تمل قاوراملار

١- ايراندا تورك خالقينين ياشاديغي و گله جكده موستقيل و يا اؤز ارك (اوتونوم) ايستاتوسو قازانما شانسي اولان هر بير بؤلگه يه بيره ر آيري بايراق گره كليدير. بو دورمودا ايراندا تورك ميللي دئموكراتيك ترپه نيشينه، تورك بؤلگه و تورك دؤولتلريني تمثيل ائده جك دؤرد بايراغا، "گونئي آزربايجان"، "قاشقاي يوردو" (گونئي ايراندا ياشايان آزربايجان توركلري ديياسپوراسينين قوراجاغي دؤولت)، "آفشار يورد" (قوزئي دوغو ايراندا ياشايان خوراسان توركلري ديياسپوراسينين قوراجاغي دؤولت)، و "خلجيستان" (خلج يورد؟) (گونئي آزربايجان دؤولتينه داخيل اولان خلجلرله مسكون و اوتونوم دؤولت) گره كسينيم واردير.

٢- گونئي آزربايجان`ين موستقيل سيياسي كيملييني تمثيل ائده جك و تكجه اونا اؤزه ل اولان بيرجه بايراغين قبول ائديلمه سي، عاجيل بير ائحتيياجدير و گئجيكديريله نمه ز. بو آچيدان "ت. د. پ." (تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو-١٩٩٦ دا)، "گاموح" (گونئي آزربايجان ميللي اويانيش حركتي)، "گاييپ" (گونئي آزربايجان ايستيقلال پارتيسي) و باشقا قوروم -شخصلرين گونئي آزربايجان`ا بايراق اؤنه رمه لري اولدوقجا دوزگون و گره كلي بير سيياسي داورانيش اولموشدور.

٣- تورك خالقينا منسوب اولان هر شخص، شخصييت، مدني، ويا سيياسي قوروم و قورولوش، ياشاديغي بؤلگه يه باخيلماقسيزين (گونئي آزربايجان، قاشقاي يورد، آفشار يورد، خلج يورد)، بو بؤلگه لري تمثيل ائده جك بايراقلاري اؤنه رمه حاققينا ماليكدير.

٤- بايراق اؤنه رمه ده هر بؤلگه اوچون، او بؤلگه ده ياشايان شخص و شخصييتلر و يا او بؤلگه يه باغلي قوروم و قورولوشلارين اؤنجه ليكلري اولماليدير.

٥- ايدئآل اولان ياخلاشيم، هر شخص و قورولوشون اؤنه ريله ن بايراقلار آراسيندان ان چوخ به يه ندييي و اويقون گؤردويو بايراغي اؤز سايت، درگي، تئلئويزييون و باشقا يايينلاردا ايشله تمه سيدير. بئله جه هم خالق بو اؤنه ريله ن بايراقلار و اونلاري ساوونان قوروملارلا تانيش اولار و هم اوزون سوره ده، و زامان ايچينده بير و يا بير نئچه بايراق بونلار آراسيندان اؤنه چيخيب گونئي`ين بايراغي اولما حاققيني قازانار.

ياپيلماماسي گره كه ن يانليشليق

١- اؤنه ريله ن بايراق، اولقون، اويقار (مدني)، چاغداش سيياسي تؤره (اخلاق) و دئموكراتيك آنلاييش ايلكه لرينه (پيرينسيبلرينه) سايقي گؤسته ريله ره¬ك خالقا سونولماليدير.

٢- بيرئيلر (شخصلر) و قورولوشلار، اؤنه رديكلري و اويقون گؤردوكلري بايراق ويا بايراقلاري، عئينن بو شكيلده يعني "اؤنه رديكلري" و يا "اويقون گؤردوكلري" بايراق و يا بايراقلار اولاراق خالق و دونيايا سونمالي و تانيتماليديرلار. هئچ بير شخص و يا قورولوش اؤنه ردييي، به يه ندييي يا دا اويقون گؤردويو بايراغي، كسينله شميش گونئي آزربايجان بايراغي دييه سونمامالي، تانيتمامالي و بئله نچي بير يانيلقييا گيرمكدن جيددي شكيلده اوزاق دورماليدير.

٣- چاغداش مدني سيياسي اخلاقا ترس اولان بو داورانيش، عئيني زاماندا تورك خالقينا و آزربايجان`ا ان بؤيوك ايهانتدير و تاريخ اؤنونده محكومدور. بئله داورانيشلاردا بولونان شخصلر و قورولوشلار ايفشا ائديلمه ليديرلر.

٤- آنتي دئموكراتيك و سيياسي اخلاق باخيميندان سون درجه يانليش بير بيچيمده سونولان گاموح′ون اؤنه ردييي بايراق قبول ائديله بيلمه ز. بو تشكيلاتين بو قونوداكي آنلاشيلماز توتومو و يئريتدييي گؤركسوز سيياست، يعني اؤنه ردييي اؤز بايراغيني گونئي آزربايجان`ين بايراغي دييه تحميل ائتمه يه قالخيشماسي، بوتونويله يانليش و قبول ائديلمه زدير.

اؤنه ريله ن بايراقلاردا آرانيلماسي گره كه ن اؤزه لليكلر

گئچه ن ايللرده گونئي آزربايجان و تورك خالقينين ياشاديغي اؤته كي بؤلگه لر اوچون بير نئچه بايراق اؤنه ريلمشيدير. اؤنه ريله ن بايراقلاردا ان اويقونونو سئچمكده بير نئچه ايلكه يه ايريم (ديققت) ائديلمه ليدير:

١- گونئي آزربايجان بايراغي، اولابيلديكجه قوزئي آزربايجان و توركييه بايراقلارينا بنزه رليك و اوخشارليغا ماليك و اونلارلا بير بوتونلوك ايچينده اولماليدير. گونئي آزربايجان، قافقاز و آنادولو`نون كسيشدييي، اؤرتوشدويو بير تورپاق و كيمليكدير. گونئي آزربايجان بير باخيما قافقاز`ين اورتادوغوداكي اوزانتيسي ايسه، باشقا بير باخيمدان دا كيچيك آسيا`نين اورتادوغوداكي اوزانتيسيدير.

٢- اؤنه ريله ن بايراغين، قوزئي آزربايجان بايراغيندان فرقلي اولماسي گره كدييينه رغمن، گونئي و قوزئي آزربايجان بايراقلاري آراسينداكي فرق اولابيلديكجه آز اولماليدير. بو آچيدان، گاموح`ون اؤنه ردييي بايراق، آزربايجان جومهورييتي بايراغيندان اساسلي بير بيچيمده فرقلي اولدوغو اوچون، اويقون بير اؤنه ري دئييلدير.

٣- گونئي آزربايجان، قوزئي آزربايجانلا صاحيب اولدوغو باغلار قده ر، توركييه و دوغو آنادولو ايله ده، ديل، سوي، اينانج، سيياسي تاريخ و .... چئشيتلي باغلارا صاحيبدير. گونئي آزربايجان و ايران`ين باشقا بؤلگه لرينده ياشايان خالقين سوي كؤكونو اولوشدوران ائل، اويماق و طايفالارين هاميسينا ياخيني توركييه تورپاقلاريندان بورايا كؤچ ائتميش طايفالاردير. آيريجا تاريخي و ائتنيك آزربايجان`ين و هابئله خالقيميزين اؤنه ملي بير بؤلومو توركييه سينيرلاري ايچينده قالميشدير. دولاييسي ايله گونئي`ين بايراغي، قوزئي`له اولدوغو كيمي، توركييه ايله صاحيب اولدوغو بو چوخ يؤنلو و تاريخي باغ و عئينيلييي ده اؤزونده يانسيتماليدير. بو باخيمدان گاموح`ون اؤنه ردييي بايراق توركييه بايراغي ايله هئچ بير اورتاق يؤنو اولماديغيندان دولايي، اويقون بير اؤنه ري دئييلدير.

٤- اؤنه ريله ن بايراق ائستئتيك باخيميندان يوكسه ك نئجه ليييه ماليك اولماليدير. ائستئتيك آچيدان دوشوك دوزئيلي و ذؤوقسوز اولان اؤنه¬ريلر قبول ائديله¬بيلمه¬ز.

٥- اؤنه¬ريله¬ن بايراقلار هر بؤلگه¬نين (گونئي آزربايجان، قاشقاي يورد، آفشار يورد، خلج يورد) تاريخي و يا سيياسي كيملييي ايله باغلانتيلي اولوب بو آچيلاردان آنلاملي اولماليدير.

اويقون بير بايراق

بو يازينين باشيندا يئر آلان بايراق، سون دؤنه مده بير نئچه اؤيره نجي طرفيندن اؤنه ريلميشدير. بيزجه بو بايراق وار اولان اؤنه ريلر آراسيندا ان اويقون بايراق كيمي ده يه رله نديريله بيله ر. بو بايراق اوچ شريتلي، ياشيل-آغ-آل بويالاردان اولوشان و آي-اولدوزلو بير بايراقدير. بو بايراقدا قوزئي آزربايجانداكي سككيز بوجاقلي اولدوز يئرينه، بئش بوجاقلي اولدوز يئر آلير:

١- بو بايراقدا اوچ گؤي، آل و ياشيل شريتلر قوزئي آزربايجان بايراغيندا اولان شريتلرله (هم سيرالاري، هم انلري) عئينيدير. بورادا آل (قيرميزي) توركلوك (اسكي شامان، قيرقيز، اوغوز، قاراخانلي، باي بك، غزنه لي، سلجوقلو، خلج، عوثمانلي، ..... بايراقلاريندا اولدوغو كيمي)، گؤي آوروپا و چاغداشليق (آوروپا بيرلييي بايراغيندا اولدوغو كيمي) و ياشيل ايسلامي گئچميش و تاريخين سمبولودور.

٢- بو بايراق، قوزئي آزربايجان و توركييه بايراقلاريندا اولدوغو كيمي آي-اولدوزلودور. آي اولدوز گؤي تورك يارماقلاريندا (سيككه لرينده) دا وار ايدي.

٣- بو بايراقدا آي هيلالي آزربايجان و توركييه بايراقلارينداكينين عئينيسيدير.

٤- بئش بوجاقلي اولدوز: اولدوزون بئش بوجاقلي اولماسي بير ياندان گونئي آزربايجان و آزربايجان جومهورييتينين اؤزلرينه خاص كيمليكلري اولدوغونو وورقولاديغي حالدا، بو ايكيسينين بايراقلاري آراسينداكي آيريليغي ان آزا انديرير، بير ياندان گونئي آزربايجانلا توركييه`نين چوخ يؤنلو باغلاريني وورقولايير. بير ياندان اونو ايسلام دونياسينا باغلايير، عئيني حالدا آزربايجان`ين سئكولار بير توپلوم اولاراق شيعه-سونني چكيشمه سينه بير يول داها گيرمه يه جه ييني بيلديرير:

الف: گونئي آزربايجان`ين، قوزئي`دن باغيلسيز اولان كيمليييني تمثيل ائدير: بئش بوجاقلي اولدوز گونئي آزربايجان و آزربايجان جومهورييتينين هر بيرينين اؤزونه خاص كيمليكلري اولدوغو گئرچه ييني وورقولايير.

ب: ان اسكي تورك دؤولت سمبوللاريندان بيريدير: بئش بوجاقلي اولدوز ان اسكي زامانلاردان بري تورك سمبوللاريندان بيري اولوبدور. اؤرنه يين گؤك تورك يارماقلاري (سيككه لري) اوزه رينده ده بئش بوجاقلي اولدوزلار بتيمله نيبلر (تصوير ائديليبلر).

ج: گونئي آزربايجان`ين دئوريمچيليييني تمثيل ائدير: گونئي آزربايجان اينقيلابلار اؤلكه سي؛ اسارتي، كؤله لييي قبول ائتمه يه ن، اونلارا باش قووزايانلارين يوردودور. گئچميش تاريخيميزده باي بك حركتي و ياخين تاريخيميزده ستتارخان، خيياباني، و ميللي حؤكومتين پارلاق اولدوزو آزربايجان، تورك، ايسلام و دوغو دونياسيندا پارلايير. چاغداش دونيادا دا اينقيلاب و عوصيان سمبولو اولاراق تانينميش اولان بئش بوجاقلي اولدوزون گونئي آزربايجان بايراغي اوزره رينده قويولماسي، گونئي`ين اينقيلابچيليغي و چاغداشليغيني بو بايراغا دا داشييير.

د: توركييه و عراق-سورييه ديياسپوراميزلا اولان چوخ يؤنلو باغلاري وورقولايير: بايراقداكي بئش بوجاقلي اولدوز، گونئي آزربايجان`ين بير چوخ آچيدان، ائتنيك، بوي-اويماقلار، لهجه، اينانج (قيزيلباشليق)، و ..... توركييه ايله اولان اينساني، تاريخي، ديل-لهجه و سيياسي باغلاريني وورقولايير. بئش بوجاقلي اولدوز آيريجا گونئي آزربايجان بايراغيني بئش بوجاقلي اولدوزو اولان عراق و سورييه`ده ياشايان توركمان ائلي ديياسپوراميزين بايراقلارينا دا ياخينلاشديرير.

ر- فارس شيعه چيلييينه قارشي بير ايچه رييي واردير: آي و بئش بوجاقلي اولدوز، بوگون دونيادا اؤزه لليكله خيريستييان دونياسيندا ايسلامين و آسلان-گونه ش-قيليج آرمي شيعه لييين سمبولو اولاراق آلقيلانير. شيعه –سونني داعواسي اؤزه لليكله سون ٥٠٠ ايلده هم خالقميزي، هم باشقا تورك خالقلاريني، هم موسلمان دونياسيني بؤلوب پارچالاميشدير. پهلوي رئژيمي بو نييتله بوتون موسلمان دؤولتلرين ترسينه قيزيل آي يئرينه آسلان-گونه ش- قيليجي اؤز سمبولو اولاراق سئچميشدي. اؤته ياندان ايران`ين هم پهلوي و هم ايسلامي دؤولتلري تورك خالقي و آزربايجاندا شيعه فاناتيزميني آلوولانيرماقلا، خالقيميزي گئنه ده اسكيده اولدوغو كيمي اويوتماغا، اونو هم تورك دونياسيندان و هم مدني-لاييك دونيادان آييرماق ايسته يير. ايندي بيزيم، چوخونلوغو شيعه اولان و گئچميشده شيعه-سونني ايختيلافيني كؤروكله يه ن بير خالق كيمي، اؤز بايراغيميزدا ايسلام دونياسينين دا سمبولو قبول ائديله ن بئش بوجاقلي اولدوز و آيي سئچمه ميز، دونيايا گونئي آزربايجان`ين گئچميش آجي يانليشليلاريندان درس آلديغيني، و بير يول داها شيعه-سونني چاتيشما و آيريشماسينا گيرمه يه جه ييني بيلديرير.

Güney Azərbaycanın Bayraq Sorunu
Ən Qıssa Sürədə Çözümə Qavuşdurulmalıdır

Həmid Dəbbaği

Yuxarıdakı bayraq Güney Azərbaycan’ı dışarıda siyasi, ictimai və elmi münasibətlərdə olduqca yaxçı şəkildə təmsil edəbiləcək uyqun bir bayraqdır. Bu bayrağın təməl üç özəlliyi, Quzey Azərbaycan bayrağı ilə eyni olmaqla birlikdə ondan olabiləcək qədər az fərqli olmaq, Güney Azərbaycan’ın devrimci və önçü siyasi kimliyini təmsil etmək və Türkiyə ilə Türkmaneli bayraqlarına yaxınlaşmaqdır.

Bayraq milləti yaradar, millət dövləti

Ulusal kimlik bir toplumu bir yandan öz içində birləşdirərək, başqa bir yandan da onu ötəki toplumlardan ayıran özəlliklər və ayrılıqlardır. Aşağıda sıralanlar isə bizim ulusumuzu yaradan özəlliklərdir:

- Ortaq dil və ortaq yazı: Türk dili və Türk Latın yazısı
- Ortaq yurd və topraq: İranda Türk xalqı üçün Güney Azərbaycan, Qaşqayyurd, Afşaryurd
- Ortaq əkinc (kültür), gələnək və görənəklər: Aşıq küyü (müziyi) və Türk görksözü (ədəbiyatı), ulusal söyləncə və boylar (Oğuz Xaqan, Dədə Qorqud, Koroğlu, Əsli Kərəm), Xıdırnəbi bayramı, Ulusal paltarlar (Qafqaz paltarları, oymaqlarımızın paltarları: Şahsevən, Qaşqay), qadın-ərkək eşitliyi
- Ortaq siyasi ötək (tarix): Baybək başqaldırısı, Türk dövlətləri özəlliklə Azərbaycan mərkəzli olan Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu, Azərbaycan Atabəkləri, Azərbaycan Məşrutə İnqilabı, Azadistan Hərəkəti, Milli Hökümət, Xalq-i Müsəlman hərəkəti, Haray haray mən Türkəm başqaldırısı
- Ortaq din və inanc anlayışı: Türk Cə’fərilik Fars İmami Şiəliyə qarşılıq, Türk Qızılbaşlıq Kürd Əhli Həqə qarşılıq, Seküler olan Türk xalq İslamı
- Ortaq mədəni qurumlar:
- Ortaq ölçü və birimlər: Türkcə yeddicə (həftə) günləri, aylar, dönəncələr (fəsillər) və oniki ılxılı (heyvanlı) Türk yimi (təqvimi)
- Ortaq ulusal bayraq və ayıtım (surud)

1- İranda Türk xalqının yaşadığı bölgələri, mədəni və siyasi alanlarda özəl tarixi kimliyə sahib bir etnik birim olaraq təmsil edəcək bayraqlara gərək vardır.

2- Belə bir bayrağı umuqlamaq (dəstəkləmək), luzumən federalist və ya istiqlalçı olmaq anlamına gəlməz. İstər federalist, istər istiqlalşı, istər bunların heç birinə inanmayan ancaq Türk xalqı və yaşadığı bölgələrin özəl və özgün mədəni etnik və tarixi kimliyi sahib olduğuna inanan hər kəs, belə bir bayrağı umuqlamalı və onu mənimsəməlidir.

3- Milli bayrağın varlığı ayrıca Türk xalqı və bölgələrini öz milli haqlarını əldə etmə uğrundakı uzun siyasi savaşım sürəcində və dövlətləşmə sırasında təmsil etmək açısından da gərəklidir. Bu gərəksinin son dönəmdə ölkə içi və dışında bütün göstəri, yürüyüş, oturum, toplantı və eyləmlərdə və ən son Güney Azərbaycan’ın UNPOda təmsil edilməsi sürəcində gözlər önünə sərilmişdir.

4- Ölkə içi və dışında çox sayıda Güneyli və qurumun doğrudan Güney Azərbaycan’ı təmsil edəcək bayraq yaratma işinə qalxışması, belə bir ehtiyacın varlığının ən açıq göstərgəsidir.

5- Dolayısı ilə indiki durumda Güney Azərbaycan’ı təmsil edəcək bir bayrağa gərək olmadığını savunanların (Günaskam və bir sıra şəxsiyətlərin, Güntay Cavanşir) görüşləri düzgün deyildir.

Bayraq sorunu dövlətləşmə sorunu deyildir, millətləşmə sorunudur

1- Güney Azərbaycan’ın ulusal bayrağını bəlirləmə sorunu, Güney’in müstəqil vəya federal olmasına ya da Güney Azərbaycan’ın öz dövlətini qurub öz milli məclisi- parlamentini yaradandan sonraya bıraxılabilməz. Çünkü ulusal və ya milli bayraq, adından da bəlli olduğu kimi, millət və ulusla ilgilidir, dövlətlə yox.

2- Müstəqil və ya federal olma, dövlət yaratma və ya məclis qurma, hamısı millətləşmədən sonra gələn dövlətləşmə aşaması ilə ilgili qonulardır. Halbuki Türk xalqı və Güney Azərbaycan’ı təmsil edəcək bayrağa qavuşma, ondan daha öncəki aşama yə’ni millətləşmə ilə ilgilidir.

3- Bizim kimi dövlətsiz millətlərdə, millətləşmə dövlətləşmənin sonucu deyildir, bəlkə tərsi yə’ni dövlətləşmə millətləşməmizin sonucudur. Bu gerçəyi belə də dilləndirəbilərik: Bizim millətimiz və bayrağımızı dövlətimiz yaratmayacaq, dövlətimizi millətimiz və bayrağımız yaradacaqdır. Zaman açısından dövlətləşmədən öncə gələn ulus və bayraq, qarşılıqlı biçimdə bir biri ilə bağlantılıdır. Uluslaşmada ilərləməmiz bayraq ehtiyacını doğurur və bayrağın mənimsənməsi uluslaşmağımızı sür’ətləndirir. Dolayısı ilə Türk xalqı və Güney Azərbaycan’ın öz ulusal bayrağına qavuşması, həm xalqımızım millətləşməsinə sür’ət verəcək, həm də xalqımızı dövlətləşməyə daha yaxınlaşdıracaqdır.

4- Biz dövləti olmayan bir millətik. Bunun anlamı, adından bəlli olduğu təkin, dövlət və onun qurumlarına, bu arada ulusal məclisimizə sahib olmadığımızdır .Belənçi millətlər isə yə’ni dövlətsiz millətlər, milli kimlik və milli bağılsızlıq mücadilələrini və bu yolda gərəkən hər şey o cümlədən bayraq kimi səmbolların seçimini, var olmayan və nə zaman var olacağı da bəlli olmayan dövlətlərinin yaradılmasına qoşullandıranmazlar.

5- Güney Azərbaycan’ın öz dövlət və parlamentini yaradabilməsi, açılan gələcəyin, bugünün yarının işi deyildir, bu ülkünün gerçəkləşməşi bəlki onlarca il və quşaq gərəkdirəcəkdir. Bizim durumuzda olan dövlətsiz millətlər, öz sorunlarınının çözümünü, nə vaxt və nə zaman qavuşacaqları bəlli olmayan öz dövlətlərinin yaradılmasından sonraya bıraxabilməzlər.

6- Dövlət və məclis təkcə var olan milli bayrağı rəsmiləşdirib ona qanuni bir istatu verər, ancaq bayrağın özünü yaratmaz. Dünyanın çağdaş siyasi ürfündə də bu belədir. Yə’ni məclisin yapacağı tək iş, bu və ya başqa şəkillərlə Türk xalqı və Güney’i təmsil edən və ya etməyə haq qazanmış bir bayrağı yasalarla qanuni və rəsmiləşdirməkdir, məclisin işi yeni bir bayraq yaratmaq deyildir. Bu yol və yöntəm Türkiyə və Azərbaycan Cumhuriyətləri bayraqlarının rəsmi və yasallaşdırılmasında və nə yaradılmasında izlənən yol olmuşdur.

7- Dünyanın çağdaş siyasi ürfündə də, belə bir şey yoxdur. Filistin dövləti olmadığı halda Filistin’i (xalqını, yurdunu) təmsil edən bayraq vardır. Qonşuluğumuzda Kürdüstan dövləti olmadığı halda, indidən bu xalqı, yurdu və gələcəkdə qurulmaq istənilən Kürdüstan dövlətini təmsil edən uzun sürədən bəri Kürdüstan bayraqları vardır.

Dolayısı ilə Türk xalqı və Güney Azərbaycan’ı təmsil edəcək bayrağın seçimini bəlirsiz bir gələcəkdə Azərbaycan dövləti yaranıb və Milli Məclis qurulduqdan sonraya atanların tutumu (Azərbaycan Federal Demoķrat Hərəkəti) siyasi açıdan düzgün deyildir.

Oğurlanan yatay al-ağ-yaşıl şərit və aslan-günəş-qılıc üçlüsü

1- İran bayrağı (üç yatay al, ağ, yaşıl şərit və ortadakı aslan, günəş, qılıc səmbolu) kökən olaraq Türk xalqı və Azərbaycan’a ayiddir.

2- Ancaq Qacar Türk-Azərbaycan dövləti yıxılandan sonra və ardınca Türk xalqı və aydınlarının yüz illik dərin bir yuxuya daldıqları yirminci yüzildə üz verən olaylar nədəni ilə, bu bayraq günümüzdə həm İran, həm bölgə və həm dünyada İranlılıq və Farslıq səmboluna çevrilmiş və eləcə tanınmışdır.

Bugünkü siyasi ürfdə, yatay al-ağ-yaşıl şəritlər (İran dillilik-İran soyluluq) təmsil edir. Bu üzdən bu şəritlər eynən İran dilli xalqlara mənsub olan Taciklər və Kürdlər tərəfindən də öz milli bayraqlarında mənimsənmişdir.

Bugünkü siyasi ürfdə, aslan, günəş və qılıc üçlüsü Fars və Pers şahlığını təmsil edir. Dolayısı ilə bu arm bütün Fars milliyətçiləri tərəfindən Səltənəttələblər və Mucahidin olmaq üzərə öz bayraqlarında mənimsənmişdir.

3- Yuxarıda söylənənlərə dayanaraq, önərilən və Güney Azərbaycan’ı təmsil edəcək bayraq İran dövləti bayrağından (üç al, ağ, yaşıl şərit; aslan, günəş, qılıc üçlüsü) fərqli olmalıdır.

4- Dolayısı ilə Azərbaycan Demoķrat Firqəsi və başqa bir sıra şəxsiyətimizin (Fədayi) önərdikləri bayraqlarda, artıq iləri dərəcədə İranlı Farslaşan bu üç boyalı şəritləri eynən mənimsəmələri düzgün bir tutum deyildir.

Azərbaycan Cumhuriyətinin bayrağı, Güney’i təmsil edəbilməz

1- Güney üçün önərilən bayraq, Quzey Azərbaycan bayrağından fərqli olmalıdır. Əsasən ölkə içi və dışında çox sayıda Güneyli şəxs və qurumun Güney Azərbaycan’ı təmsil edəcək bayraq yaratmağa təşəbbüs etməsi, hətta bu işi Güney Azərbaycan dövlətinin qurulmasından sonraya həvalə etmələri belə, Azərbaycan Cumhuriyəti bayrağının Güney’i təmsil etmədiyinə inanmağın sonucudur.

2- Pirinsip olaraq Quzey Azərbaycan bayrağı siyasi açıdan Quzey Azərbaycan’ın özünə xas olan yaxın tarixi, dövlətləşmə sürəci və siyasi kimliyini təmsil edir. Güney Azərbaycan’ın özünə xas və Quzeydən fərqli bir yaxın tarixi, dövlətləşmə sürəci və siyasi kimliyi olduğu üçün, Quzeydə və Quzeylilər tərəfindən oluşdurulan Azərbaycan Cumhuriyətinin bayrağı Güney’in bayrağı olabilməz.

3- Azərbaycan Cumhuriyətinin bayrağını, Güney Azərbaycan bayrağı diyə qullanmaq bir sıra huquqi kimlik pırtlaşıqlığa, bu iki siyasi, mədəni və tarixi birim və varlığın siyasət dünyasında bir birinə qarışmasına yol açar.

4- Güneydə aparılan çətin ulusal savaşımda, Quzey bayrağının gənclər tərəfindən qaldırılması, Güneydə cərəyan etməkdə olan milli qurtuluş savaşımını, həm içəridə və həm dünyada başqa bir ölkəyə bağlı, başqa bir dövlətdən asılı olan bir hərəkət kimi göstərər. Ayrıca bu bayrağı qaldıran gənclərə casus markı vurdurub, onları olduqca ağır bir həzinə odəməyə məcbur edər.

5- Quzey Azərbaycan bayrağının Bütöv Azərbaycan’ı təmsil etməsi də tartışmağa açıq bir qonudur. Bütöv Azərbaycan və bayrağı, Quzey və Güney’in eşit biçimdə qatılımı ilə ortaya çıxmalıdır. İndidən nə Quzey’in bayrağı və nə də Güney’in bayrağı tək başına kəsinləşmiş Bütöv Azərbaycan’ın bayrağı diyə sunulmamalıdır.

6- Quzeylilərin, başda Elçibəy kimi şəxsiyətlərimizin mənimsədiyi “Quzey’in bayrağı Güney’ə daşınacaqdır” düşüncəsi düzgün bir düşüncə deyildir. Quzey Azərbaycanlıl

هیچ کس و هیچ گروهی حق تحمیل هیچ چیزی از جمله بایراق به ملت آذربایجان را ندارد -ائلشن گونئیلی

اورتاگون(چهارشنبه) ٢٢ آبان ١٣٨٧ - ١٢ نوامبر ٢٠٠٨

در سالهای اخیر موضوع پرچم آذربایجان جنوبی هر از چند گاهی در محافل روشنفکری، تلویزیون گوناذ و سایتهای اینترنتی و در بین فعالین ملی مطرح شده است. بر همگان روشن است آنچه که این موضوع را بغرنج و پیچیده کرده است، پرچمهایی است که به طرزی معقول و دمکراتیک ارایه نشده اند و به همین خاطر هم مقبولیت عمومی و همگانی نیافته اند. مشکل اساسی این است که چندین پرچم ناقص الخلقه در میان است که خود منبع اختلافات امروز و فرد هستند و آنچه که بدبختانه نمود بیشتری دارد منیت و رفتارهای ضد دمکراتیک بعضی گروههاست. تشکلی که چندین سال قبل خودسرانه به خلق پرچم پرداخته است پس از گذشت چندین سال هنوز بر این مسئله باور و تأکید دارد که پرچم مخلوق ایشان پرچم آذربایجان جنوبی است. این در حالی است که علیرغم داشتن تشکیلات عریض و طویل و دهها سایت اینترنتی و تبلیغ و ترویج چندین ساله این پرچم تا اکنون هیچ تشکل و گروه دیگری از آن حمایت نکرده است. آیا عقل سلیم بر این حکم نمی کند که تشکیلات مذکور با احترام به ملت و همه فعالین در کرده خود تجدید نظر کند؟ واقعاً تشکیلات مذکور پس از گذشت چندین سال آیا باور نمی کند که پرچم پیشنهادی آن به دلایل مختلف مورد قبول واقع نشده و اصرار بر آن جز اتلاف انرژیها و ضربه زدن به آن تشکیلات سودی نخواهد داشت؟
متأسفانه رقابت های بی حاصل گروهی و تشکیلاتی بر سر مسایل مختلف چنان رمق آذربایجان و حرکت آن را گرفته است که همه دلسوزان را آزار می دهد. به نظر نگارنده قسمتی از اختلافات طبیعی می باشد. چرا که حرکت ما حرکتی نورس بوده و در آن بی تجربه گیها معمولاً منبع اختلافات می شود. ولی در بسیاری از مواقع وقوع برخی از اختلافات تنها از عدم تحمل همدیگر و عدم پیروی از منافع ملت سرچشمه می گیرد. به نظر می رسد که در چنین وضعیتی مسایل درون حرکت و بین گروهی تنها و تنها از طریق گفتگو و تعامل حل خواهند شد. در حالیکه همه گروهها و تشکلها ادعای آذربایجان خواهی و حفظ هویت ملی را دارند طبیعتاً گروههای مذکور می توانند در رابطه با موضوعات مختلف با همدیگر همکاری کنند. همه گروهها باید به این اصل اساسی باور داشته باشند که حفظ منافع آذربایجان در گرو همکاری و هماهنگی همه گروهها امکان پذیر است. عدم قبول گروههای دیگر، مصادره فعالیتها، نفی و تخریب دیگران جز آنکه بر یکدلی و هماهنگی ملی ضربه وارد کند هیچ سودی به ملت و آذربایجان ندارد و تشکیلات یا گروهی که از درک این اصل ساده و اما مهم عاجز باشد دل دوستداران را آزرده و دشمنان را شاد می کند.

اطلاعیه فعالین ملی در باره سمبل از دیدگاههای مختلف قابل اعتنا و ارزشمند است. یکی از این نکات، آنچنانکه برخیها هم به آن اشاره کرده اند این است که واقعاً فعالین حرکت می توانند در رابطه با مسایل مختلف با همدیگر در تعامل باشند، به گفتگو بنشینند، نظرات مختلف اعم از موافق و مخالف را شنیده و مورد ارزیابی قرار دهند. در مدت کوتاهی در طول بحثها و گفتگوهای انجام یافته برخی از افراد، تشکلها و گروهها و جمعیتها از سمبل پیشنهادی فعالین ملی اعلام حمایت کرده اند که تشکلهای کمیته مردمی دفاع از غرب آذربایجان، میلی پارتی، قورتولوش پارتیسی، گروه بای بک، دیره نیش، اتحاد ملی آذربایجان جنوبی، برخی از سایتها و ... از آن جمله هستند. بنده کاری به نتیجه این بحثها ندارم. آنچه که واقعاً مهم است این است که ما یکبار دیگر عملاً مشاهده کردیم که می توانیم با همدیگر به گفتگو بنشینیم. گروههای حمایت کننده از سمبل پیشنهادی شاید در سالهای اخیر همکاریهایی نداشته اند ولی تأکید بر اشتراکات عاملی مهم و مؤثر در ایجاد هماهنگیهای سیاسی و فعالیتهاست. تنها در چنین وضعیتی است که ما می توانیم شاهد بروز اتحاد و ائتلاف در وقت مناسب باشیم.

موضوع سمبل می تواند یکی از عوامل اتحاد و همکاری باشد. گروهها و تشکلهایی که بر سر موضوع مهمی همچون سمبل ملی توافق نمایند بدون شک آنها می توانند در زمان مشخص و لازم برای فعالیتهای آتی همکاریهای بیشتری داشته باشند.

از نکات قابل اعتنا در بحثهای مربوط به سمبل رعایت اخلاق سیاسی است. با مطالعه بحثهای مذکور آن چه که غیر قابل انکار است صبر، تحمل نظرات مخالف و رعایت ادب و اخلاق از طرف مباحثه کنندگان است. این نکته ای است که برخیها از جمله آقای بؤیوک رسول اوغلو و بای بک در اطلاعیه منتشره خود به آن اشاره کرده اند. با وجود اینکه برخی گروهها و تشکلها از هر گونه سنگ اندازی، دروغ پراکنی و شایعه سازی برای آلوده سازی فضای بحثها دریغ نکردند ولی اکثریت قریب به اتفاق حمایت کنندگان از سمبل با رعایت اخلاق سیاسی و با استدلال با مسایل برخورد کردند. در حالیکه دفاع کنندگان از سمبل می توانند به گروهها و تشکلهای مختلف با سلایق گوناگون منتسب باشند. در طول بحثهای راجع به سمبل برخیها طرحهای جدیدی پیشنهاد دادند که آنها هم از سوی دیگران مورد مباحثه قرار گرفتند. وبلاگهای جدیدی برای معرفی بایراقهای جدید تأسیس و معرفی شدند. ولی هیچکدام از اینها از سوی مباحثه کنندگان مورد تکفیر و ناسزا قرار نگرفتند. مناسب خواهد بود که در اینجا سخن کوتاهی با برخی از شایعه سازان و تفرقه افکنان داشته باشیم. از همان روزهای آغازین شروع مباحث سمبل برخیها در محافل گوناگون و حتی در قروپهای ای – میل چنین شایعه سازی می کردند که سمبل مذکور را تشکل دیره نیش ارایه داده است و پس از گذشت زمانی با فریب تشکلهای دیگر آن را به عنوان سمبل تشکیلات خود مصادره خواهد کرد! اینها صرفاً برای ایجاد رقابتهای بین تشکیلاتی و ایجاد فضای بی اعتمادی بین گروهها از هیچ تلاشی دریغ نکرده و برخیها هم شهر به شهر مسافرتهای تخریباتی می کردند! اعلام حمایت رسمی تشکل دیره نیش از سمبل مذکور و بیان شفاف اینکه در ارایه سمبل پیشنهادی هیچ نقشی نداشته است، شایعه سازان را افشا نمود. اکنون شایعه سازان چه حرفی برای گفتن دارند؟ چرا سکوت کرده اند؟ چرا اندکی جسارت و شجاعت و انصاف ندارند تا به اشتباهات خود اعتراف نمایند؟ البته آنها عامدانه شایعات مذکور را درست می کردند و متأسفانه بر روی برخی از افراد عامی هم تأثیر گذار بودند. برخیها هم چنین می گفتند که سمبل مذکور را قورتولوش پارتیسی داده است. در حالیکه تشکل مذکور هم در اطلاعیه خود موارد ابهامی را روشن کرده است. بهتر است شایعه سازان برای حل معضل پرچم آذربایجان به جای تخریب دیگران گام پیش نهاده یا راهی برای حل معضل ارایه نمایند. یا از بین طرحهای موجود یکی را انتخاب کنند و یا حتی خود طرحی ارایه دهند.

آقای اوبالی در برنامه تلویزیونی که به موضوع سمبل اختصاص داده بودند، به نکته ای جالب و در عین حال دردناک اشاره کردند. ایشان گفتند که در کانادا کنگره ای بوده که نمایندگان ملل تحت ستم در ایران در آن شرکت کرده بودند. در حالیکه نمایندگان ملل دیگر تنها یک سمبل برای خود انتخاب کرده و از آن استفاده کرده بودند ولی گروههای فعال در مسئله آذربایجان جنوبی وضعیت متفاوتی داشتند. چند تشکیلات پرچم پیشنهادی خود را بر روی میز گذاشته و برخی هم پرچم آذربایجان شمالی! را انتخاب کرده بودند. این موضوع جز اینکه آشفتگی، پراکندگی، تفرقه و خودخواهیهای ما را به نمایش بگذارد هیچ سودی ندارد. مشخص است که با مشاهده چنین وضعیتی دوستان آزرده و دشمنان شادمان خواهند شد. بدون شک حل معضل پرچم آذربایجان جنوبی با دخالت و گفتگوی گروههای مختلف گامی اساسی در از بین بردن اختلافات خواهد بود. تاکنون برخی از گروهها و تشکلها ضمن بیان موضع رسمی حمایت خود از سمبل پیشنهادی را اعلام کرده اند. افراد و گروههایی که تاکنون هیچ نگفته و تنها نظاره گر مباحث بوده اند بهتر است با اعلام نظر موافق یا مخالف خود در حل معضل مؤثر باشند. هیچ کس و هیچ گروهی حق تحمیل هیچ چیزی از جمله بایراق به ملت آذربایجان را ندارد. فعالین ملی مستقل در اطلاعیه خود در رابطه با سمبل به نکات مهمی اشاره کرده اند. آنها گفته اند که اگر پرچمهای متفاوتی در میان نبودند و تبلیغ نمی شدند لزومی برای بحثهای پرچم و انتخاب آن در این برهه نبود. آنها همچنین گفته اند که ارایه طرحهای جدید بر اختلافات می افزاید و لذا خود آنها نیز طرحی را ارایه نداده اند. طرحی که پیشنهاد داده اند در کتاب "موختصر آذربایجان تاریخی" آمده و می توان گفت که به هیچ گروه و تشکلی اختصاص ندارد. لذا باعث رقابت بین تشکلها هم نمی گردد. از همه اینها مهمتر آنها گفته اند که طرح ارایه شده با نظر و رأی اکثریت تشکلها انتخاب شده و محترم خواهد بود و همچنین تا زمان تشکیل مجلس ملی سمبلی موقتی خواهد بود و ... فعالین ملی با روش "اقناعی" سعی کرده اند تا به همه سئوالات و دغدغه های فعالین و تشکلهای مختلف جوابهای لازم و قانع کننده دهند. حالا پرسش این است: اگر آذربایجان جنوبی معضل پرچم و سمبل دارد، برای حل آن بهترین و مناسب ترین راه کدام است؟

شاید در بین سلسله مباحث سمبل ملی عجیبترین مسئله اعلام نظر تشکل "آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی" باشد. این تشکل چندی پیش با صدور بیانیه ای بحثهای مربوط به سمبل را انحرافی و زاید دانسته و تعیین سمبل را صرفاً در صلاحیت پارلمان دانسته اند. لحن بیانیه مذکور چنان است که گویی همه باید از بیانیه تشکل مذکور اطاعت کنند و در غیر این صورت دچار انحراف گشته اند! این موضوع از عنوان انتخابی برای بیانیه هم مشهود است. می توان گفت که همه بر این مسئله تأکید دارند که انتخاب سمبل ملی در این برهه به طور موقتی خواهد بود و در موقع مناسب پارلمان ملی نظر نهایی را در مورد سمبل ملی اعلام خواهد کرد. در این برهه مشکل اساسی ما وجود چندین پرچم است. اگر هیچ پرچمی در بین نبود شاید موضوع به شکل دیگری در بین فعالین مطرح می شد. واضح است که لحن بیانیه آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی حکایت از عصبانیت صادر کنندگان آن دارد و به نظر نگارنده این عصبانیت ناشی از باورهای ایدئولوژیک و خط مشی این تشکل می باشد. تا آنجا که به خاطر دارم در هنگام خلق پرچمهای دیگر تشکل آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی چنین واکنشی از خود نشان نداده است! 5 سال است که تشکل گاموح پرچم خود را به هزار شیوه تبلیغ می کند. چرا تشکل آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی تاکنون در مقابل این موضوع سکوت اختیار کرده بود؟ در هر صورت گروهها و فعالین حرکت ملی این حق را دارند که با رعایت اصول اخلاقی و دمکراسی به مباحث مرتبط با حرکت و سرنوشت آذربایجان بپردازند. رد مباحثه از سوی هر کس و هر گروهی که باشد ریشه در جزم اندیشی آن دارد. از طرف دیگر مباحث سمبل در طول ماههای گذشته نشان از این دارد که بسیاری از لایه های درون حرکت خواهان حل معضل پرچم می باشند. لذا از این دیدگاه بیانیه آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی اهانت به شعور و بینش همه کسانی است که در مباحث مربوط به سمبل دخالت داشته اند. بستن درهای گفتگو در هر شرایطی به نفع حرکت نیست و همه باید سعی کنیم تا با تحمل نظرات دیگران با گفتگو موانع را از پیش پای ملت برداریم. اگر امروز گفتگو و تعامل با همدیگر را تمرین نکنیم، این موضوع فردا نتایج بس مصیبت باری را می تواند برای همه ما داشته باشد.

http://quluncu.blogfa.com/post-54.aspx



ÖNƏRİLƏN MİLLİ SİMBOL
VƏ HƏRƏKƏTÇİLƏR ARASI DİALOQ

Əlirza Quluncu

Güney Azərbaycandakı 2006 May ayaqlanmalarından sonra orta doğu məsələləri ilə ilgilənən bütün güclərin siyasi təhlilləri və bölgənin gələcəyi haqqında baxış tərzləri yüksək dərəcədə dəyişilsə də, güney Azərbaycan milli hərəkəti içərisində dünya ictimaiyyatında ciddiyə alına bilən hər hansı bir təşkilatın ortada olmadığı, örgütlənmə və təşkilatlanma doğrultusunda ciddi bir təşəbbüsün gorünmədiyi, siyasi - milli fəallar arasında təşkilatlanma üçün gərəkən iradə və hərəkətliliyə zəmin olacaq mədəni-siyasi danışıq və dialoqun var olmadığı üçün, ayaqlanmalar və ayaqlanmalardan sonra ortaya çıxan kütlə arası hərəkətliliyin haqq etdiyi qazanc və gətirinin də ortada olmadığı aydın və açıqdır.

Son zamanlarda güney Azərbaycan milli simbolu önərisi ilə birlikdə yayımlanan müraciət, müraciətin izahları və açıqlamaları, müraciət yayımlanandan sonra gündəmdə olan mübahisələr və milli simbolun əleyhinə həmçinin ləhinə olan yazılar, güney Azərbaycan milli hərəkətinin çeşidli fikir və düşüncə sahibləri arasında mübahisə və tənqid üslublarına uyğun bir dialoq və danışığın başlana biləcəyinin çox da çətin və mahal olmadığını göstərmişdir. Təbii ki e-mail qruplarında yayımlanan çamur atma və söyüş içərikli bəzi e-mailləri eləcə də tənqid üslublarına uymayan _ bir düşüncə və fikri tənqid etmək yerinə o düşüncəni ortaya atan və onu qəbul edənlərə cahil və xain kimi sifətləri yaraşdıran _ yazıları istisna tuturuq.

Güney Azərbaycan içərisində bir qrup müstəqil fəallar tərəfindən yayımlanan müraciət güney Azərbaycan ya güney Azərbaycan milli hərəkəti üçün, ən uyğun simbol və ya bayrağı önərdiyini iddia etməməklə birlikdə, belə bir işin mümkün olmadığını da bildirmişdir.

Demokratik bir refrandom üçün gərəkən ortamın yarandığı və ya güney Azərbaycanın bir dövlət və parlamentə sahib olduğu təqdirdə güney Azərbaycan milli bayrağı seçiləcək və bununla seçıləcək bayrağın tərhi hansi bayrağa yaxın olub olmadığı da bəlirlənəcəkdir. Təbii ki bu şərtlərin içərisində seçiləcək bayraq tamamiylə yeni bir tərh də ola bilər. Ancaq hələlik bunun gerçəkləşəcəyi zamanın nə qədər uzaq ya yaxın olduğu haqqında heç bir bilgi və fikrimiz yoxdur. Zatən önərilən tərh yeni olmadığı üçün belə şərtləri tələb etməməkdədir. Yayımlanan müraciətdə güney Azərbaycan ya güney Azərbaycan milli hərəkəti üçün ən uyğun simbol ya bayraq deyil ən uyğun geçici simbol və ya bayraq söz qonusudur. Buna görə önəriyə baxış şəkli də bu əsasda olmalıdır. Elə bu nədənlə "bayrağı parlament seçər", "bayraq böyük bir həmasə içindən çıxar" və bu kimi ifadələri, təklif əleyhinə bir tənqid olaraq dəyərləndirmək mümkün deyildir. Yayımlanan müraciət simbolun geçici olduğunu sadəcə sözdə deyil bəlki önərdiyi tərh və onun təfsiri ilə də açıqca göstərmişdir. Qara ay və səkkiz bucaqlı ulduz ağaracaqdır, şəklində olan net açıqlama da bu gerçəyi isbatlamaqdadır.

1918 tarixində yüksələn bayrağa hər hansı bir alternativ sadəcə yuxarıda vurğulanan şərtlər içərisində sunula bilər. Müraciətdə önərilən tərh ilə bu bayrağın fərqi sadəcə ay və ulduzun rəngindədir. Qara rəngin təfsiri haqqında yazılan ifadələr isə son dərəcə şəffaf və aydındır. Bu ifadələr önərilən tərhin 1918 tarixində yüksələn bayrağa alternativ olma şansını ondan almışdır! ("Bu millətin taleyinə qara rəng soxmayın.", "Bu millətin ay və ulduzunu qaraltmayın" və "Azərbaycan millətini qarabəxt göstərməyə haqqınız yoxdur." şəklində olan duyğusal tənqidlərə cavab vermək niyyətində deyiləm, çünkü bağımsız ölkələrin simbolları və bayraqlarına ötəri baxış və onlarca bağımsız ölkənin bayrağında qara rəngi görmək,
yetərli cavabı verməkdədir. )

Yeni planlar və fəallar arası ixtilaflar məsələsi:

Simbol və ya bayraq mübahisəsi ixtilaflara səbəb olur, deyənlərin də sayı az deyildir. Bu irada isə həm özəl olaraq önərilən simbol çərçivəsində həm də genəl şəkildə baxmaq mümkün həm də lazimdir. Bayraq dartışmalarında ixtilaflara səbəb olan ən önəmli amil neçə bayraqlılıq məsələsi olmuşdur. Yayımlanan müraciət bu məsələyə toxunaraq problemi önləmək və əngəlləmək üçün irəliyə doğru əməli addım atmışdır; Müraciət və onun izahlar və açıqlamaları son dərəcə diqqət ilə yazılmış, müraciətin yayılmasından öncə geniş müzakirələr aparılmış və yayılmasından sonra isə verilən tənqidlərə məsələni müdafiə edən çeşidli şəxslər tərəfindən məntiqi və təhlili yazılar yazılmışdır. Bütün bunlar isə yeni bir tərh və planla ortaya çıxmağın nə şəkildə mümkün olduğunu yaxşıca göstərdi. Demək ki belə işlər bilgisayar arxasında oturub və rəngli fontlar ilə e-mail qruplarını doldurmaqla və ya duyğusal yazılarla olmazmış.

Məsələyə geniş baxıldıqda da, ixtilafların çoxalması qorxusu ilə yeni fikirlər və planlara meydan verməmək hərəkətliliyin ən böyük düşmənidir. Yeni fikirləri qadağan etməkdənsə, bəyənmədiyimiz fikirlər ilə qarşılaşdığımızda əsəblərimizi kontrol edib həyəcanlanmamaq daha yaxşıdır. Tənqid və təxrib arasındakı sınırın qıldan incə olduğunu desələr də bizim əsas problemimiz, tənqid və təxribi bir birlərindən səçə bilməmək deyildir, deyə inanıram. Bir şəxs və ya qrupun əməli və ya yazısını tənqid etmək yerinə onun əleyhinə ittihamlar irəli sürmək və çamur atmağın tənqid olmadığı ap-açıqdır.

Bir önəmli məsələ daha var; Yeni fikirləri, ixtilaf salırlar, deyə qadağan etmək hərəkət içrə danışıq və dialoq yolunu qapatmaqdadır. Yeni fikirlərin ortada olması _ onların doğru olub olmadıqlarına baxmayaraq _ hər zaman milli hərəkətimizin inkişafı və gəlişməsi üçün lazimdir. Hərəkətimizin xeyrinə olan heç nəyi qadağan etməyə ehtiyacımız yoxdur. Ehtiyacımız olan hərəkətimizi gəlişdirmək və hərəkətçilər arası siyasi-mədəni dialoqların genişlənməsi üçün sağlam və demokratik ortamı qurmaqdır.

Son olaraq güney Azərbaycan milli simbolu təklifini və önərilən ay və ulduzu qara rəngdə olan tərhi qəbul etdiyimi bildirməklə bərabər, demokratik yanaşmağın müxalif və ya müvafiq olma məsələsindən daha önəmli olduğunu vurğualayıram. İnsanlara bir fikir və düşüncəni zorla qəbul etdirmək heç yerdə doğru olmadığı kimi bizim hərəkətdə də doğru deyildir. Bu gerçəyin önərilən simbolu qəbul edənlər və etməyənlər tərəfindən diqqətə alınacağını arzu edirəm. / August 05, 2008



اؤنريلن ميللی سيمبول
و حرکتچی‌لر آراسی ديالوق

علیرضا قولونجو

گونئی آذربايجانداکی ۱۳۸۵ خرداد آياقلانمالاريندان سونرا اورتادوغو مسئله‌لری ايله ايلگی‌له‌نن بوتون گوجلرين سياسی تحليل‌لری و بؤلگه‌نين گله‌جه‌یی حاقيندا باخيش طرزلری يوکسک درجه‌ده دَييشيلسه ده، گونئی آذربايجان ميللی حرکتی ايچريسينده دونيا ايجتيماعياتيندا جيديه آلينا بيلن هر هانسی بير تشکيلاتين اورتادا اولماديغی، اؤرگوتلنمه و تشکيلاتلانما دوغرولتوسوندا جيدی بير تشبوثون گؤرونمه‌د‌ییی، سياسی - ميللی فعاللار آراسيندا تشکيلاتلانما اوچون گره‌کن ايراده و حرکتلی‌لی‌يه زمين اولاجاق مدنی-سياسی دانيشيق و ديالوقون وار اولماديغی اوچون، آياقلانمالار و آياقلانمالاردان سونرا اورتايا چيخان کوتله آراسی حرکتلی‌لی‌يین حاق ائتديیی قازانج و گتيري‌نين ده اورتادا اولماديغي آيدين و آچيقدير.

سون زامانلاردا گونئی آزربايجان ميللی سيمبولو اؤنريسی ايله بيرليکده ياييملانان موراجيعت، موراجيعتين ايضاحلاری و آچيقلامالاری، موراجيعت ياييملاناندان سونرا گوندمده اولان موباحيثه‌لر و ميللی سيمبولون عليهينه همچنين لهينه اولان يازيلار، گونئی آذربايجان ميللی حرکتی‌نين چئشيدلی فيکير و دوشونجه صاحيبلری آراسيندا موباحيثه و تنقيد اوسلوبلارينا اويغون بير ديالوق و دانيشيغين باشلانا بيله‌جه‌یینین چوخ دا چتين و ماحال اولماديغينی گؤسترميشدير. طبیعي کي ای-میل قروپلاريندا ياييملانان چامور آتما و سؤيوش ايچه‌ريکلی بعضي ای-ميل‌لری ائله‌جه ده تنقيد اوسلوبلارينا اويمايان _ بير دوشونجه و فيکری تنقيد ائتمک يئرينه او دوشونجه‌نی اورتايا آتان و اونو قبول ائدنلره جاهيل و خايین کيمی صيفتلری ياراشديران _ يازيلاری ايستيثنا توتوروق.

گونئی آذربايجان ايچريسينده بير قروپ موستقيل فعاللار طرفيندن ياييملانان موراجيعت گونئی آذربايجان يا گونئی آذربايجان ميللی حرکتی اوچون ان اويغون سيمبول و يا بايراغي اؤنردییینی ايديعا ائتمه‌مکله بيرليکده، بئله بير ايشين مومکون اولماديغينی دا بيلديرميشدير.

دئموکراتيک بير رئفراندوم اوچون گره‌کن اورتامين يارانديغی و يا گونئی آذربايجانين بير دؤولت و پارلامئنته صاحيب اولدوغو تقديرده گونئی آذربايجان ميللی بايراغي دا سئچيله‌جک و بونونلا سئچيله‌جک بايراق طرحینین هانسی بايراغا ياخين اولوب اولماديغی دا بليرلنه‌جکدير. طبیعی کی بو شرط‌لرين ايچريسينده سئچيله‌جک بايراق تامامييله يئنی بير طرح ده اولا بيلر. آنجاق هله‌ليک بونون گئرچکلشه‌جه‌یی زامانين نه قدر اوزاق يا ياخين اولدوغو حاقيندا هئچ بير بیلگی و فيکريميز يوخدور. ذاتا اؤنريلن طرح يئنی اولماديغی اوچون بئله شرط‌لری طلب ائتمه‌مکده‌دير. ياييملانان موراجيعتده گونئی آذربايجان يا گونئی آذربايجان ميللی حرکتی اوچون ان اويغون سيمبول يا بايراق دئييل ان اويغون گئچيجی سيمبول و يا بايراق سؤز قونوسودور. بونا گؤره اؤنری‌يه باخيش شکلی ‌ده بو اساسدا اولماليدير. ائله بو نده‌نله " بايراغی پارلامئنت سئچر " ، " بايراق بؤيوک بير حماسه ايچيندن چيخار " و بو کيمی ايفاده‌لری، تکليف عليهينه دوغرو بير تنقيد اولاراق ده‌يرلنديرمک مومکون دئييلدير. ياييملانان موراجيعت سيمبولون گئچيجی اولدوغونو سادجه سؤزده دئييل بلکی اؤنرديیی طرح و اونون تفسيری ايله ده آچيقجا گؤسترميشدير. قارا آی و سککيز بوجاقلی اولدوز آغاراجاقدير، شکلينده اولان نئت آچيقلاما دا بو گئرچگي ايثباتلاماقدادير.

۱۹۱۸ تاريخينده يوکسلن بايراغا هر هانسي بير آلتئرناتيو سادجه يوخاريدا وورغولانان شرطلر ايچريسينده سونولا بيلر. موراجيعتده اؤنريلن طرح ايله بو بايراغين فرقی سادجه آی و اولدوزون رنگينده دير. موراجیعتده قارا رنگين تفسيری حاقيندا يازيلان ايفاده لر ايسه سون درجه شفاف و آيديندير. بو ايفاده لر اؤنريلن طرحين ۱۹۱۸ تاريخينده يوکسلن بايراغا آلتئرناتيو اولما شانسينی اوندان آلميشدير! (" بو ميلتين طالعينه قارا رنگ سوخمايين."، " بو ميلتين آي و اولدوزونو قارالتمايين " و " آذربايجان ميلتيني قارابخت گؤسترمه يه حاقينيز يوخدور. " شکلينده اولان دويغوسال تنقيدلره جاواب وئرمک نيتينده دئييلم، چونکو باغیمسیز اؤلکه لرین سیمبوللاری و بایراقلارینا اؤتری باخيش و اونلارجا باغيمسيز اؤلکه نين بايراغيندا قارا رنگی گؤرمک، يئترلي جاوابی وئرمکده دير.)

يئنی پلانلار و فعاللار آراسی ايختيلافلار مسئله‌سی:

سيمبول و يا بايراق موباحيثه‌سی ايختيلافلارا سبب اولور، دئينلرين ده سايی آز دئييلدير. بو ايرادا ايسه هم اؤزل اولاراق اؤنريلن سيمبول چرچيوه سينده هم ده گئنل شکيلده باخماق مومکون هم ده لازيمدير. بايراق دارتيشمالاريندا ايختيلافلارا سبب اولان ان اؤنملی عاميل نئچه بايراقليليق مسئله سی اولموشدور. ياييملانان موراجيعت بو مسئله يه توخوناراق پروبلئمی اؤنله‌مک و انگلله‌مک اوچون ايره‌لی‌یه دوغرو عملی آدديم آتميشدير؛ موراجيعت و اونون ايضاحلار و آچيقلامالاری سون درجه ديقت ايله يازيلميش، موراجيعتين ياييلماسيندان اؤنجه گئنيش موذاکيره لر آپاريلميش و ياييلماسيندان سونرا ايسه وئريلن تنقيدلره مسئله‌نی مودافيعه ائدن چئشيدلی شخصلر طرفيندن منطيقی و تحليلی يازيلار يازيلميشدير. بوتون بونلار ايسه يئنی بير طرح و پلانلا اورتايا چيخماغين نه شکيلده مومکون اولدوغونو ياخشيجا گؤستردی. دئمک کی بئله ايشلر بيلگیسايار آرخاسيندا اوتوروب و رنگلی فونتلار ايله ای-ميل قروپلارينی دولدورماقلا و يا دويغوسال يازيلارلا اولمازميش.

مسئله‌يه گئنيش باخيلديقدا دا، ايختيلافلارين چوخالماسی قورخوسو ايله يئنی فيکيرلر و پلانلارا مئيدان وئرمه‌مک حرکتليلییين ان بؤيوک دوشمنيدير. يئنی فيکيرلری قاداغان ائتمکده‌نسه، بَينمه‌ديیيميز فيکيرلر ايله قارشيلاشديغيميزدا عصبلريميزی کونترول ائديب هيجانلانماماق داها ياخشيدير. تنقيد و تخريب آراسينداکی سينيرين قيلدان اينجه اولدوغونو دئسه لرده بيزيم اساس پروبلئميميز، تنقيد و تخريب بير بيرلريندن سئچه بيلمه‌مک دئييلدير، دئيه اينانيرام. بير شخص و يا قروپون عملی و يا يازيسينی تنقيد ائتمک يئرينه اونون عليهينه ايتتيهاملار ايره‌لی سورمک و چامور آتماغين تنقيد اولماديغي آپ-آچيقدیر.

بير اؤنملی مسئله داها وار؛ يئني فيکيرلری، ايختيلاف ساليرلار، دئيه قاداغان ائتمک حرکت ايچره دانيشيق و ديالوق يولونو قاپاتماقدادير. يئني فيکيرلرين اورتادا اولماسی _ اونلارين دوغرو اولوب اولماديقلارينا باخماياراق _ هر زامان ميللی حرکتيميزين اينکيشافی و گليشمه‌سی اوچون لازيمدير. حرکتيميزين خئيرينه اولان هئچ نه‌يی قاداغان اتمه يه احتيياجيميز يوخدور. احتيياجيميز اولان حرکتيميزی گليشديرمک و حرکتچيلر آراسی سياسی-مدنی ديالوقلارين گئنيشلنمه‌سی اوچون ساغلام و دئموکراتيک اورتامی قورماقدير.

سون اولاراق گونئی آذربايجان ميللی سيمبولو تکليفينی و اؤنريلن آی و اولدوزو قارا رنگده اولان طرحی قبول ائتديیيمی بيلديرمکله برابر، دئموکراتيک ياناشماغين موخاليف و يا موافيق اولما مسئله سيندن داها اؤنملی اولدوغونو اينانجيندا اولدوغومو بير داها دا وورغواييرام. اينسانلارا بير فيکير و دوشونچه ني زورلا قبول ائتديرمک هئچ يئرده دوغرو اولماديغی کيمی بيزيم حرکتده ده دوغرو دئييلدير. بو گئرچه‌یين اؤنريلن سيمبولو قبول ائدنلر و ائتمه‌ينلر طرفيندن ديقته آليناجاغينی آرزو ائديرم.

Dili ve milliyeti esaret altinda olan bir xalqin da ay ve ulduzunun yasda olmasi, onu yasdan cixarmagin yolunun da musteqilliyi qazanmaq oldugu yaddan cixarilmamalidir.

Seyfeddin Altayli

Butun milletci baci qardaslarimiz yaxsi bilir ki, bugunku esrde Turkden qeyri millet mezlum pozisiyasinda deyildir. Hetda neinki mezlum, 21-ci esrde esaret altindadir. Bir terefde dogma veteninde Cin'in tezyiqi altinda inleyen Uygurlar ve diger Turkler, Ruslarin qapazi altindaki Tatarlar, Sorlar, Teleutler, Kabartaylar, Altaylar, Cuvaslar ve digerleri, Ereb dunyasinda bir terefden qerbin, bir terefden Kurdculerin, diger terefden Erebcilerin qapazi altindaki Kerkuk Turkleri, Suriye'deki Bayir-Bucaq Turkmenleri, Ukrayna ve Rusiya'daki Qaqauzlar ve nehayet Guney Azerbaycan'daki 35 milyonluq Turk kutlesi esaret altinda inleyir.

Xaricde yasayan bizlerin daxildeki milletci baci qardaslarimizin islerine qarismaq kimi bir niyyetimiz qetiyyetle yoxdur, ancaq bezi heqiqetleri bizim onlardan daha serrasd gorduyumuz de mence iddiali bir fikir deyildir; cunku biz dunyanin her bir kuncunde olan hadiseleri gunu gunune teqib edebilirik, ancaq Guneydekilerin bu cur imkanati yoxdur. Bugun dunya hakimiyyetini ele kecirmis ve ozunden qeyri herhansi quvvenin bu hakimiyyete ortaq olmasini qeti sekilde istemeyen, dunyanin butun var dovletini oz nezareti altinda saxlamaq hesabina her cure qeyriinsani emeli heyata kecirmekden imtina etmeyen bir qanicen Amerika vardır. Amerika'nin oyunlarini İraq'da gorduk. Dord milyon yarimliq Kurdcu Talabani ve Berzani tayfasina dovlet qurdurur, ancaq dord milyonluq Turkmen nezere de alinmir. Hetda neinki nezere alinmaq, onlarin da Kurdcu Talabani ve Berzani tayfasinin qapazi altina salinmasi ucun deriden qabiqdan cixir.

1964-cu ilden Sah Riza Pehlevi terefinden heyata kecirilen Ag İnqilab yalani cercivesinde, İran'da yasayan Kurdcu fikre mensub tayfalarin ve ailelerin basda uyusdurucu madde ve silah sursat qacaqciligi olmaqla her cure qacaqciligina goz yumulmasi neticesinde, onlar varlandirilmis ve Turkiye serheddinde yerlesen Urmiye, Salmas, Maku, Merend kimi seherlerdeki Turklerin evlerinin ve torpaqlarinin satin alinmasina ve buralarin kurdlesdirilmesine calisilmisdir. Teessufler olsun ki, bolgede yasayan ziyalilarimiz ve Guney’deki qabaqcil sexsiyyetlerimiz bu oyunu ya gorebilmemis veya pozabilmemisdir. Bu bizim zeifliyimizdir. Bu isde basda yene Amerika getmekle, İngiltere, İsrail, Fransa, Rusiya ve bezi qerbli dovletlerin de tesviqi ve eli vardir. Son dord ildir ki, Kurdculerin Naxcivan’a uz tutdugu, orani da kurdlesdirmek cehdine dusduyu haminin melumudur. Bundan qerez Turk dunyasinin qalasi ve umidgahi olan Turkiye Cumhuriyeti ile Turk dunyasinin arasindaki tebiî xetdi Ermeni ve Kurdculer vasitesile sindirmaqdir. Goyce’nin, Dilican’in ve Zengezur’un Sovet dovrunde Azerbaycan’dan alinib Ermenilere bagislanmasi, hemin planin heyata kecirilmesinden savayi hec ne deyildir. Simali İraq’da qerar tutabilmeyen PKK’li quldurlarin Azerbaycan’in isgal edilmis Dagliq Qarabag bolgesine uz tutmasi, orda duserge salmaq fikrine dusmesi hamimizi derin ve etrafli sekilde dusundurmelidir. Ermenistan Rusiya’nin dal heyetidirse PKK kimi bir terror teskilati orda necur yerlesmek imkani tapir. PKK’ni terror teskilati, hetda ozunun dusmeni oldugunu prezidenti Bus’un agzindan dile getiren Amerika her gun azi yuz iraqlinin qetle yetirilmesine tamasaci qalan dunyanin birinci quvvesi Amerika onlarin Simali İraq’da barinmasina niye gozunu yumur? Guneydeki baci qardaslarimiz bu cur heqiqetleri daim nezerde tutub, papagini qabagina qoyaraq derin fikre getmeli ve ona gore adim atmalidir. Guneyde atesin icinde mubarize yeriden baci qardaslarimiz yaxsi bilmelidir ki, dunen İraq herbinde dord milyonluq Turkmene gozunun ucuyla da baxmayib Talabani ve Berzani tayfalarini ozune yanci secen Amerika ve Qerb, İran'a hucum cekdikde yene bizi gorende gozlerini yumub otecekdir. Cunku, eger Guney’de musteqil bir dovlet yaranarsa bu dovlet cox cekmeden Quzeydeki Cumhuriyyet’le birlesecek ve 40 milyondan artiq ehaliye malik, yeralti ve yerustu servetleri isgalcilarin agzini sulandiran bir dovlete cevrilecekdir. Bu dovlet de qardasi Turkiye Cumhuriyeti ile el ele verdikde Yaxin Serq’de, Qafqazya’da, Orta Serq’de ve Balkanlarda Turkden qeyri milletin sozu otmeyecekdir. Bu qorxu, onlara Guney’de musteqil bir dovletin qurulmasina mane olacaq suuru ve isguzarligi asilayir, isgalci dovletler de bu hesaba gore addim atirlar. Guney Azerbaycan’da yaranmis Mesrute Herekati, Azadistan Herekati, Heyder Xan Emoglu, Xan Pesyan, Seyid Cefer Piseveri, Seriet Medari’nin basini cekdiyi hereketleri ne cur sindirdilar onlarin sahidi olduq. Papagimizi qabagimiza qoyub yaxsi fikirlesmeliyik. Amerika’nin ve Qerb’in ya da diger bir impérialisd quvveye cevrilmek arzusunda olan Rusiya Federasiyasi’nin oyunlarina alet olsaq sadece olaraq yetismis kadrlarimizi, ziyalilarimizi, bir sozle xalqimizin qaymaq tebeqesini itirmekden savayi hec ne qazanabilmiyeceyik. Gelecek bizden agilla, bilikle, mentiqle ayaga durub elmin ve medeniyyetin yoluyla yerimemizi teleb edir. Daxilde ve xaricde teskilatlanmaq, kadr yetirmek, millî ziyalilarimizin sayini artirmaq en salim yoldur. Kifayetli ziyali ve kadra malik olduqda islerimizin daha asan basa geleceyini texmin etmek cetin deyildir. İnternetin dunyanin her bir kuncune catdigi bilik esrinde, atlari minib elimize qilinc alib dusmen ustune yurus etmeyimizin bize qazandiracagi qandir, qadadir, qirgindir. Teskilatlanmaq, maariflenmek, kadr sayini artirmaq bizim yegane amalimiz olmalidir.

Bayraq meselesine geldikde, men sexsen bu ise qarismaq kimi bir fikir dasimiram, onu teyin edecek milletin ozudur. Milletimizin bir bayragi vardir ve 28 May 1918. ilde Merhum Memmedemin Resulzade’nin rehberliyindeki sexsiyyeytlerimizin elile ucaldilmisdir. Rengleri de haminin bildiyi kimi, “Turklesmek, İslamlasmaq, Muasirlesmek” umdelerini carlayir. Milletimizin bayragi budur, ancaq xalqimizin 35 milyonluq kutlesi esaret altindadir. Esaret altinda yasayan bir xalqin da bayragindaki ay ve ulduzun yas elameti olaraq qaradan savayi ayri bir renge boyanmasi milletin oz taleine bigane yanasmasindan savayi hec ne olabilmez. Yas elameti olaraq qaranin cixarilib ayri rengli libaslarin geyinilmesi ancaq xosbext hadiselerin gelisile veya yaranmasile mumkun olar. Dili ve milliyeti esaret altinda olan bir xalqin da ay ve ulduzunun yasda olmasi, onu yasdan cixarmagin yolunun da musteqilliyi qazanmaq oldugu yaddan cixarilmamalidir. Men bu fikirden cixis ediem, elbetde xalqim neyi arzulasa onu qebul etmeye de mecburam ve mehkumam.

Hamiya derin hormet ve mehebbetle.

Seyfeddin Altayli

بایراق و سيمگه ایله باغلی گونتای گنجآلپ لا موصاحيبه



- بايراق مسئله سي ايله باغلي سيزين گؤروشونوز ندير؟

- بو حاقدا من " ايران اوردوسو، ميللي حرکت و بايراق مسئله سي" آدلي بير يازي يازديم. اورادا فيکيرلريمي آنلاتميشام. منيم فيکريمه گؤره هم بايراق، هم ده سيمگه مسئله سي زامانسيز اورتايا آتيلميش بير مسئله دير. زامانسيز و يانليش حسابلامالار اساسيندا اولدوغو اوچون بيزدن چوخ فارس شووينيزمينه خئيير وئرير.

- آنجاق گاموح بير بايراق چيخاريب و اونو گونئي آذربايجان بايراغي کيمي تانيدير.

- دوغرودور. چئهرقانلييا دَيَر وئرمکده يانيلميشيق. ميلت اولاراق يانيلميشيق. چئهرقانلي بيزيم يانيلديغيميزي ايثباتلادي. اونون بير چوخ ساحه لرده، او جومله دن بايراق مسئله سينده آوانتوريست داورانماسي ميللي اخلاقا سيغيشمايان داغيديجي عمللر ايدي. چئهرقانلي ايچريده اولدوغو زامان جسارتلي داورانميشدي. اونون بو جسارتي اوزرينه هر کس اونو تقدير ائتدي. او زامان من ده اونون حاققيندا خوش سؤزلر يازميشديم. آنجاق تجروبه گؤستردي کي، سادجه جسارت يئترلي دئييلميش، اخلاق و بيلگي مسئله سي ده چوخ اؤنملي ايميش.

- چئهرقانلي اخلاقسيزمي يعني؟

- من اخلاق دئديکده اونو بسیط کندليلیک آنلاميندا نظرده توتمورام. فلسفي اخلاق حاققيندا دانيشيرام. گئنيش سوسيال داورانيشلاردا تولئرانس گؤسترمک و هر بير داورانيشين آرخاسينا اينسانین درين حئیثييتيني، گئنيش بيلگيني يوکله مک آنلاميندا اخلاق آنلاييشيني نظرده توتورام. بو آچيدان سؤيله يه جک اولسانيز، بلي چئهرقانلي به يده ميللي اخلاق ضعیفدیر. خاطیرلاییرسینیزسا، او نَقدر داخیلده ایدی، میللت اونا درین سایقی گؤستریردی. او، میللی کیملیگین، میللی موباریزه نین رمزینه دؤنه بیلردی. اوندان بکلنتی بو ایدی. آنجاق چئهرقانلی بئی چوخ خیردا ایشلرله مشغول اولوب اؤزونو گؤزدن سالدی. اعتیبارینی ایتیردی. اعتیبار دا ائله شئیدیر کی، اونو ایتیردیگین زامان تکرار قازانماق اولماز. او باغيرتيلارين زاماني کئچميش آرتيق. بلکه ايرانين ايچينده اونون بير آنلامي اولا بيلردي، خاريجده اونا احتيياج يوخدور. چئهرقانلي بئي آوانتوريست داورانماق يئرينه غربده اؤزونو گليشديرمه لي و بيلگيلريني، داورانيشلاريني مودئرن اورتامدا گؤزدن کئچيرمه لي ايدي. بونو ائتمه ديگي اوچون اؤزونو بيتيردي. اؤز سايقينليغيني ايتيردي. شاعير دئميشکن، " قارانليق يوکلو کاروانلاردا يوخ اولدو." بئله اولماسي ياخشي اولمادي. چونکو بيزيم ايتيريله جک اينسانلاريميز اولماماليدير. آنجاق بيري زورلا اؤز کيمليگيني قارانليغا گؤمورسه اونو کيمسه انگلله يه بيلمز.

- دئييرسينيز کي، بايراق مسئله سي نين سوچلوسو چئهرقانليدير؟

- باشقا سوچلولار دا وار. آنجاق اساس سوچلو چئهرقانليدير. بو گون گونئي آذربايجاندا تجروبه سيز، دويغوسال بير گنج آدام چئهرقانلي نين و يا قوزئي آذربايجانين بايراغيني قالديرديغي اوچون توتوقلانيرسا، گئرچکدن چوخ آجي بير دورومدور. من بونون آدينا ميللي موباريزه دئميرم. تجروبه سيز گنجلري بوشونا شووينيزمين زيندانينا سوخماقدير بو. بعضن سيته لرده " قوزئي آذربايجانين بايراغي فيلان شهرده دالغالاندي" و يا "چئهرقانلي نين بايراغي بابک قالاسيندا و يا هانسيسا شهرده دالغالاندي." کيمي شابلون سؤزلر ائشيديريک. هر ايکيسي ده ميللي موباريزه يه ضيد اولان بير حرکتدير. بونا گؤره بير گنج آدامين حياتيني زيندانلاردا چوروتمه يه دَيمز. آنجاق بعضيلري بئله حساب ائديرلر کي، نه قدر چوخ آداملاريميز زيندانا دوشسه بو حرکت بير او قدر ده گوجلنر، دونيادا تانينار. يانليش فيکيردير. دونيادا تانينمادان اؤنجه ميلتين اؤز روحوندا، عاغليندا بير تانيملاما سورجي باشلاماليدير. اونا گؤره ده زامانسيز اولاراق هانسيسا بير بايراغي قالديرماق بيزه خئيير وئرمز. بو بايراقلارين اوردا- بوردا ياريم ساعات قالديريلماسي بيزيم هانسي پروبلئميميزي حلل ائده بيلر؟

- سيزين گونئيله علاقه نيز وارمي، اوراداکي هيجانلاري نئجه دَيَرلنديريسينيز؟

- بو گون هم گونئيده، هم قوزئيده منيم يازيلاريم اوخونور. هم ده چوخ اوخونور. البتته بو دا منيم اوزَريمه بؤيوک مسئوليت يوکله يير. مثلن منيم اوخوجولاريمين بير بئز پارچاسينا گؤره زيندانا دوشمه لريني ايستميرم. بو گنجلر زيندانا دوشمک يئرينه اوخويوب ساوادلانمالي و صاباح جمعيتده اؤز علمي-ايجتيماعي ستاتوسونو قورماليدير. ميللي کادرلارا دؤنوشمه ليديرلر. البتته من بيزيم توتولانلاري سوچلو گؤسترمک ايستميرم. يعني شووينيزم بيزيم اوزَريميزه جيدي باسقيلار تطبیق ائتمکده دير. من سادجه بير بايراغا گؤره توتوقلانماغي موباريزه حساب ائتميرم. بئله موباريزه اولماز. بيز اؤنجه دوشونجه لرده اؤزوموزه يئر ائتمه لي ييک. بو گون بيلگيلنمک و توپلومو بيلگيلنديرمک لازيمدير. گونئيين دَييشيک طبقه لري ايله ايرتيباطيم وار. ايرتيباطدا اولدوغوم هر کسه بو بايراق و سيمگه دارتيشمالاري نين اوغورسوز اولدوغونو سؤيله ييرم. چونکو ذاتن شووينيزم بيزيم ميللي گنجلريميزي زيندانا سالماق اوچون بهانه آختارير. بو بهانه ني ده اونون الينه وئرمه مک لازيمدير.

- ائلچي بئي قوزئي آذربايجان بايراغي نين بير گون گونئيده دالغالاناجاغيني دئميش آما...

- گونئي آذربايجان قورتولدوقدان سونرا بير چوخ اؤلکه نين بايراغي بيزيم باشکنديميزده دالغالاناجاق، او جومله دن قوزئي آذربايجانين دا بايراغي يقين کي، او اؤلکه نين سفيرليگي نين و کونسوللوقلاري نين اوزَرينده دالغالاناجاقدير. ذاتن بو گون ده دالغالانير.

- خئيير، ائلچي بئي دئميش کي، بو بايراق ايندي بوغچالاردادير و بير گون دالغالاناجاقدير.

- اوولا تاريخ موطلقا ائلچي بئيین دئديگي کيمي يورومز. تاريخين اؤز ديالئکتيکاسي وار. ائلچي بئي بو شکيلده آنلاماق يانليشدير. بو شکيلده آنلارساق او زامان اؤز عاغليميزي کوللانا بيلمريک. بيزيم ده عاغليميز وار. زامانا و اولايلارا گؤره اؤز عاغليميزدان ايستيفاده ائتمه لي ييک. دولاييسييلا هم ائلچي بئين هم ده ديگر بؤيوکلريميزين ده تجروبه لريندن يارارلانماق بيزه خئيير وئرر. شخصن من اؤز ویجدانیمدا ائلچی بئیله باغلی بیر وفا بورجومون وار اولدوغونو دوشونورم. آذربایجانین قورتولوشو یولوندا دوشونن هر کس اونون یولوندادیر. آيريجا، ائلچي بئي دئميش کي، بو بايراق بوغچالاردادير. بير زامان دالغالاناجاقميش. او بايراغين دالغالانما زاماني گلميشمي؟ گلمه ميش. يعني گونئی آذربايجان قورتولار، اؤز بايراغي اولار. سونرا دا قوزئيله بير اينتئقراسيون ايچريسينه گيرر، سونرا دا بوتؤو آذربايجاندا يا بو بايراق يا دا گونئيين تام اولسوچولوق چاغريشديران بايراغي دالغالانار. يا دا هر ايکي بايراق دالغالانار. يعني فئدئرال و يا کونفئدئرال بوتؤو آذربايجاندا هر ايکي طرفين بايراغي دالغالانار. هله او زامانا دا چوخ قالير. دئمه لي ائلچي بئين دئديگيني قبول ائتسک ده قوزئي آذربايجانين بايراغي هله اوزون زامان بوغچالاردا قالماليدير.

- بو سيمگه مسئله سينه نئجه باخيرسينيز؟ سانکي سئچيم يولو ايله ميللي حرکته سيمگه تعيين ائتميشلر.

- ياخشي باخميرام دوغروسو. چونکو بونو سئچيم يولو ايله تعيين ائديلميش سيمگه اولاراق قبول ائتمک اولماز. سئچيم هانسي اورتامدا کئچميش؟ اينتئرنئت يولو ايله، دئييلمي؟ بير آدام 100 ائ.مايل آدرئسي آچيب سس وئره بيلر. بو، اويونبازليقدان باشقا بير شئي دئييل. هم چوخ چوجوقجا دوشونولموش. آدام نه قدر گئري ذکالي اوماليدير کي، موستقيل بير دؤولتين، او دا بيزيم قوزئييميزين آي-اولدوزونو قارانليغا گؤمسون. قوزئيلي قارداشلاريميز بو آبطالجا دوشونولموش حرکته اعتيراضلاريني بيلديرمه ليديرلر. زورلا باغيمسيزليغيني قازانميش، آزادليغا چيخميش بير اؤلکه نين، وطنيمزين ديگر طرفي نين بايراغيني قارانليقلارا گؤممه يه کيمسه نين حاققي يوخدور. بو ايشي گؤرنلرين هاميسي شووينيزمين کؤله لريدير. يا بيله رکدن فارسين قوللوغونداديرلار کي، بو شکيلده خاينديرلر. يا دا بيلميرلر و جاهيلديرلر. جاهيللري آيدينلانماغا چاغيريريق. خاينلرله ده موباريزه آپاراجاغيق. شخصن من کيمسه يه ايذن وئرمرم ميلتيمين بايراغينداکي آيدينليق رمزلريني قارانليغا گؤمسونلر. ايمکانيم نه قدر ايذن وئرسه بونلارلا ساواشاجاغام. بوتون دونيا وطنيمين بايراغيني پارلاق آي-اولدوزلو گؤرمه يه آليشميش و اؤيله ده گؤره جکلر. داها دوغروسو اؤيله ده گؤستره جه ييک. دونيادا بو گون بيزيم حئیثيتيميزي و ميللي شرفيميزي تمثيل ائدن بير تک بايراغيميز وار. شرفي و حئیثيتي اولانلار بايراغيميزين لکه لنمه سينه ايذن وئرمه مه ليدير. منيم شرفسيزلرله ايشيم يوخدور. بايراغيميزين يئرلرده سورونمه سينه ايذن وئرمه يه جگيميز کيمي اونون گؤيلرده ده لکه لي گؤرونمه سينه ايذن وئرمه يه جه یيک. بو بايراق اوغرونا جانلاريني فدا ائتميش اينسانلار وار. ائرمنيستاندا اسيرليکدن آزاد اولموش بير عسگريميز دانيشير کي: ائرمنيلر اسير بير عسگريميزه دئييرلر کي، يئره سريلميش آذربايجان بايراغي نين اوزَرينه توپورسن سنه ايشکنجه وئرمريک. آذربايجانلي عسگر توپورمور. اونون قولاغيني کسيرلر. يئنه ده توپورمور. آدامي پارام-پارچا دوغراييرلار بايراغين اوستونه توپورمور و بو شکيلده اؤلور. بو بايراق اوغرونا بؤيله فداکارليقلار ائديلميشدير. کيمين جسارتي چاتار او آي-اولدوزو لکله سين. بيربئز پارچاسی لازيميندير "دفع اول! " گئت کندينه بير بئز پارچاسي تاپ. ميلتين بايراغي ايله نه ايشين وار؟ کيمسه حساب ائتمه سين بو بايراق صاحيبسيزدير. او بايراق بير امانتدير. اولولاريميزين، شهيدلريميزين، تاریخیمیزین بيزه امانتيدير. کیمینسه اونونلا آلای ائتمه سینه ایذن وئرمریک. کسینلیکله ایذن وئرمریک.

- اورتاسيندا قارالديلميش آي-اولدوز اولان بايراق کيمين اؤنريسيدير، بيليرسينيزمي؟

- بيليرم. آنکارادا ياشايير سئيف الدين آلتايلي. او، موختليف قايناقلاردان يارارلاناراق آرازاوغلو آدي ايله بير کيتاب يازدي. " موختصر آذربايجان تاريخي " آديندا. بو کيتاب علمي باخيمدان جيدي بير اثر ساييلماز. بو کيتابين اووَلينه اورتاسيندا آي-اولدوزو قارالميش بير بايراق يئرلشديرميشدي. گويا بو قاراليق گونئيين اسارتده اولماسيني رمزلشديرير و گونئي آزاد اولدوقدان سونرا آيدينلاناجاقميش! سئيف الدين آلتايلي بير تورک اولاراق گونئيين موباريزه سينه دستک وئره بيلر، بو، اونون ميللي بورجودور. آنجاق اونون بئله بير صلاحييتي يوخدور. بيز گونئيليلر اولاراق اونا بو صلاحييتي وئرمَريک. گونئي آذربايجانين يئتکيلي ميللي آيدينلاري ديشيندا کيمسه يه بو صلاحييتي وئرمريک. بيزيم اؤز عاغليميز يوخدورمو؟ ايران موحيطيني بيز ياخشي تانيياريق، يوخسا ايرانين تاريخي و سوسيولوژي موحيطي نين ديشيندا اولانلار ياخشي تانييار؟ ايندي سئيف الدين آلتايلی اؤز حدديني آشيب و بئله بير تشببوثده بولونوبسا اونا حدديني بيلديرمه لي ييک. نه اينکي حدديني آشماسي اوچون داها دا شرايط ياراتماليييق.

- سيز بئله حساب ائديرسينيز کي، هله بايراق چيخارمانين زاماني دئييل.

- بيز چوخ حسساس تاريخي مرحله دن کئچيريک. بير نئچه دفعه آياغا قالخيب و مغلوب ائديلميش، قانيميزا غلتان ائديلميشيک. اونا گؤره ده يوز اؤلچوب بير بيچمه لي ييک. بو مغلوبييتلرين اساس سببي شووينيزم اولسا دا بيزيم اؤزوموزده ده گوناه اولوبدور. مغلوبلار سوچلودورلار، یالنیز غالیب اولمالیسان. مغلوب اولورسانسا دئمک کی، یانلیش پلانلاما یاپمیشسان و سوچلوسان. بو دفعه مغلوب اولماماليييق. يعني مغلوبييته سبب اولاجاق داورانيشلار اؤز طرفيميزدن ائديلمه مه ليدير. اونا گؤره ده چوخ بيلگيلنمه لي، چوخ ايلگيلنمه لي ييک. بوتون احتيياجلاريميزي تلسمه دن تام زامانيندا گئرچکلشديرمه لي ييک. زامانسيز آتيلان آدديم اؤز طرفيميزدن مغلوبييتيميزه سبب اولا بيلر. بوتون گوجوموزله ميلتيميزي ميللي يؤنده آيدينلاتماغا سفربر اولمالييق. حققيقت بودور کي، ميلتيميزين ميللي-سياسي تجروبه سي و بيلگيسي چوخ آزدير. بو ساحه ده درينلشمه لي یيک. بونون اوچون گئنيش ايمکانلاريميز وار. اينتئرنئت سينيرلاري اورتادان قالديريب. گوناز ت و- ميز وار. بو تی - وی اؤزو-اؤزلوگونده بؤيوک اينقيلابدير. بو کانالدان لازيمي سَوييه ده ايستيفاده ائديلمير. اورادا گئنيش علمي، سياسي، سوسيولوژي موباحيثه لر اولماليدير. آنجاق بونو کيملر ائتمه ليدير؟ احمد اوبالي هر ايشي کي، ائده بيلمز. بعضي آداملار گونازي تنقيد ائدير. تنقيد ائتمه يه نه وار کي. تنقيد ائتمک يئرينه بير پروقرام حاضيرلاسينلار و تنقيد ائديلن عکسيکليکده اورتادان قالخسين. دئمک ايسته ييرم کي، قارشيميزدا قيسا بير فورصت وار. بو فورصتدن ايستيفاده ائديب گئنيش و درين آيدينلانما ايشلري گؤرمه ليیيک. چونکو هم رئژيمين ايچينده کي ايقتيدار داواسي، هم دونيانين ايران رئژيمي اوزَرينه باسقيسي مرکزي حؤکومتي بللي بير زاماندا ضعيفله ده جک. آرتيق او زامان آيدينلانما ايشلري گؤرمه يه فورصت اولماياجاق. او زامان ميلتيميز اؤلوم- ديريم ساواشينا قالخماليدير. باخ او تاريخي فورصتي قاچيرساق، آرتيق اساس ايشي گؤره بيلمه يه جه ييک. اونا گؤره ده قارشيميزداکي بو فورصتي ياخشي دَيَرلنديرمه ليیيک. بو بير موباريزه سورَجيدير. موباريزه پروسئسينده ميلتي حاضيرلاماق لازيمدير کي، قارشيميزدا دوغاجاق اولان او فورصتدن ايستيفاده ائده بيلسين. يعني هر کس بيلير کي، بو رئژيم سورعتله اينکيشاف ائدن دونيايلا اوزون زامان آياقلاشا بيلميه جک. تاريخ بو رئژيمي دئويره جک. آنجاق بيز حاضير اولماساق تاريخ بيزه قورتولوش فورصتيني تانيماياجاق. بيز حاضير اولماليييق کي، تاريخ بيزيمله ده حسابلاشسين. حاضير اولماق 4-5 گنج آدامين الينه بايراق وئرمک دئييلدير. بايراغيميز دا باخ حاققيندا دانيشديغيميز او تاريخي فورصتده زومرود قوشو کيمي ميللي سئودانين، ميللي موباريزه نين، ميللي بيرليگين، ميللي شهامتين ايچيندن دوغاجاق.

موصاحیبه نی آپاردی: بایسونقور

Bayaraq və simgə ilə bağlı

Güntay Gəncalpla müsahibə



- Bayraq məsələsi ilə bağlı sizin görüşünüz nədir?

- Bu haqda mən “İran ordusu, milli hərəkət və bayraq məsələsi” adlı bir yazı yazdim. Orada fikirlərimi anlatmışam. Mənim fikrimə görə həm bayraq, həm də simgə məsələsi zamansız ortaya atılmış bir məslədir. Zamansız və yanlış hesablamalar əsasında olduğu üçün bizdən çox fars şovinizminə xeyir verir.

- Ancaq GAMOH bir bayraq çıxarıb və onu Güney Azərbaycan bayrağı kimi tanıdır.

- Doğrudur. Çehrəqanlıya dəyər verməkdə yanılmışıq. Millət olaraq yanılmışıq. Çehrəqanlı bizim yanıldığımızı isbatladı. Onun bir çox sahələrdə, o cümlədən bayraq məsələsində avanturist davranması milli əxlaqa sığışmayan dağıdıcı əməllər idi. Çehrəqanlı içəridə olduğu zaman cəsarətli davranmışdı. Onun bu cəsarəti üzərinə hər kəs onu təqdir etdi. O zaman mən də onun haqqında xoş sözlər yazmışdım. Ancaq təcrübə göstərdi ki, sadəcə cəsarət yetərli deyilmiş, əxlaq və bilgi məsələsi də çox önəmli imiş.

- Çehrəqanlı əxlaqsızmı yəni?

- Mən əxlaq dedikdə onu bəsit kəndlilik anlamında nəzərdə tutmuram. Fəlsəfi əxlaq haqqında danışıram. Geniş sosial davranışlarda tolerans göstərmək və hər bir davranışın arxasına insanın dərin heysiyətini, geniş bilgini yükləmək anlamında əxlaq anlayışını nəzərdə tuturam. Bu açıdan söyləyəck olsanız, bəli Çehrəqanlı bəydə milli əxlaq zəifdir. Xatırlayırsınızsa o nə qədər daxildə idi, millət ona dərin sayqı göstərirdi. O, milli kimliyin rəmzinə dönə bilərdi, ondan bəklənti bu şəkildə idi, ancaq Çehrəqanlı bəy çox xırda işlərlərlə məşğul olub özünü gözdən saldı, etibarını itirdi. Etibar da elə şeydir ki, onu təkrar qazanmaq olmaz. O bağırtıların zamanı keçmiş artıq. Bəlkə İranın içində onun bir anlamı ola bilərdi, xaricdə ona ehtiyac yoxdur. Çehrəqanlı bəy avanturist davranmaq yerinə Qərbdə özünü gəlişdirməli və bilgilərini, davranışlarını modern ortamda gözdən keçirməli idi. Bunu etmədiyi üçün özünü bitirdi. Öz sayqınlığını itirdi. Şair demişkən, “Qaranlıq yüklü karvanlarda yox oldu.” Belə olması yaxşı olmadı. Çünkü bizim itiriləcək insanlarımız olmamalıdır. Ancaq biri zorla öz kimliyini qaranlığa gömürsə onu kimsə əngəlləyə bilməz.

- Deyirsiniz ki, bayraq məsələsinin suçlusu Çehrəqanlıdır?

- Başqa suçlular da var. Ancaq əsas suçlu Çehrəqanlıdır. Bu gün Güney Azərbaycanda təcrübəsiz, duyğusal bir gənc adam Çehrəqanlının və ya Quzey Azərbaycanın bayrağını qaldırdığı üçün tutuqlanırsa, gerçəkdən çox acı bir durumdur. Mən bunun adına milli mübarizə demirəm. Təcrübəsiz gəncləri boşuna şovinizmin zindanına soxmaqdır bu. Bəzən sitələrdə “Quzey Azərbaycanın bayrağı filan şəhərdə dalğalandı” və ya “Çehrəqanlının bayrağı babək qalasında və ya hansısa şəhərdə dalğalandı” kimi şablon sözlər eşidirik. Hər ikisi də milli mübarizəyə zidd olan bir hərəkətdir. Buna görə bir gənc adamın həyatını zindanlarda çürütməyə dəyməz. Ancaq bəziləri belə hesab edirlər ki, nə qədər çox adamlarımız zindana düşsə bu hərəkət bir o qədər də güclənər, dünyada tanınar. Yanlış fikirdir. Dünyada tanınmadan öncə millətin öz ruhunda, ağlında bir tanımlama sürəci başlamalıdır. Ona görə də zamansız olaraq hansısa bir bayrağı qaldırmaq bizə xeyir verməz. Bu bayraqların orda-burda yarım saat qaldırılması bizim hansı problemimizi həll edə bilər?

- Sizin Güneylə əlaqəniz varmı, oradakı həyəcanları necə dəyərləndirisiniz?

- Bu gün həm Güneydə, həm Quzeydə mənim yazılarım oxunur. Həm də çox oxunur. Əlbəttə bu da mənim üzərimə böyük məsuliyyət yükləyir. Məsələn mənim oxucularımın bir bez parçasına görə zindana düşmələrini istəmirəm. Bu gənclər zindana düşmək yerinə oxuyub savadlanmalı və sabah cəmiyyətdə öz elmi-ictimai statusunu qurmalıdır. Milli kadrlara dönüşməlidirlər. Əlbəttə mən bizim tutulanları suçlu göstərmək istəmirəm. Yəni şovinizm bizim üzərimizə ciddi basqılar tətbiq etməkdədir. Mən sadəcə bir bayrağa görə tutuqlanmağı mübarizə hesab etmirəm. Belə mübarizə olmaz. Biz öncə düşüncələrdə özümüzə yer etməliyik. Bu gün bilgilənmək və toplumu bilgiləndirmək lazımdır. Güneyin dəyişik təbəqələri ilə irtibatım var. İrtibatda olduğum hər kəsə bu bayraq və simgə dartışmalarının uğursuz olduğunu söyləyirəm. Çünkü zatən şovinizm bizim milli gənclərimizi zindana salmaq üçün bəhanə axtarır. Bu bəhanəni də onun əlinə verməmək lazımdır.

- Elçibəy Quzey Azərbaycan bayrağının bir gün Güneydə dalğalanacağını demiş amma...

- Güney Azərbaycan qurtulduqdan sonra bir çox ölkənin bayrağı bizim başkəndimizdə dalğalanacaq, o cümlədən Quzey Azərbaycanın da bayrağı yəqin ki, o ölkənin səfirliyinin və konsulluqlarının üzərində dalğalanacaqdır. Zatən bu gün də dalğalanır.

- Xeyir, Elçi bəy demiş ki, bu bayraq indi buğçalardadır və bir gün dalğalanacaqdır.

- Əvvəla tarix mütləqa Elçibəyin dediyi kimi yürüməz. Tarixin öz dialektikası var. Elçibəyi bu şəkildə anlamaq yanlışdır. Bu şəkildə anlarsaq o zaman öz ağlımızı kullana bilmərik. Bizim də ağlımız var. Zamana və olaylara görə öz ağlımızdan istifadə etməliyik. Dolayısıyla həm Elçibəyin həm də digər böyüklərimizin də təcrübələrindən yararlanmaq bizə xeyir verər. Şəxsən mən öz vicdanıma Elçibəylə bağlı bir vəfa borcunun var olduğunu hiss edirəm. Yurdumuzun qurtuluşu yolunda düçənən hər kəs Elçibəyin yolundadır. Ayrıca, Elçibəy demiş ki, bu bayraq buğçalardadır. Bir zaman dalğalanacaqmış. O bayrağın dalğalanma zamanı gəlmişmi? Gəlməmiş. Yəni Güney Azərbaycan qurtular, öz bayrağı olar. Sonra da Quzeylə bir inteqrasion içərisinə girər, sonra da Bütöv Azərbaycanda ya bu bayraq ya da Güneyin tam ulsuçuluq çağrışdıran bayrağı dalğalanar. Ya da hər iki bayraq dalğalanar. Yəni federal və ya konfederal Bütöv Azərbaycanda hər iki tərəfin bayrağı dalğalanar. Hələ o zamana da çox qalır. Deməli Elçibəyin dediyini qəbul etsək də Quzey Azərbaycanın bayrağı hələ uzun zaman buğçalarda qalmalıdır.

- Bu simgə məsələsinə necə baxırsınız? Sanki seçim yolu ilə Milli Hərəkətə simgə təyin etmişlər.

- Yaxşı baxmıram doğrusu. Çünkü bunu seçim yolu ilə təyin edilmiş simgə olaraq qəbul etmək olmaz. Seçim hansı ortamda keçmiş? İnternet yolu ilə, deyilmi? Bir adam 100 e.mail adresi açıb səs verə bilər. Bu, oyunbazlıqdan başqa bir şey deyil. Həm çox çocuqca düşünülmüş. Adam nə qədər geri zəkalı omalıdır ki, müstəqil bir dövlətin, o da bizim quzeyimizin ay-ulduzunu qaranlığa gömsün. Quzeyli qardaşlarımız bu abtalca düşünülmüş hərəkətə etirazlarını bildirməlidirlər. Zorla bağımsızlığını qazanmış, azadlığa çıxmış bir ölkənin, vətənimizin digər tərəfinin bayrağını qaranlıqlara gömməyə kimsənin haqqı yoxdur. Bu işi görənlərin hamısı şovinizmin kölələridir. Ya bilərəkdən farsın qulluğundadırlar ki, bu şəkildə xaindirlər. Ya da bilmirlər və cahildirlər. Cahilləri aydınlanmağa çağırırıq. Xainlərlə də mübarizə aparacağıq. Şəxsən mən kimsəyə izn vermərəm millətimin bayrağındakı aydınlıq rəmzlərini qaranlığa gömsünlər. İmkanım nə qədər izn versə bunlarla savaşacağam. Bütün dünya vətənimin bayrağını parlaq ay-ulduzlu görməyə alışmış və öylə də görəcəklər. Daha doğrusu öylə də göstərəcəyik. Dünyada bu gün bizim heysiyyətimizi və milli şərəfimizi təmsil edən bir tək bayrağımız var. Şərəfi və heysiyyəti olanlar bayrağımızın ləkələnməsinə izn verməməlidir. Mənim şərəfsizlərlə işim yoxdur. Bayrağımızın yerlərdə sürünməsinə izn verməyəcəyimiz kimi onun göylərdə də ləkəli görünməsinə izn verməyəcəyik. Bu bayraq uğruna canlarını fəda etmiş insanlar var. Ermənistanda əsirlikdən azad olmuş bir əsgərimiz danışır ki: Ermənilər əsir bir əsgərimizə deyirlər ki, yerə sərilmiş Azərbaycan bayrağının üzərinə tüpürsən sənə işkəncə vermərik. Azərbaycanlı əsgər tüpürmür. Bunun qulağını kəsirlər. Yenə də tüpürmür. Adamı param-parça doğrayırlar bayrağın üstünə tüpürmür və bu şəkildə ölür. Bu bayraq uğruna böylə fədakarlıqlar edilmişdir. Kimin cəsarəti çatar o ay-ulduzu ləkələsin. Bez parmçası lazımındır “dəf ol!” get kəndinə bir bez parçası tap. Millətin bayrağı ilə nə işin var? Kimsə hesab etməsin bu bayraq sahibsizdir. O bayraq bir əmanətdir. Ulularımızın, şəhidlərimizin, tariximizin bizə əmanətidir. Kiminsə onunla alay etməsinə izn vermərik. Kəsinliklə izn vermərik.

- Ortasında qaraldılmış ay-ulduz olan bayraq kimin önərisidir bilirsinizmi?

- Bilirəm. Ankarada yaşayır Seyfəddin Altaylı. O, müxtəlif qaynaqlardan yararlanaraq Arazoğlu adı ilə bir kitab yazdı. “Müxtəsər Azərbaycan tarixi” adında. Bu kitab elmi baxımdan ciddi bir əsər sayılmaz. Bu kitabın əvvəlinə ortasında ay-ulduzu qaralmış bir bayraq yerləşdirmişdi. Güya bu qaralıq Güneyin əsarətdə olmasını rəmzləşdirir və Güney azad olduqdan sonra aydınlanacaqmış! Seyfəddin Altaylı bir türk olaraq Güneyin mübarizəsinə dəstək verə bilər, bu, onun milli borcudur. Ancaq onun belə bir səlahiyəti yoxdur. Biz Güneylilər olaraq ona bu səlahiyəti vermərik. Güney Azərbaycanın yetkili milli aydınları dışında kimsəyə bu səlahiyəti vermərik. Bizim öz ağlımız yoxdurmu? İran mühitini biz yaxşı tanıyarıq, yoxsa İranın tarixi və sosioloji mühitinin dışında olanlar yaxşı tanıyar? İndi Seyfəddin Altaylı öz həddini aşıb və belə bir təşəbbüsdə bulunubsa ona həddini bildirməliyik. Nəinki həddini aşması üçün daha da şərait yaratmalıyıq.

- Siz belə hesab edirsiniz ki, hələ bayraq çıxarmanın zamanı deyil.

- Biz çox həssas tarixi mərhələdən keçirik. Bir neçə dəfə ayağa qalxıb və məğlub edilmiş, qanımıza qəltan edilmişik. Ona görə də yüz ölçüb bir biçməliyik. Bu məğlubiyətlərin əsas səbəbi şovinizm olsa da bizim özümüzdə də günah olubdur. Məğlublar suçludurlar, yalnız qalib olmalısan. Məğlub olursansa demək yanlış planlama yapmışsan. Bu dəfə məğlub olmamalıyıq. Yəni məğlubiyətə səbəb olacaq davranışlar öz tərəfimizdən edilməməlidir. Ona görə də çox bilgilənməli, çox ilgilənməliyik. Bütün ehtiyaclarımızı tələsmədən tam zamanında gerçəkləşdirməliyik. Zamansız atılan addım öz tərəfimizdən məğlubiyətimizə səbəb ola bilər. Bütün gücümüzlə millətimizi milli yöndə aydınlatmağa səfərbər olmalıyıq. Həqiqət budur ki, millətimizin milli-siyasi təcrübəsi və bilgisi çox azdır. Bu sahədə dərinləşməliyik. Bunun üçün geniş imkanlarımız var. İnternet sınırları ortadan qaldırıb. GUNAZ TV-miz var. Bu TV özü-özlüyündə böyük inqilabdır. Bu kanaldan lazımı səviyədə istifadə edilmir. Orada geniş elmi, siyasi, sosioloji mübahisələr olmalıdır. Ancaq bunu kimlər etməlidir? Əhməd Obalı hər işi ki, edə bilməz. Bəzi adamlar GUNAZ TV.ni tənqid edir. Tənqid etməyə nə var ki. Tənqid etmək yerinə bir proqram hazırlasınlar və tənqid edilən əksiklikdə ortadan qalxsın. Demək istəyirəm ki, qarşımızda qısa bir fürsət var. Bu fürsətdən istifadə edib geniş və dərin aydınlanma işləri görməliyik. Çünkü həm rejimin içindəki iqtidar davası, həm dünyanın İran rejimi üzərinə basqısı mərkəzi höküməti bəlli bir zamanda zəiflədəcək. Artıq o zaman aydınlanma işləri görməyə fürsət olmayacaq. O zaman millətimiz ölüm-dirim savaşına qalxmalıdır. Bax o tarixi fürsəti qaçırsaq, artıq əsas işi görə bilməyəcəyik. Ona görə də qarşımızdakı bu fürsəti yaxşı dəyərləndirməliyik. Bu bir mübarizə sürəcidir. Mübarizə prosesində milləti hazırlamaq lazımdır ki, qarşımızda doğacaq olan o fürsətdən istifadə edə bilsin. Yəni hər kəs bilir ki, bu rejim sürətlə inkişaf edən dünyayla uzun zaman ayaqlaşa bilməyəcək. Tarix bu rejimi devirəcək. Ancaq biz hazır olmasaq tarix bizə qurtuluş fürsətini tanımayacaq. Biz hazır olmalıyıq ki, tarix bizimlə də hesablaşsın. Hazır olmaq 4-5 gənc adamın əlinə bayraq vermək deyildir. Bayrağımız da bax haqqında danışdığımız o tarixi fürsətdə zümrüd quşu kimi milli sevdanın, milli mübarizənin, milli birliyin, milli şəhamətin içindən doğacaq.

Müsahibəni apardı: Baysonqur

Guneyli ve Quzeyli milletci baci qardaslarima salam olsun.

Seyfeddin Altayli

Nece muddetdir Guney Azerbaycan'in bayragi necur olsun, hansi olsun baresinde soz sohbetler gedir. Defelerle bir nece Guneyli dostumuz mene yazmis ve fikrimi sormus, Merhum Liderimiz Elcibey'le elaqelerimi, onun mene soylediyi fikirleri, ozunun hedden artiq hormet beslediyi Turkiyeli dostlari ile olan munasibetlerini sual vermis, men de onlari menden sual eden dostlarima catdirmisdim.

Dunen de yene bayraq ve simge meselesile bagli bir yazi yazdim ve AzerNews@yahoogroup s.com saytina yolladim. Yazimin axirinda da her bir musteqil ve azad insan kimi oz fikrimi bildirdim. Onlari tekrar burda yaziram ve Guney davasina inanmis qeyretli baci qardaslarimin huzuruna teqdim edirem.

"Bayraq meselesine geldikde, men sexsen bu ise qarismaq kimi bir fikir dasimiram, onu teyin edecek milletin ozudur. Milletimizin bir bayragi vardir ve 28 May 1918. ilde Merhum Memmedemin Resulzade’nin rehberliyindeki sexsiyyeytlerimizin elile ucaldilmisdir. Rengleri de haminin bildiyi kimi, “Turklesmek, İslamlasmaq, Muasirlesmek” umdelerini carlayir. Milletimizin bayragi budur, ancaq xalqimizin 35 milyonluq kutlesi esaret altindadir. Esaret altinda yasayan bir xalqin da bayragindaki ay ve ulduzun yas elameti olaraq qaradan savayi ayri bir renge boyanmasi milletin oz taleine bigane yanasmasindan savayi hec ne olabilmez. Yas elameti olaraq qaranin cixarilib ayri rengli libaslarin geyinilmesi ancaq xosbext hadiselerin gelisile veya yaranmasile mumkun olar. Dili ve milliyeti esaret altinda olan bir xalqin da ay ve ulduzunun yasda olmasi, onu yasdan cixarmagin yolunun da musteqilliyi qazanmaq oldugu yaddan cixarilmamalidir. Men bu fikirden cixis ediem, elbetde xalqim neyi arzulasa onu qebul etmeye de mecburam ve mehkumam".

Yuxarida bir hissesini teqdim etdiyim yazini da hormetli dostum Boyuk Resuloglu'nun meqalesine men de oz fikrimi bildirmek meqsedile yazmisdim.

Bugun Guntay Cavansir guya ozuyle goturulen musahibede ise gorun neler yazib. Onun yazdiqlarinin bir hissesini eynile teqdim edirem:

"

-Bu simgə məsələsinə necə baxırsınız? Sanki seçim yolu ilə Milli Hərəkətə simge təyin etmişlər.

- Yaxşı baxmıram doğrusu. Çünkü bunu seçim yolu ilə təyin edilmiş simgə olaraq qəbul etmək olmaz. Seçim hansı ortamda keçmiş? İnternet yolu ilə, deyilmi? Bir adam 100 e.mail adresi açıb səs verə bilər. Bu, oyunbazlıqdan başqa bir şey deyil. Həm çox çocuqca düşünülmüş. Adam nə qədər geri zəkalı omalıdır ki, müstəqil bir dövlətin, o da bizim quzeyimizin ay-ulduzunu qaranlığa gömsün. Quzeyli qardaşlarımız bu abtalca düşünülmüş hərəkətə etirazlarını bildirməlidirlər. Zorla bağımsızlığını qazanmış, azadlığa çıxmış bir ölkənin, vətənimizin digər tərəfinin bayrağını qaranlıqlara gömməyə kimsənin haqqı yoxdur. Bu işi görənlərin hamısı şovinizmin kölələridir. Ya bilərəkdən farsın qulluğundadırlar ki, bu şəkildə xaindirlər. Ya da bilmirlər və cahildirlər. Cahilləri aydınlanmağa çağırırıq. Xainlərlə də mübarizə aparacağıq. Şəxsən mən kimsəyə izn vermərəm millətimin bayrağındakı aydınlıq rəmzlərini qaranlığa gömsünlər. İmkanım nə qədər izn versə bunlarla savaşacağam. Bütün dünya vətənimin bayrağını parlaq ay-ulduzlu görməyə alışmış və öylə də görəcəklər. Daha doğrusu öylə də göstərəcəyik. Dünyada bu gün bizim heysiyyətimizi və milli şərəfimizi təmsil edən bir tək bayrağımız var. Şərəfi və heysiyyəti olanlar bayrağımızın ləkələnməsinə izn verməməlidir. Mənim şərəfsizlərlə işim yoxdur. Bayrağımızın yerlərdə sürünməsinə izn verməyəcəyimiz kimi onun göylərdə də ləkəli görünməsinə izn verməyəcəyik. Bu bayraq uğruna canlarını fəda etmiş insanlar var. Ermənistanda əsirlikdən azad olmuş bir əsgərimiz danışır ki: Ermənilər əsir bir əsgərimizə deyirlər ki, yerə sərilmiş Azərbaycan bayrağının üzərinə tüpürsən sənə işkəncə vermərik. Azərbaycanlı əsgər tüpürmür. Bunun qulağını kəsirlər. Yenə də tüpürmür. Adamı param-parça doğrayırlar bayrağın üstünə tüpürmür və bu şəkildə ölür. Bu bayraq uğruna böylə fədakarlıqlar edilmişdir. Kimin cəsarəti çatar o ay-ulduzu ləkələsin. Bez parmçası lazımındır “dəf ol!” get kəndinə bir bez parçası tap. Millətin bayrağı ilə nə işin var? Kimsə hesab etməsin bu bayraq sahibsizdir. O bayraq bir əmanətdir. Ulularımızın, şəhidlərimizin, tariximizin bizə əmanətidir. Kiminsə onunla alay etməsinə izn vermərik. Kəsinliklə izn vermərik.

-Ortasında qaraldılmış ay-ulduz olan bayraq kimin önərisidir bilirsinizmi?

-Bilirəm. Ankarada yaşayır Seyfəddin Altaylı. O, müxtəlif qaynaqlardan yararlanaraq Arazoğlu adı ilə bir kitab yazdı. “Müxtəsər Azərbaycan tarixi” adında. Bu kitab elmi baxımdan ciddi bir əsər sayılmaz. Bu kitabın əvvəlinə ortasında ay-ulduzu qaralmış bir bayraq yerləşdirmişdi. Güya bu qaralıq Güneyin əsarətdə olmasını rəmzləşdirir və Güney azad olduqdan sonra aydınlanacaqmış! Seyfəddin Altaylı bir türk olaraq Güneyin mübarizəsinə dəstək verə bilər, bu, onun milli borcudur. Ancaq onun belə bir səlahiyəti yoxdur. Biz Güneylilər olaraq ona bu səlahiyəti vermərik. Güney Azərbaycanın yetkili milli aydınları dışında kimsəyə bu səlahiyəti vermərik. Bizim öz ağlımız yoxdurmu? İran mühitini biz yaxşı tanıyarıq, yoxsa İranın tarixi və sosioloji mühitinin dışında olanlar yaxşı tanıyar? İndi Seyfəddin Altaylı öz həddini aşıb və belə bir təşəbbüsdə bulunubsa ona həddini bildirməliyik. Nəinki həddini aşması üçün daha da şərait yaratmalıyıq".

Hormetli ve Eziz Guntay Cavansir;

Bilmelisen ki;

1-Yuxarida yazdigim fikirlerimde de menim Guney'e bir bayraq duzeltmek fikrim yoxdur, milletim neyi qebul ederse o menim ucun ezizdir demisem, deyirem.

2-Azerbaycan bayraginin ay ve ulduzunun qaraldilmasini "aptalliq, axmaqliq" kimi qeleme vermisiniz. Demeli dunyada bayraginda qara reng olan milletlerin hamisi "axmaqdir", meselen Almanlarin bayraginda da qara reng vardir, onlar da aptaldir ve dunyada senden daha agilli bir adam yoxdur!

Ezizim, bu cur sozler milletci fikirleri dasiyan birine yarasmir axi!

3-Bunu duzeldenler imperialistlerin oyuncagi, Farslarin adamidir demisen, men ise Guneyli milletci her bir kese duydugum mehebbetden asili sene, "Sen kimin adamisan Guntay?" sualini vermirem ve vermerem. Hemin yazimin bir hissesinde demisem: "Guney Azerbaycan’da yaranmis Mesrute Herekati, Azadistan Herekati, Heyder Xan Emoglu, Xan Pesyan, Seyid Cefer Piseveri, Seriet Medari’nin basini cekdiyi hereketleri ne cur sindirdilar onlarin sahidi olduq. Papagimizi qabagimiza qoyub yaxsi fikirlesmeliyik. Amerika’nin ve Qerb’in ya da diger bir impérialisd quvveye cevrilmek arzusunda olan Rusiya Federasiyasi’nin oyunlarina alet olsaq sadece olaraq yetismis kadrlarimizi, ziyalilarimizi, bir sozle xalqimizin qaymaq tebeqesini itirmekden savayi hec ne qazanabilmiyeceyik. Gelecek bizden agilla, bilikle, mentiqle ayaga durub elmin ve medeniyyetin yoluyla yerimemizi teleb edir. Daxilde ve xaricde teskilatlanmaq, kadr yetirmek, millî ziyalilarimizin sayini artirmaq en salim yoldur. Kifayetli ziyali ve kadra malik olduqda islerimizin daha asan basa geleceyini texmin etmek cetin deyildir. İnternetin dunyanin her bir kuncune catdigi bilik esrinde, atlari minib elimize qilinc alib dusmen ustune yurus etmeyimizin bize qazandiracagi qandir, qadadir, qirgindir. Teskilatlanmaq, maariflenmek, kadr sayini artirmaq bizim yegane amalimiz olmalidir". Bunlari butun Guneyli ve Quzeyli baci qardaslarimiza teqdim edirem ki, kimin haranin adami oldugunu yaxsi tanisinlar.

Guntaycan, sen Azerbaycan'da olarken defelerle seninle gorusmusduk ve menden tekidle xahis etmisdin ki, "Mene Turkiye'de bir is tap gelim orda yasayim", indi mene niye dusmen kesildin ve indiye kimi men bir sira saytlarda Guney meselesile bagli yazilar yazmisdim, onlara niye cavab yazmadin, fikrini bildirmedin; lakin dunenki yazimda bezi imperiya siyaseti guden dovletlere hucum cekdiyime gore kin kuduret ve qezeble yerinden duraraq o yazini yazdin?!

Dogrudan da maraqlidir!

3-Beli Guntay duz demisen, men Ankara'da yasayiram, Turkiye vetendasiyam, ancaq Azerbaycan'in azadligi menim eqidemdir. İndiye kimi Turkiye'de 17 eserde imzam var ki, hamisi Azerbaycan'la baglidir, sen nece ildir hansi eseri yaratmisan, “Nasir Purpirar”in eserini tercumeden savayi? Bilmirem, deseydin oyrenib sevinerdim Guntaycan. Hee ezizim, yadimdan cixmadan deyim, son hazirladigim eser ise 4 min sehifeden ibaretdir ve "Qarsilasdirmali, Ensiklopedik Azerbaycan Turkcesi Sozluyu" adini dasiyir, insallah bir nece aya gun uzu gorecekdir.

4-Demisen ki, Seyfeddin Altayli "Arazoglu" adiyla "Muxteser Azerbaycan Tarixi" adli kitabi yazibdir. O kitabi men yazsaydim, adini ustune qururla yazardim, ne senden, ne de senin hurkdugun (qarnindan bagli oldugun demirem) yerlerden qorxum vardir Guntay Cavansir!

5-Demisen ki, Seyfeddin Altayli'ya dersini vermeliyik. Onu ne cur vereceksen buyur ezizim, eger vermesen sen kisi oglu deyilsen. Bunu da sene deyim, ilk uzlesdiyimiz anda bu sozunu sene xatirladacagam ve mene dersimi vermeye seni devet edeceyem, hem de kisi oglu kisi kimi. Dogrudan da maraqlaniram mene ne cur ders vereceksen! Menim aldigim terbiyem sene pis sozleri yazmaga qeti sekilde imkan vermez Guntaycan, sen yazdigin o sozlerle sexsiyyetini de buruze vermisen. Menim sene bir boyuk kimi tovsiyyem budur: Eger Gunaz Tv dogrudan da senindirse ve sen ora aidsense Gunaz Tv'ye ve hormetli dostum Ehmed Obali'ya deyecek hec cure soz tapa bilmirem.

Butun baci qardaslarima hormet ve mehebbetle demek isterdim ki, Ezizim Guntay Cavansirle bu cur polemikaya qeti sekilde girmek istemezdim. Ancaq “suqut iqrarin eseridir”, yeni sussaydim onun dediklerinin duz oldugunu qebul etmis olacaqdim, buna da qetiyyetle razi olabilmediyime gore bu yazini yazdim. Haminizi narahat etdiyime gore meni bagislamaginizi xahis edirem.

Hormetle.

Seyfeddin Altayli

Qara ulduz !



Bədbəxt həmşərinin payına ulduzun da qarası düşür.


Tarixi varlıqı istiqamətləndirən mənlik varlığıdır. Bütün tarixi varlığımızdan vaz keçməklə, əslində mənliyimizdən və kimliyimizdən vaz keçmiş oluruq.

Əgər, bu dünyada izsiz- soraqsız itmək istəmiriksə, tariximizə yiyə durmalı, kimliyimiz və varlığımızı qorumalıyıq. Ona görə ki, keçmişinə yiyə durmayanın gələcəyi yoxdur. Belə bir söz də var deyirlər “ keçmişinə daş atsan gələcək səni topa bağlar “.



Bəziləri bütün tarixi keçmişimizi, o sıradan sülalələri, dövlətlərimizi və tarixi dövlət nişanlarımızı, eləcə də, dövlətçilik tariximizi özündə daşıyan bayrağımızı farslara bağışlayıb, bizə isə BAB teleskopunun kəşf etdiyi qara ulduzlu bayraq sırımaq istəyirlər.

Məsələ bundadır ki, hər şey görmüşdük amma, ulduzun qarasını görməmişdik. Bu böyük kəşfdir, QARA ULDUZ.



Bir gün Bakıda bir hambal küçə ilə gedirmiş. Hambal görür səs gəlir, biri deyir: A bəy, a bəy !

Hambal yoluna davam edir. Görür yenə a bəy, a bəy deyərək kimisə çağırırlar. Hambal fikirləşir ki, yəqin ki, mənimlə olmazlar və yoluna davam edərək gedir.

Hambal görür yox, yenə səs gəldi : A bəy, a bəy !

Hambal dönür deyir : Mənimləsən ?

Çağıran adam deyir : Səndən başqa kim var ki, əlbətdə səninləyəm.

Hambal deyir : Nə deyirsən ?

Çağıran adam deyir : Saat neçədir ?

Hambal deyir : Saat 25-di .

Adam deyir ki, dəli olmusan 25 də saat olar ?

Hambal deyir, bəs hambaldan bəy olar ?



Görünür hələ çox şey olacaqmış, məsələn qara ulduz da kəşf olacaqmış.

Sizin başınız qara ulduzla məşqul olsun, görək fars qardaşlarımız nə işlə məşquldur.



Fars qardaşlarımızın təşəbbüsü ilə, Fransanın mərkəzi Parisdən yayılan Almanca-Farnsızca yayılan “ Arte “ televizya kanalında Qacar sülaləsinin şəkillərini göstərirlər ve deyirlər bunlar fars sülaləridir. Farslar bununla tariximizi öz xeyirlərinə müsadirə etmək istəyirlər. Hələlik bayrağımıza yiyə durmuşlar, növbə sülalərimizə və dövlətçilik tariximizə çatıb. Sabah da deyəcəklər ki, siz göbələksiniz, yerdən çıxmısınız, nə dövlətiniz olub, nə dövlət nişanlarınız olub, nə keçmişiniz var, nə də tarixiniz.

Deyirlər malını yeməyənin malını yeyərlər. Tarixinə yiyə durmayanın da, tarixinə və bayrağına da yiyə durralar.

Amma, mən əminəm ki, qara ulduz kəşf edənlərdən və onun mübahisəsini aparanlardan fərqli olaraq, Azərbaycan milləti öz sülalələrinə, bayrağına və bütövlükdə tarixinə yiyə duracaq və yer üzündən izsiz, soraqsız itməyəcəkdir.



Semed Niknam

2008-07-25

پرچم و لزوم تعميق مبانى نظرى

http://maralan-tabriz.blogspot.com/

موضوع سمبل ملى و يا پرچم براى آذربايجان جنوبى و يا حركت ملى آن تبديل به مركزى ترين بحث در بين فعالان و علاقمندان به سرنوشت جنبش هويت طلبى در آذربايجان جنوبى گشته است. اما آيا اين بحث تنها به يك سمبل محدود مى شود؟ آيا انتخاب يك "لوگو" نياز به اين همه كشمكش دارد؟! چه فرقى مى كند كه رنگ ستاره سياه باشد يا زرد و يا اصلا چه نيازى به انتخاب يك پرچم جديد است و چرا به همان پرچم جمهورى آذربايجان بسنده نمى كنيم؟ مگر ما يك ملت نيستيم؟ آيا انتخاب سمبل ديگر دال بر تاييد جدايى دو آذربايجان نيست؟ سوالات البته در اين زمينه بسيار است.

طبيعى است كه شعاع مباحث فعلى پيرامون يك سمبل، بسيار فراتر از انتخاب چند رنگ و ياشكل بخصوصى است و گرنه توافق در مورد انتخاب چنين سمبلى خيلى پيشتر قابل حصول مى بود. واقعيت آن است كه جنبش اجتماعى تركها در ايران دارد رشد مى كند و در هر مرحله از اعتلاى خود پرسش هاى تازه اى را جلوى پاى پيشاهنگان آن مى گذارد. مسيله پرچم، سوالات تازه اى را به ميدان آورده كه نياز به پاسخ دارند. آنهايى كه در پيشاپيش اين جريان مردمى در حركتند، ضرورت پاسخ يابى به سوالات پيش روى شان را دريافته و با تلاش تمام در پى يافتن جواب هاى مناسب براى سوالات مطروحه هستند.

"موج" پرچم به نظر مى رسد كه هنوز دامان برخى نيروهاى سياسى و فعالان را نگرفته و آنان شايد هنوز منتظرند ببينند كه قدرت اين موج تا چه اندازه است و احتمالا از در افتادن در آب آن واهمه دارند. اما تعميق و گسترش يك جنبش اجتماعى تنها از طريق تعداد فعالان و يا تعداد تظاهرات و يا زندانيان آن قابل اندازه گيرى نيست. يك حركت اجتماعى نياز به پاسخگويى به سوالاتى دارد كه هر روز در برابر آن قد علم مى كنند و بدون تكيه بر چارچوب هاى فكرى و استدلالى محكم نمى توان از پس آنها بر آمد. نيروى سياسى آن گاه مى تواند نقش راهبردى را بعهده بگيرد كه بتواند در زمان مقتضى راهكار هاى لازم را نشان دهد و از فرصت هاى بدست آمده براى زدن مهر خود بر تحولات استفاده كند. تنها از طريق پاسخگويى مناسب به پرسش هاى مطرح شده اجتماعى و سياسى است كه مى توان جنبش را تعميق برد و فعالان آن ر ابا ساز و كارهاى فكرى لازم مجهز كرد.


مباحث حول پرچم نشان مى دهد كه حركت ملى آذربايجان بيش از پيش نيازمند زمينه هاى تئوريك است. هنوز اتفاق نظر در ترمينولوژى وجود ندارد. هنوز نوع رابطه و چگونگى برخورد با مسئله دو آذربايجان و آينده آن روشن نيست. هنوز در مورد اتحاد ها با ملل ديگر ساكن در ايران بحثى جدى و آشكار صورت نگرفته است. به لحاظ نظرى و تئوريك حركت آذربايجان هنوز راه درازى در پيش دارد. مسائل، بدون طرح و تلاش براى بحث پيرامون آنها قابل حل نيستند. خوددارى از گفتگو به معناى تحكيم صفوف نيست. دمكراسى بدون بحث و جدل و هم چنين بدون اختلاف نظر وجود خارجى ندارد.

در مورد انتخاب پرچم موقت به نظر مى رسد كه يكى از سوالات اساسى، تعريف نوع و كم و كيف رابطه با جمهورى آذربايجان است. سوال اين است كه اگر ما يك ملت هستيم پس چه نيازى به پرچم جديدى است. در مقابل بايد پرسيد آيا ما در حال حاضر يك ملت به لحاظ حقوقى هستيم؟ چگونه مى توان بعنوان شهروند كشور ايران در مجامع و ارگان هاى بين المللى از سمبل هاى جمهورى آذربايجان استفاده كرد كه به عنوان مملكتى مستقل به رسميت شناخته شده است و شهروندان خود را دارد؟ اگر بنا به گفته برخى، تعيين يك پرچم جديد به معناى محك زدن بر جدايى دو آذربايجان بدست نيروهاى خودى است آن گاه بايد پرسيد دو آلمان شرقى و غربى كه با هم يكى شدند مگر ساليان درازى داراى پرچم هاى متفاوت نبودند. در دنيا جوامع زيادى وجود دارند كه بدلايل مختلفى جدا از هم افتاده و هر كدام رشد و اعتلاى خود را داشته اند و در شراط مناسب سياسى نيز دوباره متحد شده اند. سوال فعلى آن است كه ما كدام راه را بايد برويم؟ آيا مى توان به اميد آن كه روزى دو آذربايجان با هم متحد خواهند شد از ايجاد هويتى تازه براى آذربايجان جنوبى پرهيز كرد؟ پاسخ نگارنده به اين سوال منفى است. بخاطر دراز بودن ساليان جدايى دو آذربايجان و واقعيت هاى اجتماعى وسياسى حاضر راه درست و معقولانه براى اتحاد در آينده به نظر مى رسد كه تنها از طريق دو جامعه آزاد و مستقل براى ايجاد يك جامعه آزاد و مستقل ميسر خواهد بود. مسلما بحث ها و نظرات در اين باب گسترده و پيچيده اند اما هر نتيجه ديگرى كه بخواهد استقلال عمل و هويت آذربايجان جنوبى را كم اهميت جلوه دهد توانايى پاسخگويى به سوالا ت عديده اى را نخواهدداشت كه در برابر آذربايجان جنوبى قد علم كرده اند و عاجل ترين آن رهايى از زير يوغ جمهورى اسلامى است.

بحث ها حول پرچم فرصت خوبى براى بيان افكار و نظرات و تعميق نظرى و تئوريك جنبش آزاديخواهى و دمكراتيك آذربايجان جنوبى است. از اين فرصت بايد به نحو احسن سود برد و مباحث حول اين موضوع را تقويت كرد. امتناع از ورود به اين بحث و مباحث مشابه آن عقب انداختن روند پيشروى اين حركت و هراس بيهوده از جدايى و اختلاف است. دمكراسى نيازمند بحث و گفتگو و روشنگرى است. اگر قرار است اين حركت با سازوكارهاى دمكراتيك رشد كند پس نمى توان پا پس كشيد و منتظر ماند.

نحوه برخورد روشنگرانه فعالان دمكراتيك با جريان هاى انحصار طلب در حركت ملى آذربايجان به خوبى روند غالب دمكراسى ونياز به راه و روش هاى دمكراتيك در جريان فعلى اين حركت را به نمايش مى گذارد. مباحث پيرامون پرچم دليل ديگرى بر تاكيد بر تنيدگى انديشه دمكراسى با اين حركت ملى است. مباحث پيرامون پرچم اين انديشه را تعميق بخشيده و به جزيى جدايى ناپذير از آن مبدل خواهدساخت.

گونئی آذربایجان و بایراق مسئله سی

میللی بایراق و سیمگه مسئله لری اوزره میللت یئتکیلیلری (نماینده لری) نین میللی مجلیسده قرار آلمالاری اویقون اولدوغونا باخمایاراق ائتنیک آذربایجان تورپاقلاری و میللتی ایستر تاریخده کی سورج آخیشیندا، ایسترسه ده بؤلگه ده قاجار ممالیکی محروسه سی و روسیه چارلیغی آراسیندا باش وئرمیش ساواشلار سونوجوندا ایکییه بؤلونه رک مودئرن دونیادا "آذربایجان میللتی" بوتون اولاراق میللی بایراغی و سیمگه لری اوزره اورتاق تصمیم توتابیلمه میش.بو مسئله نین گؤتور ائتمک اوچون بؤلونموش میلتلرین تجروبه لریندن فایدالانماق داها دا فایدالی اولار دئیه دوشونوروک. ایکیه بؤلونموش میللی توپلوملارین بیر بیریندن آیریلیغی، یوخسا بیر بیرینه یاخینلیغی یالنیز بایراقلا ایفاده اولار مسئله سینه گلدیکده دئماگوژیک یاناشمالارا یولو باغلاماق اوچون بو مسئله نی آیدینلیغا قاویشدیرماغا چالیشاق. بؤلونموش میللت و مملکتلردن ویتنام (قوزئی و گونئی ویتنام)، کوره (قوزئی و گونئی کوره)، یمن (قوزئی و گونئی یمن) و آلمانیا (گون چیخان و گون باتان آلمانیا) میللت و ممکلتلری نی بایراقلارینی سرگیله یه رک آذربایجان میللی فعاللاری "گونئی آذربایجان میللی حرکتی" اوچون اورتاق بیر بایراق سئچدیک دئیه سس بیرلیگینه وارسالار، بو مسئله نئجه گؤرونه بیلر مسئله سینی باشقا میللتلرین گئتدیکلری یوللاردان تجروبه لردن اؤیرنمیش اولاق.





بؤلونموش میللتلر



موضوعنون باشلیغیندان بللی اولدوغو کیمی بیر میللتین بؤلونمه سی او میللت اوولادلاریندان آسیلی دئییل، بو مسئله بیرینجی آشامادا بؤیوک دؤلتلر واسیطه سی ایله سای باخیمیندان آز و یاراق (اسلحه) باخیمیندان حاضیرسیز میللتلره تحمیل اولموش بیر مسئله اولماسینا باخمایاراق بعضن ده تحمیل اولموش دونیا گؤروشلری (ایدئولوژیلر) بو مسئله اوچون اولدوقجا بؤیوک رول اوینایابیلرلر. بو باخیمدان آشاغیدا ایستر کئچری، ایسترسه ده اوزون وعده لی بعضی بؤلونموش، یوخسا بؤلونموش سونرا بیرلشمیش میللتلرین تجروبه لرینی دیققت مرکزینه آلماق پیس اولماز دئیه دوشونوروک.





ویتنام دؤلت بایراقلاری: ویتنام اوزون زامان فرانسه ایستعمارچیلیغی آلتیندا اولموش. ایکینجی دونیا ساواشی زامانیندا کمونیستلیک ویتناما آیاق آچمیش. ویتنامدا کمونیست بیر سیستیمین قورولماسی غرب ایستعمارچی دؤلتلرین چیخارلاری علیهینه و کمونیستلیک بولوکونون گوجلنمه سینه یول آچار دئیه ایلک اولاراق فرانسه ویتناما ساواشینا سوروکلنمه سینه باخمایاراق یئنیلگه یه (شکسته) اوغرادیقدا ویتنام قوزئی مملکتلری (قوزئی ویتنام کمونیست، ویتمینه و ویتکونگ حیمایتینده) و گونئی (گونئی ویتنام کمونیستلیک قارشیتی) دئیه ایکییه بؤلونر. آمریکا بیرلشمیش دؤلتلری گونئی ویتنامی قوزئی ویتنام قارشیسیندا قوللاماغا (دستکلمگه) چالیشدیغینا و ویتنامی خرابلیغا چئویردیگینه باخمایاراق 1973- اونجو ایلی ویتنامی ترک ائتمک زورندا قالار. 1975 – اینجی ایل "گونئی ویتنام" قوشونلاری "قوزئی ویتنام" کمونیستلیگی قارشیسیندا یئنیلگه یه اوغرایاراق ویتنام بیر داها کمونیستلیک سیستیمی آلتیندا بیرلیگینه قاویشار.



کوره دؤلت بایراقلاری: 1905- اینجی ایل ژاپون و روسیه آراسیندا اولان ساواشلار سونوجو اولاراق کوره ژاپونیانین ال آلتینا چئوریلدیگینه باخمایاراق 1910- اونجو ایل کوره شاهی "ییهیینگ" اؤلدوکدن سونرا ژاپون کوره نی اؤز تورپاغینا قاتمیش. ژاپون ایمپراتورلوغو ایکینجی دونیا ساواشی نین سونوندا، 1945- اینجی ایل، یئنیلگه یه اوغرایارکن کوره نین گله جه گی 35 ایل ژاپون حاکیمیتی آلتیندا قالدیغینا باخمایاراق ایکینجی دونیا ساواشیندان باشاریلی چیخان روسیه سؤویئتلیگی و آمریکابیرلشمیش دؤولتلری طرفیندن بلیرلنمه لی اولموش. بئله لیکله کوره مملکتی 1945 –اینجی ایل گونئی کوره (آمریکا یانچیسی)و قوزئی کوره (روسیه کمونیستلیگی یانچیسی) دئیه ایکییه بؤلونموش. قوزئی کوره-ده 1945 اینجی ایل آقوست آییندا اولان سئچیملر سونوجو اولاراق "کیم ایلسونگ" باشچی اولماقلا بیر کمونیستلیک رئژیمی ایش اوستونه گلمیش. گوئنی کوره-ده ایسه 1948- اینجی ایلین مای آیی نین اونوندا باشقانلیق اوچون سئچیملر کئچیریلمیش و بو سئچیمده "زینگمن رئی" غالیب گلمیش. بو ایکییه بؤلونموش مملکتین دؤولتلری مختلیف سیستیملر واسیطه سی ایله حؤکوم سوردوگو و هر بیر سیستیمین حاکیمیت باشچیلاری کوره مملکتی نین بوتونلوگونه اراضی ایددعاسیندا بولوندوغو اوچون 1950 – اینجی ایل بیربیرلرینه قارشی ساواش اچاراق مینلر کوره لی نین اؤلومونه یول آچمیشلار.



یمن دؤلت بایراقلاری: 19- اونجو یوز ایلده یمن مملکتی عثمانلی و اینگیلتره دؤلتلری نین ماراق داییره سی اساسیندا ایکییه بؤلونموش. گونئی یمن 19- اونجو یوز ایلده اینگیلتره ایستعماری نین آلتینا کئچدیکدن و قوزئی یمن عثمانلی حاکیمیتی آلتیندا قالدیقدان سونرا یمن مملکتی "قوزئی و گونئی یمن" دئیه ایکییه بؤلونموش. عثمانلی حاکیمیتی آلتیندا اولان قوزئی یمن 1911- اینجی ایل عثمانلی ایمپئراتورلوغونون داغیلماسی ایله اؤز مستقیللیگینی قازانمیش. غرب دؤلتلری ایله یاخین ایلیشگیده اولموش. گونئی یمن ایسه 1967 – اینجی ایل اینگیلتردن اؤز مستقیللیگینی قازانمیش و روسیه سؤیئتلیگی نین ماراق داییره سینه دوشه رک کمونیستلیک سیستیمی ایله 1990- اینجی ایله دک یؤنه تیلمیش. گونئی یمن ایستر قوزئی یمن و ایسترسه ده سعودی عربستانلا ایکی آیری سیستیملرده یؤنه تیلدیگی (ایداره اولوندوغو) اوچون سورکلی سرحد چاتیشمالاری اولموش. کمونیستلیک بلوکو ییخیلدیقدان سونرا گونئی یمن قوزئی یمن ایله بیرلشدی. بیرلشمیش یمن جمهوریتینده ایلیملی (معتدل) تشکیلاتلار حاکیمیتی اله کئچیردیلر. یمن بیرلشدیکدن سونرا یمن بایراغی دا میللت وکیللری نین سس وئرمه یولو ایله دگیشیلمیش اولدو.





آلمان جمهوریت دؤلتی بایراغی: آلمان دؤلتی بیرینجی دونیا ساواشیندا یئنیلدیکدن سونرا شاهلیقلا ایلگیلی اولان کئچمیش بایراق (قارا-آغ-قیرمیز) حوقوقی نی ایتیرمیش دئیه بیر داها اونو دیکتمک ایسته مه دی. بئله لیکله آلمان وایمئر جمهوریتی 1919- اونجو ایلین آقوست آیی نین 11- اینده کئچمیش بایراق یئرینه یئنی بایراق (قارا-قیرمیز- ساری) سئچمک قراری آلدی. بو مسئله آلمانیادا توپلوم آراسی قارشی دورمایا و بایراق مسئله سینه یول آچدی. بو مسئله ایستر مجلیس، ایسترسه ده عمومی دارتیشمالارین یانی سیرا توپلوم آراسیندا خیابان چاتیشمالارینا دا یول آچدی. سلطنتچیلر و نازیستلر آلمان آیمپراتورلوق بایراغینی و جموریتچیلری یئنی قبول اولموش بایراغی دستکلرکن، آلمان مستقیلل سوسیال دئموکرات پارتیسی عضولری یالنیز قیرمیزی بایراق تکلیفینده بولوندولار. چوخ چکیش برکیشدن سونرا 1921- اینجی ایلین آپریل آیی نین 11- اینده قارا-قیرمیز-ساری بویاقلی بایراق میللی بایراق، قارا-آغ-قیرمیز بویاقلی بایراق تیجارت، دنیزچیلیک و ساواش بایراغی دئیه قبول اولدو. دنیز ساواش گوجلری 1933- اونجو ایله دک قارا-آغ/قیرمیز بویاقلی بایراقلا خیدمت ائتدیلر. 1933- اونجو ایل آلمان نازیستلری ایش اوستونه گلدیکدن سونرا آلمان Preus بایراغینی میللی ائده رک اونون یانیندا اؤز تشکیلات بایراقلارینی دا آرتیرمیش اولدولار.

ایکینجی دونیا ساوشیندا آلمانلار یئنیلگه یه اوغرادیقدان سونرا آلمانیا روسیه سؤیئتلیگی و غرب دؤلتلری آراسیندا ماراق داییره سی دئیه "شرقی آلمانیا" و "غربی آلمانیا" آدی آلتیندا ایکییه بؤلونودو. بئله لیکله آلمانیانی ایشغال ائتمیش خاریجی گوجلر آلمان میللی بایراغینی دیکتمگی یاساقلادیلار.





آلمان دئموکذاتیک جمهوریتی و آلمان فئدرال دؤلتلری نین بایراقلاری: آلمانلار ایکینجی دونیا ساواشیندا یئنیلدیکدن سونرا و شرق و غرب دؤلتلری نین ایسته گی اساسیندا سیستیم دؤولتی قوردوقدان سونرا میللی بایراقلاری نین بویاغی نی سئچمک اوچون اولدوقجا تدیرگین ایدیلر. اونلارین بیر سیراسی ایکی آلمان بیرلشدیکدن سونرا میللی بایراغین بویاغی بلیرلنمه لیدیر دئیه بو مسئله نی گلجگه بوراخماق ایستردی. بو دوشونجه قیریقلیغینا باخمایاراق "گون چیخان آلمانیا"نین "بیرلشیک سوسیالیست تشکیلاتی" (حاکیمیت) 1946- اینجی ایلین نویابر آیی نین 22-سینده "قارا-قیرمیز-ساری" بویاقلاری گلجک آلمانیا جمهوریتی نین بایراغی دئیه قرار آلدی. بونون آردینجا "گون باتان آلمانیا" مجلیس کمیسیونو 1948- اینجی ایلین آقوست آیی نین 10- 25 آرالاریندا بایراق بویاغی اوزره قرار قبول ائتدی. گون باتان آلمانیانین سویسال دئموکراتلاری وایمئر جمهوریتی نین "قارا-قیرمیز- ساری" بویاقلارینا "میللی بایراق" اوچون چاغیریش وئررکن، آلمان دئموکرات مسیح و خیریست دئموکرات و محافظه چی تشکیلاتلاری خاچلی (صلیبی) بایراغی "میللی بایراق" دئیه چاغریش وئرمگه چالیشدیلار. بو دوشونجه و فیکیر آیریلیقلارینا باخمایاراق 1949-اینجی ایلین مای آیی نین 23- سینده وایمئر جمهوریتینده قرار آلینمیش بایراغی میللی بایراق دئیه قبول ائتدیلر. گون چیخان آلمانیادا 1946- ایجی ایلین نویابر آیی نین 22- سینده "قارا- قیرمیز- ساری" بویاقلار اوزره میللی بایراق دئیه تصمیم توتولدوغونا باخمایاراق ایکینجی خالق قورولتایی 1948- اینجی ایلی "قارا- آغ- قیرمیز" بویاقلاری نی بایراق ممکلت بایراغی اوچون قبول ائتمیش. 1949- اونجو ایل فیریدریش ائبئرت اؤنریسی اساسیندا "قارا-قثرمیز- ساری" بویاقلار گون چیخان دئموکرات آلمانیا جمهوریتی نین بایراغینا چئوریلمیش. آلمانیا دئموکراتیک جمهوریتی 1959- اونوجو ایل "سونبول، چکیج و پرگار"ی دؤلت سیمگه سی دئیه بایراق اورتاسینا قبول ائتمیش. آلمان فئدرال و آلمان دئموکراتیک جمهوریتی بیرلشدیکدن سونرا آلمان فئدرال بایراغی گون چیخان آلمانیادا دا قبوللوق گؤردو. اوسته کی تجروبه لری گؤز اؤنونه آلاراق آذربایجان میللی مسئله سی نین تاریخی کؤکونه ائنمک ایسترسک، آشاغیداکی گؤرونوم اورتایا چیخار:



آذربایجان بایراق مسئله سی نین تاریخی کؤکلری (ائنیش و قالخیشلار)



1800 ایجی ایللرده روسیه چارلیغی نین آذربایجان سرحدلرینده آذربایجان تورپاقلاری اوزره مئیدان اوخوماسی، تبریزده ولیعهد اولان عباس میرزا و تهراندا ایمپئراتور اولان فتحعلی شاهی روسلارا قارشین دینداش دئیه داها دا فارسلارا یاخینلاداراق بو مسئله گونئی آذربایجانلیلار آراسیندا میللی بیلینجین باسدیریلماسینا یول آچدی. بئله لیکله گونئی آذربایجانلیلار میللی مسئله آچیسیندان آذربایجانین تورپاق بوتونلوگونو دئییل، بیر مسلمان کیمی مسلمان توپلومو ساییلان قاجار ممالیکی محروسه سینی روسیه خیریستیانلیغی و خاریجی سالدیرمالار (هوجوملار) قارشیسیندا قوروماق مجبوریتینده قالدیلار (1). قوزئی آذربایجانلیلار ایسه تورپاقلاری روسیه ترکیبینه قاتیلدیقدان حسن زردابی باشچیلیغی ایله اکینچی کیمی قازئتلرین یاییلماسی ایله میللتلشمه و میللی بیلینجه یییه لنمک سورجینه گیرمیش اولدولار. گونئی آذربایجان اؤنجوللری ایسه فارسلیغا داها ماراق گؤستردیگی اوچون میرزا آقا کرمانی کیمی فارس راسیستلری نین گؤروشلری داییره سینه دوشه رک عرب و تورک دشمنی اولماغا چالیشدیلار. میرزا آقاخان کرمانی یازیرمیش:

" هر شاخه از درخت اخلاق زشت ایران را که دست می زنیم ریشه ی او کاشته ی عرب و تخم بذر مزرع آن تازیان است. جمیع رذایل و عادات ِ ایرانیان یا امانت و ودیعت ملت عرب است یا ثمر و اثر ِ تاخت و تازهایی که در ایران واقع شده است"(2).

اوسته کی گؤروشلرین مظفرالدین شاه زامانی (1896 - 1907 ایله دک شاهلیق ائتمیش) عربلیک علیهینه یؤنلمه سینه باخمایاراق قوشون دیلی ساییلان تورک دیل و مدنیتی نی ده اساس گؤتورموش گؤروش ساییلیرمیش. 1870 ایللرینده تیفلیسدن ایستانبولا عثمانلی حؤکومتینه ایسلام میللتلری اوچون لاتین الیفبا تکلیفی ایله مراجعت ائدن میرزا فتحعلی آخوندوف و میرزا جلال الدین قاجار دا سونرالار میزرا آقاخان کرمانی نین اوسته کی گؤروشلری نین اتکی و تأثیر داییره سینه دوشموشلر. رضا خان خاریجی گوجلر واسیطه سی قاجار شاهلیغینی علیهینه حاکیمیت چئوریلیشی ائتدیکدن سونرا فارس آخینلاری نین تورک دوشمنلیگی داها دا قابارماغا و تورک ائتنوسونو سیخیشدیرماغا یول آچمیش. بو آرادا آذربایجانلیلاردان حسین کاظمزاده (ایرانشهر)، سید حسن تقی زاده، احمد کسروی، یاش باخیمیندان جوان اولان تقی ارانی، صادق رضا زاده شفق و ساییره لر ده فارس مدنیت راسیستلری نین اؤنجولو ساییلیرمیش. بوگون کئچمیشه باخارکن گونئی آذربایجانلیلار زامان آخینیندا فارسلیق ایسارتینه توتولارکن قوزئی آذربایجانلیلار آشاما آشاما اؤز موستقیللیکلرینه دوغرو آددیم آتمیش ساییلارلار.

دئمک، گونئی و قوزئی آذربایجانلیلار بیر میللت اولاراق 190 ایل ایکی بیر بیرلریندن آیری یاشادیقلاری اوچون و تاریخین بیر بیرلریندن آیری سؤزکئچیندن کئچمک زوروندا قالمیشلار. آنجاق بعضی حاللاردا قوزئی آذربایجان گونئی آذربایجان اوزره اتکی و تأثیرلر ده بوراخمیش دئسک، بو ایکیه بؤلونموش میللت هئچ زامان بیر بیرینه بسله دیگی قارداشلیق حسرتینی گؤزدن قیراغا قویمامیش ساییلار. روسیه ده کی سوسیال دئموکرات آخین روسیه چارلیغی نی گئری اوتوردارکن قوزئی آذربایجان روسیه چارلیغی نین باشقا ایالتلرینده اولدوغو کیمی اؤز میللی منلیک و کیملیگی دوغرولتوسوندا ساواش وئرر و جمهوریت سیستیمی یاراتماق ایسترکن گونئی آذربایجاندان باشلامیش یئنیلیک(تجددودلوک) حرکاتی ایران ممالیکی محروسه سی نین باشقا ایالتلرینی ده بو مسئله یه سفربر ائتمگه و شاه دیکتاتورلوغو یئرینه مشروطه شاهلیغی دئیه بیر شاهلیق سیستیمی یاراتماغی هدف توتدوغونا باخمایاراق فارس مدنیت راسیستلری بو حرکتی عرب و تورک ائتنوسو علیه لرینه یؤنتمگه چالیشمیشلار.

1828 اینجی ایل ایکیه بؤلونموش قوزئی و گونئی آذربایجان توپلوملاری (اجتماعیتلری) نین بیربیرلریندن آیری مباریزه تاریخلرینه گؤز گزدیردیکده بصیرتلی اینسانا گله جکده قوزئی و گونئی آذربایجانلیلار طرفیندن اورتایا قویولموش میللی بایراقلارین دا نئجه اولاجاقلاری آیدین گؤرونرمیش. بونلارا باخمایاراق بیر چوخلاری بو مسئله نی بوگون درک ائتمیش دئییللر (3 و 4).

بئله لیکله 1918-اینجی ایل قوزئی آذربایجان جمهوریتی روسیه چارلیغیندان کئچری اولاراق آزاد اولدوقدا آذربایجان کیملیگینی اساس توتموش بایراق و سیمگه سئچمگه باشاریقلی اولارکن(باخ بایراق 1)، 1920-اینجی ایل شئیخ محمد خیابانی باشچیلیق ائدن "آزادستان حکومتی" ایران ممالیکی محروسه سی نین دؤرتگئن نینده (چرچیوه سینده) قاجار ممالیکی محروسه سی نین شاهلیق بایراغینا آزادلیق بایراغی دئیه"آزادستان" کلمه سینی یازماقلا یئتینمیش (کیفایت ائتمیش، باخ باراق 2)، چوخ زامان کئچمه دن مرکز حاکیمیت طرفیندن باسدیریلمیش و قان دنیزینده بوغولموش. پهلویلر زامانیندا رضاخان باشچیلیق ائدن فارس حاکیمیتی آذربایجانلیلاری میللی و مدنی تضییقلره تابع توتدوغو اوچون ایکینجی دونیا ساواشی زامانی، یارانمیش اورتامدان سید جعفر پیشه وری باشدا اولماقلا آذربایجان دئموکرات فرقه سی فایدالاناراق گونئی آذربایجان میللی حؤکومتی نی یاراتدیقلارینا و گونئی آذربایجان میللی حکومتی، میللی مسئله لری اساس گؤتوردوگونه باخمایاراق بایراق مسئله سی باخیمیندان شئیخ محمد خیابانیدن بیر آددیم داها اؤنه کئچه رک قاجار شاهلیغیندان میراث قالمیش فارسلیق بایراغینا اؤز حاکیمیت سیمگه سینی آرتیراراق اؤز وارلیغینی دونیا ایجتماعیتینه بیلدیرمگه چالیشمیش (باخ بایراق 3).

بئله لیکله ایستر آذربایجان مشروطه حرکاتی، ایسترسه ده شئیخ محمد خیابانی و سید جعفر پیشه وری زامانیندا قوزئی و گونئی آذربایجان فعاللاری آراسیندا مدنی ایلیشگیلر اولماسینا باخمایاراق بو ایکی توپلوم تاریخ سوز کئچی نین بیر بیرلریندن آیری گؤزلریندن کئچه رک میللی وارلیقلارینی گونوموزه دک داوام ائتمیشلر. بو دئدیکلریمیزین یانی سیرا قوزئی آذربایجاندا 1920 اینجی ایل آذربایجان موستقیل جمهوریتی قیزیل اوردو (روسیه سیلاحلی گوجلری) طرفیندن باسدیریلدیغینا باخمایاراق یئرینه روسیه کمونیستلیگینه باغلی آذربایجان سویئت جمهوریتی قورولورکن گونئی آذربایجانداکی میللی و مدنی آخینلار پهلوی سلاله لری نین قان دنیزینده بوغولماق زوروندا قالمیشلار. بو سیخینتیلار و معذوریتلر بعضیلر طرفیندن گؤز آردی ائدیله رک ائله بیل (گویا) بو سایدیقلاریمیز آذربایجان میللتی و تورپاقلاریینا بؤلونمه میش دئیه سیاست دونیاسینا و ایجتماعیته "گونئی و قوزئی آذربایجان" یئرینه آذربایجانین گونئیی و قوزیئیی دئییمی نی یانسیتماغا، بئله لیکله گونئی آذربایجان میللی مسئله سینی قوزئی آذربایجان جمهوریتی نین کؤلگه سی آلتینا سالمیش گؤرونرلر (3 و 4). بیلیندیگی کیمی سیاست دونیاسیندا و آذربایجان تاریخی اراضیلرینی تانیمامیش توپلوملاردا آذربایجانین گونئیی، آذربایجان جمهوریتی نین گونئی بؤلگه لری آنلامینا گلر. بو مسئله نی عوام آنلایاجاق دیلده دونیا ایجتماعیتینه چاتدیرماق هر بیر آذربایجانلی نین میللی بورجودور.

1990 اینجی ایله دک قوزئی آذربایجان تورپاقلاری روسیه کمونیستلیگی ایستعماری آلتیندا اولدوغونا باخمایاراق گونئی آذربایجان تورپاقلاری بوگون (2008 اینجی) ده فارس ایستعماری آلتیندا اینیلدمک (آهی زاری ائتمک) اوزره دیر. 1991 اینجی ایل قوزئی آذربایجان جمهوریتی اؤز مستقیللیگینی اله کئچیرمیش و 1918 اینجی قالدیردیغی بایراغی بیر داها دیکتمه سینه باخمایاراق گونئی آذربایجانلیلار دؤنه دؤنه باش قالدیردیقلارینا باخمایاراق ایستر کئچمیشده آذربایجان آدینا قالدیردیقلاری، ایسترسه بوگون بعضی تشکیلاتلار طرفیندن تکلیف اولموش بایراقلار هئچ بیری خالق طرفیندن بیر معنالی و سس بیرلیگی ایله قبوللوق گؤرمه دیگی ده آچیق اورتادادیر (5). بونلارا باخمایاراق بوگون آذربایجان تشکیلاری و میللی فعاللاری آراسیندا "میللی سیمگه" یوخسا "گونئی آذربایجان میللی بایراغی" دئیه بیر آراقاریشیقلیق یاشانماقدادیر. بو آرا قاریشیقلیق یالنیز آذربایجان ایجتماعیتی نین اؤز ایچریسینده اولان مسئله دئییل، دونیا ایجتماعیتینه ده یانسیمیش گؤرونر. کئچن ایل کانادا-دا موختلیف میللیتلر طرفیندن اولوشدورولموش بیر ییغینجاغا گونئی آذربایجان تشکیلاتلاری اوچ بیر بیریندن فرقلی بایراقلار ایله قاتیلدیقلاری دا گلن خبرلر آراسیندا (بو خبر گوناز تئلویزیونو طرفیندن ده او زامان ایجتماعیته چاتدیریلمیش). بوگون ایسه بو بایراقلارا باشقا بیر بایراق، بیرلیک بایراغی دئیه دارتیشماق اوچون آرتیریلمیش. بو بایراق قوزئی آذربایجان جمهوریتی بایراغینا چوخ یاخین اولدوغو (یالنیز آغ آی اولدوز سیمگه سی یئرینه قارا آی اولدوز سرگیلندیگی) اوچون بعضی تشکیلات مسئوللاری بو تکلیفی "گونئی آذربایجان بایراغی" اولابیلر دئیه آذربایجان میللت بیرلیگینه ضید بیر وارساییم کیمی گؤتور قوی ائتمیش بولونارلار. اوسته لیک اؤزلری باشقا بیر بایراق (قثرمیزی بایراق) بابک آدینا آذربایجان میللی سیمگه سی دئیه گونئی آذربایجان میللی حرکاتی اوچون "میللی سیمگه" دئیه تکلیف ائتمگه قالخارلار. بئله لیکله تکلیف اولموش سیمگه و بایراقلارا باشقا بیر سیمگه ده آرتیریلمیش اولار. باشقا یاندان موختلیف تشکیلاتلارین کیچیکلی و بؤیوکلو بیر آرایا گلمه لری ایله بو مسئله نی چؤزمک یئرینه ائله بیل اؤز تشکیلاتلاری داها دا آذربایجان اجتماعیتینده بؤیوک نفوذا مالیک ایمیش دئیه باشقا تشکیلات منسوبلارینا سؤز و حاق ائشیتلیگی (برابرلیگی) تانیماق دا ایسته مزلر (4). سیاست آلانیندا کیچیک ایددعا ائدیلن هر هانسی بیر تشکیلاتین موختلیف یئرلرده "گونئی آذربایجان بایراغی" دئیه قالدیریلابیله جک بایراغی دیققت مرکزیندن یایینمیش گؤرونر. دؤلتچیلیک باخیمیندان مسئله نی نظره آلارساق، گونئی ویتنامداکیلار مسئله نین ایچینده خاریجی گوجلرین بارماغی وار دئیه بایراقسیز یاشاماق ایسته مه دیلر. بایراقسیز یاشاماق خاریجی گوجلرین اسارتینی قبول ائتمک انلامینا گله بیلردی. دئمک، حاکیمیت قوراجاق بیر عنصر اورتادا اولدوقدا، بو حاکیمیتی تمثیل ائده جک دؤلت بایراغینی دا سئچمک لازیم گؤرونر. ایکییه بؤلونموش کوره مسئله سینه گلدیکده اونلار دا ژاپونیانین سؤمورگه سی آلتیندان قورتاردیقلاریندان سونرا بؤیوک دؤلتلر واسیطه سی ایله ایدئولوژی قربانی اولدوقلارینا باخمایاراق دؤلتسیز و بایرلقسیز یاشاماق ایسته مه دیلر. یمن دؤلتلری نین کئچمیشینه باخدیقدا اونلار دا ایمکان داخیلینده حکومت قورماغا و اؤزلرینه دؤلت بایراغی سئچمگه چالیشدیقلارینا باخمایاراق یئری گلدیکده بیرلشیب میللت اراده سی واسیطه سی ایله میللی بایراقلارینا دا صاحیب اولموشلار. آلمانیانین بؤلونمه سینی و بایراق مسئله سینی نظره آلدیقدا اولدوقجا مرکب یولدان کئچه رک بیرلشمیش و بوگون ده میللتلرینه دونیا ایجتماعیتینده اویقون یئری توتماغا باشارمیشلار. سیزجه بو تجروبه لری گؤز اؤنونه آلدیقدا آذربایجلی نین فارس ایستعمارینا و مدنیت راسیستلیگینه قارشی قویماق یئرینه سنین یوخسا منیم بایراغیم دئیه بیر بیرلری نین باشلارینا دؤیمه سی اونلاری و میللتلرینی خوش گونه چیخارابیلر می؟







قایناقلار:





1- Isiq Sönmäz, Untersuchungen zu den aserbaidschanischen Dialekten von Qaradag, Mugan und Zäncan, Göttingen, 1998, S. 10.

2- امین تریان، ایجاد کانونهای ناسیونالیستی در عصر رضا شاه پهلوی، نشریه اینترنتی وابسته به محفل پان ایرانیست (روزنامک:

http://rouznamak.blogfa.com/post-322.aspx

3- تبریزلی بای بک، ايري اوتوراغ، دوز دانیشاغ، گونئيده نه لر اولماليدير؟:

http://www.11008.baybak.com/il_11008_say_509.azr

4- Çingiz Göytürk, Azәrbaycan Milli Azadlıiq Tәşkilatının Sözcüsünün çıxışi vә verdiyi sorqulara cavab, 19.07.2008: http://www.azadtribun.net/20080718-1.mp3

5- بو بایراقلاردان گونئی آذربایجان اویانیش تشکیلاتی و گونئی آذربایجان ایستیقلال پارتییاسی طرفیندن تکلیف اولموش بایراقلاری خاطیرلاتماق یئرلی اولاردی. اوچونچو بایراق ایسه ایچریده بیر سیرا میللی فعاللار طرفیندن تکلیف ائدیلمیش بولونور.

6- Flagge Deutschlands: http://de.wikipedia.org/wiki/Deutsche_Fahne


ایشیق سؤنمز، 22.07.2008

گونئي آذربايجان’ا اؤنريلن ميللي سيمگه لرده اونودولان خوصوص؛ مشروعیت - قزيلباش بؤروسوي


بير سوره دير ميللي سيمگه ويا ميللي بايراق مسئله سي اينتئرنئت سيته لريميزده و مايل گروپلاريندا قيزغين شکيلده موباحيسه ائديلمکده دير. اينسانلار مووافيق و موخاليف نظرلريني بير شکيلده اورتا قويورلار. کيميسي سندلي بير شکيلده و موباحيسه شرطلرينه اويقون اولاراق. کيميسي هاي هويلا و قارا باسدي ايله (۱) . هرهالدا بورايا قدر هئر شئيين نورمال اولدوغونو دوشونه بيلريک. چوخونلوق قبول ائدير کي گونئي آذربايجان’ا بير بايراق ويا ان آزيندان ميللي حرکته بير سيمگه لازيمدير (۲) و بو سيمگه نين اوستونده موباحيسه گئدير. موباحيسه (بعضي موريدلر خاريج) غايت گؤزل دوام ائدير آما تأسوفله اوزرينده هئچ دورولمايان (وه يا چوخ آز دورولان) مسئله ” مشروعیت ” مسئله سيدير. ياني قيساجاسي بو کي طرحي اؤنره نين ده قبول ائدنين ده صلاحييتي اولماليدير کي قبول ائديلن بايراغين مشروعیتي اولسون. اؤزلليکله ده اؤنريلن طرحين بير تاريخي کئچميشي ويا ياريخي قايناغي اولمامليدير کي بير ميلتي تمسيل ائده بيلسين. آما تأسوفله سيته لره چيخان يازيلارين هارداسا هئچ بيرينده بو مسئله يه ايشاره اولونمايير حالبوکي بو مسئله ان عصاسي شرطله دن بيريدير. مشروعیتسيز بير طرح و يا اؤنري تبيي کي کوتلويلشمه شانسي و حاقينا صاحيب دئييلدير.


اونودماماق لازيم کي بايراق قبول ائتمک صلاحييتي هر شئيدن و هر کسدن اؤنجه ميلت طرفيندن سئچيلميش ميللي مجليسه آيددير. البتته کي بيزيم ميللي بايراغيميز حاقيندا دا سون سؤزو باغيمسيزليغيميزي ائلده ائتديکدن سونرا قورولان ميللي مجليسيميزه بوراخماق لازيمدير. کيمسه نين بوندا شوبهه سي اولماماليدير چونکو کيمسه ميلتين وليسي و وکيلي دئييلدير. ميلت اؤز وکيليني و تمسيلجيسيني اؤزو سئچر. آما بير طرفدن ده هر کسه آيدين اولدوغو کيمي بيز بو گون بئله بير ايمکانا صاحيب اولماديغيميز اوچون هابئله بير عومومي رئفراندوم و يا حتّی يورد ديشيندا بير عومومي قورولتاي ايمکاني اولماديغي اوچون اينديليک ان منطيقلي يول هر کسين ” ان مشروع ” طرحين اوستونده آنلاشماسي و بو طرحين ميللي مليس قورولانا قدر کئچيجي سيمگه اولاراق قبول ائديلمه سيدير. بو يوللا ميللي مجليسيميز قورولونجايا قدر ميلتيميزي و ميللي موجادله ميزي تمسيل ائده جک بير اورتاق سيمگه و کريتيک آنلاردا هرکه سي بيرلشديره جک اورتاق بير داياناغيميز اولاجاقدير.


بو نؤقته ده بو خوسوسو وورغولاماغي دا ضروري گؤرورم کي؛ ميللي موجادله ميزين ان تمل ايدئيالاريندان بيريسي ” بوتؤو آذربايجان ” آماليدير. گونئي آذربايجان’ين ايستيقلاليني ايسته ين هر کس کسينليکله واحيد آذربايجان ايدئياسيني دا قبول ائدير. و آيريجا گله جکده کي بوتؤو آذربايجان’ين بايراغي بو گون آذربايجان جومهورييتي نين دؤولت بايراغي اولان و ۱۹۱۸’ده ميلتيميزين يئتيشديرديگي بؤيوک رهبرلر محمد امين رسولزاده و فتحعلي خان خويلو طرفيندن قالديريلان بايراق اولاجاقدير. بو گون موباحيسه ائديلن سيمگه ايسه او گونه قدر کئچيجي سيمگه اولماليدير.


هرهالدا بو گون اورتادا بير نئچه بايراق واردير. گاموح تشکيلاتي نين بايراغي، گايپ تشکيلاتي نين بايراغي، بيرده ب.ا.ب تشکيلاتي طرفيندن يايينلانان ” مختصر آذربايجان تاريخي ” کيتابيندا يئر آلان و بو گون يئنيدن گوندمه گتيريلن بايراق طرحي. البتته گاهدان بعضي دوستلار اؤزلريندن بير طرحلر چيخارديب اؤنريرلر کي منجه بو ايشلره هئچ گرک يوخدور. زاتن اورتادا يئترينجه طرح و اؤنري واردير و بوندان ايضافه سي ساده جه ايش قاريشديرماق اولار. آيريجا بيزيم اصيل ميللي بايراغيميز زاتئن بلليدير و بو قبول ائديلن کئچيجي سيمگه اولاجاق اونون اوچون ده ايشي بو قدر بوروشدورماق لازيم دئييل. هابله بو عزيز دوستلار ديقت ائتمه ليديرلر کي اؤنريني وئرن مرجين ده صلاحييتي سون درجه اهممييتليدير. البتته کي هر هانسي آدي بير وطنداشين اورياتا آتديغي اؤنري يئترلي مشروعیته صاحيب اولماياجاقدير. چونکو نه اؤنري وئره نين بو ايشه صلاحييتي واردير نه ده اؤنريلن طرح بير تاريخي دير و مشروعیته ماليکدير.بای بک


منه بئله گلير کي بيز يوخاريدا قئيد ائتديگيم اوچ اؤنريدن بير دنه سيني سئچيب اونون اوستونده عومومي توافوق ائتمه ليگيک و هرکس ده بو سئچيمه قاتيلماليدير. بو ان دوغرو و ان منطيقلي يولدور. و تبيي کي بو آرادا ترجيه ائده جگيميز اؤنري ان مشروعیتلي طرح اولماليدير. منيم شخصي نظريمه سون گونلرده بير گروپ فعال طرفيندن گوندمه گتيريلن ” قارا آي اولدوزلو آذربايجان بايراغي ” اورتادا اولان ان مشرويتلي طرحدير.


چونکو:
آ) بو طرح ب.ا.ب تشکيلاتي نين يايينلاديغي بير کيتابدا چاپ اولموشدور. ب.ا.ب تشکيلاتي بوتؤو آذربايجان اوغرونا قورولان ايلک تشکيلات اولدوغو اوچون و بؤيوک موجاهيديميز رحمتليک ائلچي بئي طرفيندن قورولدوغو اوچون موجادله تاريخيميزده اؤزل بير يئره صاحيبدير.


ب) طرح آدي کئچن کيتابدا چاپ اولدوغو زامان رحمتلي ائلچي بئي اؤزو ساغ ايدي و ب.ا.ب تشکيلاتي نين باشيندا دوروردو. طبيعي اولاراق رحمتلي ائلچي بئي بير معنادا بو طرحين اورتايا آتيلماسي نين مسئولودور.


ج) بو طرحين ده ايچينده اولدوغو کيتاب چاپا گئتمه دن اؤنجه بئي’ه گؤستريلميش و بئي’ين فيکري سورولموشدور. بئي کيتابين ب.ا.ب آدينا چاپا گئتمه سينه موساعيده ائتميش و بايراق طرحي اوچون ده ” بو دا بير فيکيردير ” دئميشدير. ياني بئي بو طرحي فعلن دستکله مسه ده اونا قارشي چيخماييبدير و حتّی طرحين اؤزونون قوردوغو، باشيندا دوردوغو و چوخ اؤنم وئرديگي تشکيلات طرفيندن چاپ ائديلمه سينه موساعيده ائديبدير. منجه بو خوسوس چوخ اؤنمليدير.


د) طرح اورتايا قويولان ايلک طرحدير و داها دا اؤنمليسي بو گون گونئي آذربايجان ميللي حرکتي قاليبينده آکتيو اولان هئچ بير قورولوش طرفيندن دئييل بلکه آرتيق بير آنلامدا تاريخه قاريشميش آما عئيني حالدا حرکتيميزين اوستونده بؤيوک حاقي اولان و چوخ سايقي گؤرن بير قوروليش طرفيندن اؤنريليبدير. بو ندنله کيمسه نين بو طرحده بير ايديعاسي اولا بيلمز و طرح هرکسه آيددير.


ئ) طرح ميللي بايراغيميزا چوخ ياخيندير و اؤنري يازيسيندا دا يازيلديغي کيمي قارا آي اولدوز آشامالي اولاراق آغاراراق بوتؤو آذربايجان قورولدوغو زامان تامامئن ميللي بايراغيميزا دؤنوشه بيلر.


سون اولاراق بعضي دوستلارين ايراد توتدوغو قارا رنگه ايشاره ائتمک ايسته ييرم کي گويا قارا رنگ بايراغا ياراشماز ايميش. بو مسئله نين دوغرو و يا يانليشليغي بيزيم باخيش و يوروملاريميزا باغليدير. ياني بيز قارا رنگي بدبختليک و ياس رنگي کيمي دئييل بلکه ساده جه وطنيميزين کئچيجي ايشغالي نين علامتي اولارق گؤرسک کيمسه قالخيب بيزه ” يوخ ايللا دا بو بدبختليک رنگيدير ” دئميه جک کي! ميثال اوچون آلمان اؤلکه سي نين بايراغي اوچ رنگدن تشکيل اولور کي ان اوستده کي رنگ قارادير. ايندييه قدر هئچ ائشيتدينيز مي کي کيمسه آلمانلارا ” سيزين بايراغينيزدا قارا رنگي وار اونون اوچون سيز بدبخت آداملارسينيز ” دئسين؟! ياني بيريسي بئله دوشونسه چوخ گولمه لي اولماز مي؟ بو گون آلمانلار دونيانين ان گولجو و زنگين ميلتلريندن بيريدير باخماياراق کي بايراقلاريندا قارا رنگي وار. دئمک کي ايشارتلر و علامتلري بيز نئجه گؤرمک ايستسک اونلار دا بيزه ائله او معناني داشيياجاقلار.بای بک


من کيچيک بير ميللي فعال کيمي بوتون تشکيلاتلاريميز، قوروم و قورولوشلاريميزي بيرلييه دعوت ائديب بو اوچ طرحين بيري نين اوستونده توافوق ائتمه يه چاغيريرام. منيم دستک وئرديگيم اؤنري ايسه ” قارا آي اولدوزلو آذربايجان بايراغي ” دير. آما بونو دا بيلديريرم کي اکثريت نيي قبول ائدرسه من ده طبيعي اولاراق اونا سايغي گؤستره جگم.


سايغيلاريملا؛
۱۹/۰۷/۲۰۰۸


[۱] بو آرادا کئچن گون گروپلارا آتيلان بير ای-ميلده بيريسي نين بير نئچه باشقا اينساني هئچ بير سند و دليل گؤسترمه دن جاسوس و اطلاعات آدامي آدلانديرديغيني و ايما، ايشاره ايله او شخصلرين کيمليگيني بللي ائتمه يه چاليشديغيني گؤردوم. نه قدر اوزوجو!!! بعضي اينسانلاريميز موجادله نئجه وئريلر و مدني بير اينسان موخاليفلري نين قارشيسيندا نئجه دورار هله آنلاماييبلار!! اگر حاقيقتن بير خاينليک دورومو وار ايسه سندلرله او خائينلري ايفشا ائتمک لازيم يوخسا دا باشقالارينا بؤهتان آتماق سياسي اخلاقا يايارشماز!!


[۲] هر نه قدر هله بعضيلري ديرنسه لر کي ” يوخ، بو ايش آذربايجان’ين واحيدليگيني پوزور ” گنه ده چوخونلوق بو قرارا گليب کي گله جگين موستقيل گونئي آذربايجان’ينا قوزئي ايله بيرلشنه قدر بير بايراق لازيمدير و بو گون بين الخالق آرئنادا تحميل اولابيلمه ميز اوچون ده بو اولماليدير. يانيز بو خوسوسدا چوخ ديقتلي اولمق لازيم کي قبول ائديلن طرح اينديليک سادجه قوزئي آذربايجان’ين دؤولت بايراغي اولان ” بوتؤو آذربايجان بايراغي ” نا ان ياخين طرح اولسون.

بير ميلتين ايکي بايراغي …! - اولوس


گونئي آذربايجان ميللي بايراق سئچيمي تارتيشمالاري نتيجه يه ياخينلاشديقجا ميللي – آزادليق حرکاتي ميزين اساس پروبلئملرينده ن بيري و ان اساسلي سي يئني ده ن گونده مه گلمکده دير، قوزئي و گونئي موناسيبتلري و “واحيد آذربايجان” آنلاميني نين آچيقلانماسي. ميللي - آزادليق حرکاتي بطنينده “واحيد آذربايجان” دوشونجه سينين استراتژيک بير هدف اولماسي ياخود موباريزه تاکتيکالاري مجموعه سي آراسيندا يئرلشدي يي سئچيمي نين دوزگون ده يرلنديريلمه سي ميللي – آزادليق حرکاتي منسوبلاري و قوروملارينين اساس وظيفه لرينده ن بيري حساب ائديلير. قوزئي آذربايجان جومهوريتي نين وارليغي ميللي – آزادليق حرکاتي ميزين اساس اوبيئکتيو اوزللي يي حساب ائديليرسه ده بير چوخ حاللاردا حرکات بطنينده چاشقين ليق لارين يارانماسي نده ني ده حساب ائديلمه لي دير.

اراضي و جمعيت اعتيباري ايله دورد ياخود بئش ده بيري حساب ائديله بيلن قوزئي آذربايجان اصلينده گونئي يين غرور منبعي اولاراق بير چوخ حاللاردا ايدئالي نادا چئوريله بيلير. آنجاق بورادا موستقيل بير دوولتين وارليغي و همين دوولتين دونيا ايجتيماعيتي طرفينده ن مووجود سرحددلرله قبول ائديلمه سيني ده نظره آلساق مووجود اولان چتين ليک لرين وارليغي ني دا قئيد ائده بيلرديک. قوزئي آذربايجانين موستقيليک تاريخينده ن سکسان (۸۰) ايل کئچمه سينه باخماياراق چاغداش دوورده موستقيل لي يينده ن نه آز نه چوخ دوز اون آلتي ايل کئچير. ميللي – آزادليق حرکاتي ميز ايسه “گئنج”-لييه دوغرو آدديملايان قوزئي آذربايجان جومهوريتي نين وارليغي ني و اونون ياشاميني تهلوکه يه سالا بيلن کيچيجيک بير حرکت ده ن بئله چکينمه لي دير. حرکات بطنينده ده بئله دير، ميللي آکتيويستلر و قوروملار دوشونجه فرقلرينه باخماياراق آذربايجان رسپوبليکاسي نين وارليغي و اونون دوزگون اينکيشافي ني ميللي - آزادليق حرکاتي ميزين آمالي کيمي قبول ائتميشلر.

“واحيد آذربايجان” دوشونجه سي ميللي ايدئولوگي يانين آيريلماز بير حيصصه سي اولاراق هدفلر مجموعه سي نين سون منزيل لرينده يئرلشميش دير. استراتژي هدفلر مجموعه سينده يئرلشه بيلن ” واحيد آذربايجان” آنلامي نين گئرچکلي يه دوغرو حرکتي اوزون تاريخي اينکيشاف پروسئسي کيمي درک ائديلمه لي دير. عکس حالدا “واحيد آذربايجان” دوشونجه سيني تاکتيکي بير مئتود سوييه سينه ائنديرمکله، ميللي حرکاتيميزلا برابر اون آلتي ايلليک موستقيل دوولتيميزين جيددي پروبلئملرله قارشيلاشا بيلمه سينه زمين ياراتميش اولارديق.

محض همين نوقطه ي نظرده ن “اوز موقدراتيني تعيين ائتمه” حوقوقو اوغروندا موباريزه ده بولونان گونئي آذربايجان حقيقتي “ايلک آدديم دا” و تکرار ائديريک “ايلک آدديم دا” اوز موستقيل لي ييني قورويوب ساخلاماغا مجبوردور. بونون قانوني، حقوقي و حقيقي اساسلاري دا مووجوددور. پارچالانميش بير ميللت استاتوسو قازانمادان اونجه، بيرلي يه دوغرو آتيلان هر بير آدديم، نتيجه اعتيباري ايله دونيا ايجتيماعيتي قارشي سيندا، بير طرفده ن قوزئي آذربايجان رسپوبليکاسيني جيددي پروبلئملرله قارشيلاشديرير، ديگر طرفده ن ميللي حرکاتي ميزين آرزو اولونماز دامغالارلا محدودلاشديريلماسينا سبب اولا بيلر.

ميللي آکتيويستلري ميز ياخود قوروم - تشکيلاتلارين بعضي لري نين “واحيد آذربايجان” دوشونجه سينه تاکتيکي ده ير وئرمه سينه و اوز فعاليت لريني همين “واحيد آذربايجان” آنلامي چرچيوه سينده تنظيمله سيني دموکراسي ده يرلرينه اساسن طبيعي حال قبول ائديريک، آنجاق “قوزئي” و “گونئي” آراسيندا مووجود اولان فرقلري نظره آلمادان واحيد بير سياستين يورودولمه سي ظننيميزجه استراتژيک بير سهو حساب ائديلمه لي دير. “بيرليک” اصلينده تام حوقوقلو بير سئچيم حساب ائديلمه لي دير و تام حوقوق الده ائديلمه ده ن اونجه “بيرليک”-ده ن يوخ “بيرلشديرمه”-ده ن سوز آچماق مومکوندور.

ايران آدلانديريلميش اولکه ده، ساوئت ايتتيفاقي نين مووجودلوغو دونه مينده سول حرکاتي نين بطنينده جريان ائده ن “هم راي ليک” (همبستگي) ياخود “باغلي ليق” (وابستگي) موباحيثه لرين تکرارينا يول وئرمه ده ن، آنلاييشلارين بير باشا دوزگون ده يرلنديرلمه سينه چاليشمالي و ميللي – آزادليق حرکاتي ميزين گونو – گونده ن آرتان ديناميک گوجونون اساس هدفه يونلنديريلمه سي حاقدا دوشونمه ييميزي گونوموزون رئالليغي حساب ائديريک.

گونئي آذربايجان ميللي – آزادليق حرکاتي نين، ايچ و ديش دا حياتا کئچيردي يي تدبير – آکسي يالاردا يالنيز قوزئي آذربايجانين “دوولت رمزي” کيمي قبول ائديلميش “ميللي بايراغي” حرکاتين سيموول ياخود سيمگه سي کيمي دالغالانيلماسي، قئيد ائتدي ييميز سببلر اوجباتيندان، دونيا ايجتيماعيتي طرفينده ن حرکاتين “سپاراتيسم” دامغاسي ايله قارشيلاشماسي ياخود دوولتچي لي يي قبول ائديلميش قوزئي آذربايجانين “داخيلي سياسي چاخناشمالاري”- نين ترکيب حيصصه سي کيمي قبول ائديله بيلر و هر ايکي حالدا حياتا کئچيريلميش آکسي يا - تدبيرلرين نتيجه سي قوزئي آذربايجان و گونئي ميللي – آزادليق حرکاتي نين عليهينه يونلنه بيلر.

محض همين حقيقتلرده ن دوغان ضرورتلري نظره آلاراق آذربايجان تورک ميللتينين پارچالانميش ميللت اولدوغونون ايفاده سي ني اوزويله داشي يا بيلن و کسکين ده ره جه ده فرقلنمه ين ايکي بايراغين مووجودلوغونا ضرورت دويولور. بئله بير شرائيطده گونئي آذربايجان ميللي - آزادليق حرکاتي نين حياتا کئچيردي يي تدبيرلرده ياخود قوزئي آذربايجانا خاص اولان موناسيبت و تدبيرلرده حتتا هر ايکي بايراغين پارالل اولاراق دالغالانماسي دونيا ايجتيماعيتي طرفينده ن طبيعي بير حال کيمي قبول ائديله بيلر.

گونئي آذربايجان ميللي – آزادليق حرکاتي نين ميللي بايراق سئچيم پروسئسينه اوتري بير نظر سالديقدا، سئچيمين ديالکتيکي بير طرزده “ديالوق”- لار اساسيندا آپاريلماسي نين شاهيدي اولوروق. بو ايسه اوزلويونده عوموم ميللي و طالع يوکلو قرارلارين قبول ائديلمه پروسئسينده جمعيتين بوتون قوروپلارينين ايشتيراکي نين مووجود شرائيط ايمکانلاري چرچيوه سينده تاميني دئمک دير. دفعه لرله قئيد ائديلدي يي کيمي ميللي – آزادليق حرکاتي ميز سيويل موباريزه يوللارينا اوستونلوک وئرمکله چاغداش دونيانين اوزه لليکلريني دائيما منيمسه سه يه رک، اوزه للشديرير.

همين ديالکتيکي پروسئس ياخود موناسيبتلر، حرکات بطنينده “مولکي” (Civil) و “آچيق”(Open) جمعيتين حقيقي معنادا فورمالاشديريلماسينا اساسلي بير طرزده تاثير گوسترير و نتيجه اعتيباري ايله جمعيتين هر بير عوضوونه ميللي – آزادليق حرکاتيندا “آپاريجي” استاتوسونو قازانديرير. قئيد ائديلنلري نظره آلساق، سادالانان موناسيبتلرده ن دوغان نتيجه ياخود نتيجه لرين هئچ بير شخص ياخود قوروم طرفينده ن اوزه للشديريلمه سي ياخود قانوني ليغي ني شوبهه آلتينا آلا بيلمه سي اوچون شرائيط يارانماماسي ني دا قئيد ائده بيلرديک.

“سيمووللار”، “سيمگه لر” و “ميللي بايراق” سئچيمي سانيلديغي کيمي تئوريک و پراتيک حرکتلرده ن ده آشاغي اونم داشي ميرلار. موباريزه آلانيندا جريان ائده ن موباريزه فورمالاري و تاکتيکالاري اصلينده حيسسي و منطيقي حرکتلرين بير – بيرلرينه چئوريلمه سي ايسه موشاييعت اولوناراق حرکاتين اينکيشاف تئمپي ني خاراکتئريزه ائدير. بير چوخ حاللاردا بير “سيموول” ياخود “سيمگه نين” جمعيته تاثيري سوز و ديالوقدان داها چوخ ائتگي سي واردير. محض بئله بير دوشونجه ايله “آند يئري” ساييلان ميللي بايراغين وارليغي نين اهميتي ني هئچ بير شخص ياخود قوروم اينکار ائده بيلمير.

قئيد ائديلنلري اساس توتاراق، ميللي - آزادليق حرکاتي ميزين کيچيک بير عوضوو کيمي، دموکراسي دوشونجه سينه اساسن وئريلن يالنيز بير سس حاققيمي قوللاناراق، “تبريز مرکزلي آذربايجان تورک دوشونجه سيستمينه” صاديق اولاراق، “اوجاق” رمزي ساييلا بيلن، “ايستي ليک” و “ايشيغي”خاطيرلادان ساري بويالي آي – اولدوزون اوچ رنگلي بايراغيميزدا يئر آلماسينا طرفدار اولدوغومو بيلديريرم. آنجاق چوخونلوغون وئردي يي قرارا سايغي ايله ياناشديغيمي دا قئيد ائديرم.

۲۱/۰۷/۲۰۰۸

پخش گسترده اعلامیه در ارتباط با سمبل ملی آذربایجان جنوبی

اورمونیوز(اول مرداد ۱۳۸۷): در پی پخش گسترده اعلامیه های مربوط به سمبل ملی آذربایجان جنوبی این موضوع به بحث داغ مابین فعالان ملی شهرهای اورمیه٬ نقده(سولدوز)٬ قوشاچای(میاندوآب) و شهرهای دیگر آذربایجان بدل گشته است.

به گزارش خبرنگار اورمونیوز از ارومیه اعلامیه های مختلفی در این رابطه در سراسر شهر پخش شده است. یکی از اعلامیه ها با عنوان "بیانیه اعلام حمایت گروهی از فعالین حرکت ملی آذربایجان ( اورمیه) از سمبل ملی آذربایجان" منتشر گشته است. همچنین متن کامل مراجعت نامه سمبل حركت ملی آذربايجان جنوبی با عنوان "به سوی اتحاد ملی!" به همراه "پيوست؛ توضيحات و اشارات" به غیر از ارومیه در شهرهای دیگر آذربایجان غربی پخش شده است. اعلامیه های مشابه هفته گذشته در تبریز و همچنین دانشگاههای تهران نیز انتشار یافته بود.



لازم به ذکر است که مراجعت نامه "سمبل حركت ملی آذربايجان جنوبی" و پيوست "توضيحات و اشارات" روز سوم جولای سال میلادی جاری از طرف جمعی از فعالين ملی مستقل منتشر شد. در این مراجعت نامه در مورد طرح سمبل چنین آمده است:

"با توجه به شرايط حاكم بر حركت ملی آذربايجان جنوبی طرح ارايه شده در كتاب منتشر شده از طرف تشكل آذربايجان واحد (BAB) مجدداً پيشنهاد و معرفی می گردد. اين طرح در كتاب (خلاصه تاريخ آذربايجان) كه در سال ۱۹۹۹ ميلادي به چاپ رسيده، آمده است. طرح مزبور همانند پرچم جمهوري آذربايجان شمالي است ولي به دليل اسارت آذربايجان جنوبی در بند حاكميت شونيزم فارس هلال ماه و ستاره هشت پر آن در نوار ميانی به رنگ سياه می باشد."

بنیانگذار تشكل آذربايجان واحد (BAB) ابولفضل ائلچی بیگ رئیس جمهور اسبق جمهوری آذربایجان شمالی می باشد.

پرچم آذربایجان توسط شخصیتهای مشهور آذربایجانی از جمله محمد امین رسولزاده - بنیانگذار جمهوری آذربایجان در سال ۱۹۱۸ - و فتحعلی خان خویلو (خویی) طرح شده است.

پیشنهاد کنندگان "سمبل حركت ملی آذربايجان جنوبی" در مراجعت نامه ای که منتشر کرده اند٬ متذکر شده اند٬ رنگ سیاه در نتیجه مبارزه آذربایجان جنوبی و به دست آوردن استقلال و سپس اتحاد با آذربایجان شمالی پاک شده و آذربایجان واحد٬ صاحب یک پرچم خواهد شد. آنها همچنین هر گونه انتخاب دیگر را در حیطه اختیارات "پارلمان یا دولت آینده آذربایجان جنوبی" دانسنه اند.

پیشنهاد دهندگان همچنین سمبل ملي را از آن تمام ملت آذربايجان جنوبي دانسته اند. در پيوست "توضيحات و اشارات" چنین آمده است:

"ما معتقديم كه اين سمبل مي تواند عامل اتحاد تمامي كساني باشد كه در بطن حركت ملي آذربايجان جنوبي در مقابله با استبداد و شونيزم فارس مبارزه مي كنند؛ از جمله كساني كه آمال آذربايجان واحد در انديشه شان است، كساني كه استقلال آذربايجان جنوبی را مي خواهند و كسانی كه اداره آذربايجان جنوبي را در چارچوب سيستمی فدرال می خواهند."

آزمون دمکراسى براى تعيين سمبل ملى - مارالان تبريزلي

موضوع پرچم واحد و مستقل براى آذربايجان جنوبى و بحث ها و گفتگو ها و پيشنهاد ها حول آن يکى از آزمون هاى به واقع ساده اى است که چگونگى برخورد و يافتن راه حلى متناسب براى آن، درجه بلوغ و پختگى سياسى نيروهاى فعال آذربايجانى را به عرصه ظهور خواهد گذاشت. اين آزمون براستى “ساده” است چرا که در نهايت بحث بر سر انتخاب يک سمبل مناسب است. شايد نيروهاى تلاشگر ترک مى بايد از اين بابت بنوعى خوشحال باشند که در مقابل مشکلى قرار دارند که مى توانند بدون هزينه گذارى خاصى، راه و روش هاى دمکراتيک و مبتنى بر آراى اکثريت را تجربه و آزمايش کنند.

بحث ها در اين مورد در ماه هاى گذشته تا حدى پيش رفته و نظرات متعددى در اين باره بيان شده است و آلترناتيو هاى چندى نيز شکل گرفته اند. پس ما بنوعى در مقابل يک انتخاب قرار داريم و کسانى را که چنين مباحثى را زودرس و يا زيادى مى دانند، حداقل در اظهار نظرها و مقالات و نوشته ها کمتر مى توان پيدا کرد. حال که ما خواسته و يا نا خواسته در مقابل چنين انتخابى قرار گرفته ايم، چگونه بايد عمل کنيم؟ آيا در نبود ارگان هاى دمکراتيک مردمى، چنين انتخاب و در نهايت تصميمى درست است و مى تواند بعنوان سمبل هويتى يک ملت ارايه شود بدون آنکه از طرق قانونى به آراى آنها مراجعه شده باشد.

شکى نيست که پرچم نهايى آذربايجان جنوبى تنها با تصويب پارلمان انتخابى آذربايجان رسميت نهايى مى يابد. اما آيا بايد تا تشکيل چنين نهادى دست در دست گذاشته و صبر پيشه کرد؟ عقل سليم به اين پرسش يقينا پاسخ منفى خواهد داد. چرا که موضوع تنها محدود به پرچم نيست. براى تشکيل پارلمان آزاد و رهايى ازسلطه خونبار حاکميت ديکتاتورى فعلى بايد مبارزه کرد و در اين راه چاره اى جز اجماع جمعى فعالان و مبارزان وجود ندارد. در صورت عدم دسترسى به چنين اجماعى، روشن است که نظرات، متفاوت باقى مانده و به حضور خود در عرصه سياسى ادامه خواهند داد. گر چه اميد همگان بر آن است که در مورد پرچم يک اجماع جمعى پيدا شده و سکويى باشد براى اتحاد ها و يا مصالحه هاى آينده.

اگر ما به لحاظ تاريخى و يا سنتى داراى سمبل و پرچمى ملى بوديم که مورد توافق اکثريت ترک زبانان بود، آنگاه در مقابل چنين سوالى قرار نمى گرفتيم که امروز برايمان پيش آمده است. در تظاهرات خيابانى سال هاى اخير در آذربايجان، در قورولتاهاى قلعه بابک، و در مراسم همايشى و اعتراضى در داخل و خارج کشور به خاطر فقدان پرچم و يا آرم سمبليک ديگرى، از پرچم هاى متفاوتى -آگاهانه و يا ناآگاهانه- استفاده شده و گاها نيز از آنها بعنوان پرچم ملى آذربايجان ياد شده است! حال سوال اينجاست که چگونه مى توان با حمل پارچه اى در يک و يا چند تظاهرات، گيرم بر دوش ده ها و يا صد ها هزار نفر، از آن پارچه به نام پرچم يک ملت نام برد؟

حقانيت و مشروعيت دادن به امرى از طريق مراجعه به آمار هاى خيابانى در کشورهاى استبداد زده بکرات تجربه شده و تاريخ صد سال اخير کشور ايران آکنده از اين مثال هاست. شاه فرارى و رژيم منفورش قادر بود حتى در آخرين روزهاى عمرش خيابان ها را پر از طرفدارانش کرده و از طرق رسانه هاى گروهى به تبليغ رژيمش بپردازد. آوردن مردم به خيابانها و از طريق آن مهر تاييد زدن به ادعا ها و ايده هاى خود هزاران بار از طريق جمهورى اسلامى تکرار شده و مى شود. آيا اين “لشکر کشى” هاى خيابانى مشروعيتى براى اين نظام با خود بدنبال آورده است.

اينجا قصد ما مقايسه نمايشنامه هاى خيابانى سازماندهى شده از سوى گروه هاى فشار و ارتجاعى و دون مايه اسلامى با قيام خود جوش و عميقا مردمى و توده اى در شهر هاى آذربايجان نيست. موضوع بهره گيرى از روش هاست. مراجعه به آمار تعداد افراد شرکت کننده در يک تظاهرات، چه نمايشنامه اى و چه واقعى، و استنتاج از آنها و بکرسى نشاندن نظر خودى بخاطر بالا بودن تعداد آدم ها در يک جمع، نمى تواند درست باشد. احترام به خواست و آمال کسانى که در اين و يا آن جمع سمبلى را با خود حمل کرده اند، بلاترديد واجب است. در يک تظاهرات آزاد مردمى، هر کس و يا گروهى مى تواند هر شعار و سمبل و نوشته اى را حمل کند. اما اين امر بخودى خود به هيچ تصميم و سند دمکراتيکى نمى انجامد. حمل سمبلى بعنوان پرچم در قلعه بابک، به تبديل شدن آن سمبل به پرچم آذربايجان نمى انجامد. در غير اينصورت آذربايجان هر چند ماه صاحب پرچم تازه اى مى شود. درک چنين استدلال هاى ساده اى نياز به هيچگونه دانش خاصى ندارد.

براى رسيدن به يک پرچم واحد براى آذربايجان جنوبى در زمان و شرايط حاضر يک توافق از سوى نيروهاى فعال سياسى، با در نظر گرفتن آرا و عقايد قشر هاى مختلف روشنفکران و نويسندگان و هنرمندان و ساير اقشار مردمى لازم است. رسيدن به چنين توافقى مستلزم گفتگوهاى مستدل و تبادل افکار است. پيش از ارايه هرگونه سمبلى بايد زمينه هاى نظرى آن را آماده کرد و چنين زمينه هاى نظرى بدون بحث و گفتگوى روشنگرانه و آزاد قابل دسترسى نيستند. بايد ديد که پرچم آذربايجان جنوبى تا چه حد مى بايست شبيه به پرچم جمهورى آذربايجان باشد. نشانه ها حاکى از آن است که بر لزوم چنين شباهتى تاکيد مى شود. در زمينه حفظ سه رنگ زمينه پرچم يعنى آبى و قرمز و سبز به نظر مى رسد اختلافى وجود ندارد. در اکثر آلترناتيو هاى پيشنهادى هلال ماه و ستاره (پنج و يا هشت پر) نيز به چشم مى خورند. اين ها زمينه هاى بسيار خوبى براى دستيابى به يک توافق جمعى هستند.

اين نکته را نبايد از ياد برد که نو آورى و خلاقيت گرچه در اکثر مواقع مثبت ارزيابى مى شوند اما در برخى حوزه ها از جمله آنچه به سمبل ها و نشانه هاى جمعى بر مى گردند، نو آورى هميشه با آغوش باز پذيرفته نمى شود. مردم بسادگى دست بردن در آنچه را که به هويت فرهنگى و ملى مربوط مى شوند نمى پذيرند. مى توان در خلوت کارگاهى طرح هاى جالب و زيبايى ارايه داد اما مقبول واقع شدن آنها موضوع ديگرى است. از آنجا که راه رسيدن به يک توافق جمعى در زمينه پرچم ملى هنوز بدرستى روشن نيست، شايد دورى جستن از طرح هاى متعدد و جوراجور به نفع يک پروسه تصميم گيرى سريع است.

سايت اويرنجى به تاريخ جمعه ۲۸ تیر با نوشته اى دعوت به تشکيل جمعى نموده که در نهايت دست به انتخاب سمبل ملى بزند. چنين ايده اى تنها مى تواند مورد استقبال نيروهاى دمکراتيک قرار گيرد.

پيش از آن در سوم جولاى، جمعي از فعالين ملي مستقل آذربايجان جنوبي، طى اطلاعيه اى در خصوص سمبل پيشنهادي براي حرکت ملي آذربايجان جنوب، خواهان مقبوليت و پذيرش آلترناتيو پيشنهادى خود شده بودند.

در بیست و هفتم تیرماه نيز جمعی از دانشجویان آذربایجانی دانشگاه تهران ضمن اعلام حمایت از این طرح از تمامی گروهها و فعالان ملی خواستار رای و نظر مثبت به این طرح شده بودند.

نظرات و پيشنهادات منفرد نيز دراين باب در روز ها و هفته هاى اخير منتشر شده و خوشبختانه تعدادى از علاقمندان به سرنوشت حرکت ملى در اين زمينه نظر داده اند.

اگر چنين جمعى و تشکيل آن مورد حمايت نيرو هاى سياسى قرار گيرد، راه براى حل نهايى انتخاب سمبل واحدى براى آذربايجان جنوبى هموار خواهد شد. نيز بر ديگر نيروهاى سياسى است که نظر خود را در مورد روشى دمکراتيک برا ى رسيدن به سمبلى واحد ابراز دارند. حضور در يک جمع معين براى هموار ساختن راه تصميم گيرى نهايى، هم چنين فرصتى است به سود آنهايى است که براى يک سمبل مشخص تبليغ مى کنند. اين فرصت خوبى براى حرکت ملى آذربايجان است تا بتواند اتحاد عمل و پايبندى خود را به راه و روش هاى دمکراتيک نشان دهد.

آنچه در نهايت امر مهم و درس آموز است، نه رنگ و فرم سمبل که چگونگى رسيدن به تفاهم برسر يک امر واحد در بين نيروهاى سياسى آذربايجان است.

به سوي اتحاد ملي!
سمبل حركت ملي آذربايجان جنوبي
(اطلاعيه)




مدخل:

رشد حركت ملي آذربايجان جنوبي توجه سازمانهاي بين المللي را به خود جلب كرده است. از اين روي موضوع ضرورت سمبلي مطرح مي شود كه بتواند تمثيل كننده آذربايجان جنوبي و حركت ملي آن باشد. در سالهاي گذشته برخي از گروهها و تشكلها با درك اين ضرورت چندين طرح پرچم پيشنهاد داده اند. اما متأسفانه در گذر زمان اين پرچمهاي پيشنهادي نتوانستند ماهيت يك پرچم ملي را كسب كنند و تنها حمايت تشكل پيشنهاد دهنده را به دست آوردند. اين مسئله به مرور زمان زمينه اختلافات را در بين ملت، فعالين ملي، گروهها و تشكلها به وجود آورده است. بي شك مشكل ياد شده با گذشت زمان مي تواند موجب افزايش دامنه اختلافات شود. براي حل اين مسئله مهم حركت ملي آذربايجان جنوبي جمعي از فعالين ملي مستقل در طي ماههاي گذشته به مباحثات گسترده و مداوم پرداختند. بر اساس نتايج مفيد و مشخص اين مباحثات جهت حل مسئله با در نظر گرفتن اصول دمكراسي با بسياري از فعالين ملي ـ سياسي، گروهها و تشكلها مذاكراتي صورت گرفت. بدينوسيله با توجه به نتايج اين مباحثات و مذاكرات به اطلاع ملت كبير آذربايجان و فعالين ارجمند حركت ملي آذربايجان جنوبي مي رساند:




مقدمه:

در طول تاريخ ملتهاي مختلف براي متمايز ساختن هويت خود از ديگر ملتها و معرفي خود دست به ايجاد سمبلها زده اند. سمبلها به عنوان عاملي عيني برخاسته از شيوه زندگي ملتها بوده و بيانگر هويت، تاريخ، فرهنگ و فلسفه حيات آنان مي باشند. همچنين سمبلها در متحد ساختن ملتها نقش بسيار مهمي ايفا نموده اند.
هدف حركت ملي آذربايجان جنوبي رهايي ملت آذربايجان جنوبي از اسارت شونيزم فارس مي باشد. اگرچه نيت اساسي حاكميت غدار شونيزم فارس به كارگيري سياستهاي غير انساني براي از بين بردن هويت ترك آذربايجان مي باشد، اما حركت ملي آذربايجان جنوبي با شعوري بلند مرتبه، ايماني عظيم و اراده اي آهنين در مقابل آن ايستادگي مي كند. در طي سالهاي گذشته حركت ملي آذربايجان جنوبي رشد يافته و تمامي خواسته هاي غير انساني و ضد دمكراتيك شونيزم فارس را بي اثر كرده و در راستاي اثبات مقتدرانه هويت ملي آذربايجان جنوبي گامهاي محكمي برداشته است. بدين جهت ضرورت وجود سمبلي كه بتواند حركت ملي آذربايجان جنوبي را كه روز به روز در مجامع بين المللي به جد گرفته مي شود، به صورت عيني تمثيل نمايد. اگرچه برخي از گروهها و تشكلها با درك ضرورت مطالب قيد شده در بالا و براي حل مسئله در سالهاي گذشته طرحهاي مختلف پرچم پيشنهاد داده اند، اما با تأسف به دلايل مختلف در اين راه موفق نبوده و نتوانسته اند تبديل به يك سمبل ملي مشترك شوند.
ما جمعي از فعالين ملي مستقل حركت ملي آذربايجان جنوبي تنها راه حل اين مسئله مهم را بر اساس اصول دمكراسي و در سايه همكاري و تفاهم فعالين ملي، گروهها و تشكلها ممكن مي دانيم. حركت ملي آذربايجان جنوبي هميشه قادر به حل مشكلات پيش آمده بوده است و معتقديم كه امروز هم مي تواند از عهده حل مشكل مزبور بر آيد. بر اساس اين ديدگاه توافق اكثريت فعالين ملي، گروهها و تشكلها - كه در بطن حركت ملي آذربايجان جنوبي قرار دارند و در راه آزادي ملت آذربايجان در مبارزه اي مقدس هستند _ در مورد سمبلي مشترك و واحد تأثير حركت مليمان را چندين برابر خواهد نمود.

طرح سمبل:

با توجه به شرايط حاكم بر حركت ملي آذربايجان جنوبي طرح ارايه شده در كتاب منتشر شده از طرف تشكل آذربايجان واحد (BAB) مجدداً پيشنهاد و معرفي مي گردد. اين طرح در كتاب (خلاصه تاريخ آذربايجان) كه در سال 1999 ميلادي به چاپ رسيده، آمده است. طرح مزبور همانند پرچم جمهوري آذربايجان شمالي است ولي به دليل اسارت آذربايجان جنوبي در بند حاكميت شونيزم فارس هلال ماه و ستاره هشت پر آن در نوار مياني به رنگ سياه مي باشد.
پيشنهاد يك طرح جديد به احتمال زياد موجبات بروز مناقشات بين فعالين ملي و تشكلها را باعث مي شد. به نظر ما طرح پيشنهادي مي تواند به درستي نمايانگر حركت ملي آذربايجان جنوبي باشد. در اينجا بايد به مطلب مهمي اشاره كرد. از آنجايي كه موضوع پرچم ملي از موضوعات جدي و استراتژيك يك ملت مي باشد، لذا انتخاب آن ـ با توجه به شرايط كنوني ـ بايد در متن زمان و با تفاهم و رضايت اكثريت فعالين ملي، گروهها و تشكلهاي مختلف صورت گيرد. بر اين اساس سمبل پيشنهادي در صورت كسب حمايت طيفهاي مختلف حركت ملي آذربايجان جنوبي به طور طبيعي ماهيت پرچم ملي را كسب خواهد كرد.

مفاهيم عناصر موجود در طرح:

عناصر موجود در سمبل يك ملت (مثل رنگها، اشكال و غيره) بيانگر آمال، اهداف و نگرشهاي سياسي، ديني و فلسفي آن ملت مي باشد. به همين دليل علاوه بر اسم يك كشور سمبل ملي نيز معرف آن مي باشد. در گذر زمان و به دليل بروز حوادث سياسي ـ اجتماعي و لحاظ كردن شرايط و مطالبات جديد رنگها و اشكال سمبل و پرچم ملتها و همچنين تعبير و تفسير آنها مي تواند تغيير كند.
ما خود را براي انجام تغييرات خاص در مورد مفاهيم عناصر پرچمي كه به اهتمام رهبر مليمان محمد امين رسولزاده در سال 1918 براي جمهوري آذربايجان تعيين شده است، صلاحيتدار ندانستيم. اين مسئله مهم يعني انجام تغييرات خاص و اساسي در تفسير عناصر را به عهده رأي مجلس ملي يا پارلمان بعد از استقلال آذربايجان جنوبي مي گذاريم. بر اساس اين تصميم رنگ آبي موجود در نوار بالايي سمبل حركت ملي آذربايجان جنوبي نشانه هويت ترك، رنگ قرمز در نوار مياني نشانه معاصر بودن و رنگ سبز در نوار پاييني نشانه اعتقاد اكثريت ملت آذربايجان به دين اسلام مي باشد.
هلال ماه و ستاره هشت پر در نوار قرمز رنگ به رنگ سياه هستند. اين نشان دهنده فقدان حاكميت ملي آذربايجان جنوبي و اسارت آن توسط شونيزم فارس است. بدون شك هدف حركت ملي آذربايجان جنوبي اثبات هويت ترك آذربايجان و رهايي آن از اسارت شونيزم فارس مي باشد. بر همين اساس پس از استقلال آذربايجان جنوبي و بنا بر انديشه هاي كهن ترك كه ستاره درخشان نشان حاكميت است، رنگ سياه از ستاره هشت پر زدوده خواهد شد. در اصل هدف اساسي و مهم حركت ملي آذربايجان جنوبي در راه استقلال آذربايجان زدودن رنگ سياه از سمبل ملي و رساندن ملت آذربايجان جنوبي تا روشنايي مي باشد. اين موضوع به شكلي متناسب در طرح ارايه شده انعكاس يافته است.
با در نظر گرفتن اين مسئله كه احتمال تبديل سمبل پيشنهادي در آينده به پرچم وجود دارد، به موضوع ديگري مي پردازيم. يكي از اهداف مهم بسياري از فعالين ملي و تشكلهاي حركت ملي آذربايجان جنوبي اتحاد با بخش شمالي وطنمان مي باشد. به همين جهت پرداختن به اين موضوع تاريخي و استراتژيك در رابطه با سمبل ملي لازم مي نمايد. بر اين اساس هلال ماه سياه رنگ موجود در سمبل پس از استقلال آذربايجان جنوبي تا اتحاد آذربايجان به نشانه جدايي دو بخش وطنمان باقي خواهد ماند و به هنگام اتحاد سرزمين تاريخيمان با درخشش هلال ماه پرچم آذربايجان جنوبي پرچم مشترك و واحد آذربايجان محقق خواهد شد. علاوه بر اين پس از تشكيل حكومت مستقل آذربايجان جنوبي امكان دستيابي به هر گونه تصميمي در رابطه با پرچم ملي به واسطه برگزاري رفراندم، رأي مجلس ملي يا پارلمان ممكن خواهد بود.
بدينوسيله از ملت، فعالين ملي، گروهها و تشكلهاي آذربايجان جنوبي به خاطر حفظ منافع ملي، اتحاد و سعادت ملتمان قبول و حمايت همه جانبه سمبل ملي پيشنهادي را خواهانيم.

اميد است اين سمبل براي ملت كبيرمان مايه خير و پيروزي باشد!
با آرزوي آزادي و پيروزي ملت كبيرمان!


جمعي از فعالين ملي مستقل
آذربايجان جنوبي
3/جولاي/2008


به سوي اتحاد ملي!
سمبل حركت ملي آذربايجان جنوبي
(پيوست؛ توضيحات و اشارات)


در بخش توضيحات و اشارات اطلاعيه مربوط به سمبل حركت ملي آذربايجان جنوبي پرداختن به مواردي چند ضروري به نظر مي رسد.

1 ـ در برهه كنوني حركت ملي آذربايجان جنوبي به يك سمبل وحدت بخش نياز دارد.

در سالهاي گذشته برخي از اشخاص، گروهها و تشكلهاي ملي براي حركت ملي آذربايجان جنوبي طرحهاي مختلف پرچم پيشنهاد دادند. متأسفانه به هر دليلي هيچكدام از اين طرحها نتواستند ماهيت ملي كسب كرده و تنها نمايانگر تشكل خاصي شدند. اين مسئله بعضاً باعث سردرگمي توده هاي مردمي شده و منشأ اختلافات در بين فعالين ملي و تشكلها شده است. در اصل پرچمي كه بايد منشأ اتحاد باشد، خود موجبي براي پراكندگي شده است! هر شخص يا تشكيلاتي كه در بطن حركت ملي آذربايجان جنوبي قرار دارد و احساس مسئوليت مي كند نمي تواند در مقابل اين مسئله مهم اغماض نمايد. اين مسئله مي تواند در مرور زمان مسبب فجايع زيادي باشد. به همين دليل حل اين مسئله بايد هر كسي را به تفكر وا دارد. بر اساس اين ديدگاه بر ضرورت سمبلي كه بتواند حركت ملي آذربايجان جنوبي را به شكل جبهه اي واحد نشان دهد، تأكيد مي شود. هر حركت ملي اي كه همراه با اختلافات و پراكندگيها نشان داده شود به آن اعتنا نشده و اغلب فعاليتهايش بي اثر مي ماند.
از يك زاويه ديگر به مطالب بالا مي نگريم. شايد 10 سال پيش اكثر فعالين حركت ملي آذربايجان جنوبي ضرورت وجود سمبل ملي را همچون امروز احساس نمي كردند. در سالهاي اخير حركت ملي آذربايجان جنوبي ضمن رشد در ميان بسياري از تشكلهاي بين المللي و رسانه هاي گروهي به نحو شايسته اي مطرح شده است. در اين رابطه نمي توان نقش مؤثر سلسله قيامهاي اعتراض آميز تاريخي و مهم آذربايجان جنوبي با پيشگامي تبريز قهرمان بر عليه شوونيزم فارس در مه 2006 را ناديده گرفت. قيام دهها شهر آذربايجان جنوبي در فاصله زماني اندك با قيام تبريز بزرگ بر عليه حكومت شوونيزم فارس مسئله ملي آذربايجان جنوبي را در سطح جهاني به شكلي جدي طرح كرد. طبيعي است كه در چنين شرايطي در رابطه با ضرورت وجود يك سمبل مشترك براي حركت ملي آذربايجان جنوبي همچون گذشته نمي توان بي تفاوت بود. بنا به دلايل آمده امروز ضرورت وجود يك سمبل براي نشان دادن همبستگي حركت ملي آذربايجان جنوبي قابل درك است.

2ـ براي اولين بار در حركت ملي آذربايجان جنوبي سمبل ملي پيشنهاد مي شود.

موضوع پرچم ملي از مهمترين مسايل تاريخي و استراتژيك هر ملت به شمار مي آيد. شايد اگر تا به امروز پرچمهاي مختلف پيشنهاد نمي شد، امروز موضوع پرچم يا سمبل ملي تا اين حد با حساسيت مطرح نمي شد. با توجه به حساسيت و پيچيدگي موضوع حتميت تعيين سمبل مشتركي كه تمثيل كننده حركت ملي آذربايجان جنوبي باشد، به ميان مي آيد. سمبل ملي كه نشانگر حركت ملي آذربايجان جنوبي باشد، بطور سيستماتيك براي اولين بار ارايه مي شود. به عقيده ما اين سمبل مي تواند وحدت آفرين باشد.

3ـ تعيين پرچم ملي آذربايجان جنوبي در روند زمان و با توافق اكثريت فعالين ملي، گروهها و تشكلها امكانپذير است.

پرچم ملي بيش از آنكه تمثيل كننده دولتها باشد، تمثيل كننده ملتهاست. هر ملتي كه در راه كسب هويت ملي خود مبارزه مي كند مي تواند پرچمي داشته باشد. به دليل ارايه طرحهاي مختلف پرچم در حركت ملي آذربايجان جنوبي بدون تفاهم و رضايت اكثريت فعالين ملي اطلاق عنوان پرچم ملي به هر يك از اينها به اختلافات ملي دامن خواهد زد. به اين دليل پرچم ملي آذربايجان جنوبي بايد به دور از هر گونه انحصارطلبي و هوچيگري با توافق فعالين ملي، گروهها و تشكلهاي دروني حركت ملي آذربايجان جنوبي با توافق بر هر طرح كه مد نظر باشد، انتخاب شود. پس از كسب استقلال آذربايجان جنوبي بر اساس مراجعه به آراي عمومي مردم يا رأي پارلمان پرچم مورد توافق اكثريت ماهيت رسمي و قانوني پيدا خواهد كرد. به تأخير انداختن تعيين پرچم ملي تا زمان استقلال آذربايجان جنوبي سهو بوده و تنها زمينه اي براي گسترش اختلافات خواهد بود!

4ـ بنا بر موازين بين المللي پرچم جمهوري آذربايجان نمي تواند تمثيل كننده آذربايجان جنوبي باشد.

در بخش شمالي وطنمان دولتي مستقل و رسمي بر پاست. پرچم جمهوري آذربايجان بار سياسي و حقوقي خاص دارد. به اين دليل بر افراشتن پرچم جمهوري آذربايجان در آذربايجان جنوبي از نظر سياسي و حقوقي در عرصه بين المللي باعث تشتت مي شود. تا به امروز تمامي كساني كه طرحهاي مختلف پرچم پيشنهاد داده اند در اصل با نظر به ضرورت متفاوت بودن طرح با پرچم جمهوري آذربايجان عمل كرده اند.

5ـ سمبل حركت ملي آذربايجان جنوبي در محيطي دمكراتيك و به دور از هر ادعاي انحصارطلبي ارايه مي شود.

سمبل حركت ملي آذربايجان جنوبي از جانب هيچ تشكيلاتي ارايه نمي شود. در اين راستا همه تلاشها توسط گروهي از فعالين ملي مستقل بدون داشتن هر گونه منفعت شخصي و تشكيلاتي و به خاطر منافع ملي آذربايجان جنوبي انجام مي شود. در حالي كه هيچ زمينه اي براي رقابت منفي وجود ندارد، نسبت دادن اين اهتمام به هر تشكلي هم واقعيت ندارد. هر ادعايي از جانب هر شخصي كه باشد پوچ بوده و تنها در راستاي تخريب اين اهتمام ارزيابي مي شود. اين سمبل پس از چندين ماه مذاكره با بسياري از فعالين ملي و اطلاع آنان ارايه مي شود. در اين رابطه به دور از هر گونه رقابت منفي جايي براي خودخواهيها نيست. اين ناشي از اعتقادمان به اصول دمكراسي و عمل بر اساس آن مي باشد.

6ـ طرح پيشنهادي، طرحي جديد نيست.

به اعتقاد ما با توجه به وضعيت سياسي حركت ملي آذربايجان جنوبي پيشنهاد طرحي جديد براي سمبل ملي، خود باعث تفرقه و اختلافات جديد مي شد. به اين دليل ارايه يك طرح جديد مد نظر قرار نگرفت. تاكنون دهها طرح براي آذربايجان جنوبي پيشنهاد شده است. شباهت طرح سمبل به يكي از اين طرحها موجب بروز رقابتهاي منفي و ايجاد اختلافات مي شد. علاوه بر مطالب ذكر شده، ما همچنين خود را در اين مورد محق و صلاحيتدار ندانستيم! به نظر ما طرح چاپ شده در كتاب "خلاصه تاريخ آذربايجان" انتشار يافته توسط تشكل "آذربايجان واحد" BAB)) در سال 1999 طرحي مناسب براي سمبل حركت ملي آذربايجان جنوبي مي باشد. طرح مذكور دقيقاً همانند پرچم آذربايجان شمالي است اما به دليل اسارت آذربايجان جنوبي در بند شوونيزم فارس هلال ماه و ستاره هشت پر در نوار مياني طرح به نشانه ماتم به رنگ سياه است. هدف حركت ملي آذربايجان جنوبي رها ساختن آذربايجان جنوبي از استبداد و اسارت و رساندن آن به آزادي و استقلال است. تنها در آن صورت رنگ سياه از سمبل مليمان پاك خواهد شد. با استناد بر اين تفسير سمبل پيشنهادي به درستي منعكس كننده حركت ملي آذربايجان جنوبي است.

7ـ آيا امروز آذربايجان جنوبي در اسارت نيست؟! آيا ملت آذربايجان جنوبي به دليل اسير بودن غرق در غم نيست؟!

برخيها با اشاره به رنگ سياه هلال ماه و ستاره بر روي سمبل تعبير منفي اين رنگ را به نقد مي كشند. به اعتقاد ما به علت اسارت آذربايجان جنوبي در چنگال شونيزم فارس رنگ سياه سمبل كاملاً مناسب ارزيابي مي شود. آيا امروز ملت آذربايجان جنوبي در اسارت نيست؟ ميليونها ترك قادر به خواندن و نوشتن به زبان مادري خود نيست، ساليان سال است كه ثروتهاي مادي سرزمينمان به تاراج مي رود، هويت ترك آذربايجانيمان تحقير و تحريف مي شود، ميراث ملي و فرهنگيمان نابود مي شود، كساني كه با آگاهي و ايمان ملي طاقت ستم ملي را نياورده و در راه آزادي ملي مبارزه مي كنند، گرفتار مصيبتهاي بي حد و حصر شونيزم فارس مي شوند، ستمهاي بيشماري بر ملتمان اعمال مي شود، آيا روزگار ملتي كه در چنين شرايطي به حياتش ادامه مي دهد، سياه نيست؟! آيا ملتي كه در چنين شرايط سخت و تلخي زندگي مي كند، غرق در غم نيست؟! البته حركت ملي آذربايجان جنوبي بنا بر ضرورت تاريخ براي پايان دادن به سياستهاي آنتي دمكراتيك حاكميت شونيزم فارس روز به روز انكشاف يافته و در آينده اي نزديك اراده شكست ناپذير ملتمان پيروز خواهد شد.
به موضوع ياد شده از زاويه اي ديگر مي نگريم. رنگ سياه در پرچم ملي برخي كشورها به چشم مي خورد. به عنوان مثال رنگ سياه در پرچم كشورهاي مصر و افغانستان به عنوان ياد آوري كننده مظالم دوره استعمار قبول شده و باقي مانده است. گذشته از آن چنانكه ذكر شد رنگ سياه هلال ماه و ستاره سمبل حركت ملي آذربايجان جنوبي موقتي بوده و براي هميشه ماندني نيست.

8ـ سمبل ملي از آن همه است.

سمبل ملي از آن تمام ملت آذربايجان جنوبي است. ما معتقديم كه اين سمبل مي تواند عامل اتحاد تمامي كساني باشد كه در بطن حركت ملي آذربايجان جنوبي در مقابله با استبداد و شونيزم فارس مبارزه مي كنند؛ از جمله كساني كه آمال آذربايجان واحد در انديشه شان است، كساني كه استقلال آذربايجان جنوبي را مي خواهند و كساني كه اداره آذربايجان جنوبي را در چارچوب سيستمي فدرال مي خواهند.

9ـ فرصت تاريخي را از دست ندهيم!

ما فعالين ملي مستقل در وضعيت كنوني حركت ملي آذربايجان جنوبي جهت حل مسئله تعدد پرچمها كه براي ملتمان اهانت آميز مي باشد، با وجود تمامي خطرها و تهديدها پا به ميدان گذاشتيم. با بسياري از فعالين ملي مستقل، گروهها و تشكلها مذاكراتي صورت گرفت. به دليل سختي شرايط و محدود بودن امكاناتمان با برخي از گروههاي فعال مذاكره ممكن نشد كه عذرخواهي از آنها را بر خود وظيفه مي دانيم. با در نظر گرفتن نگاه مثبت بسياري از فعالين نسبت به انتشار اين اطلاعيه اقدام گرديد. اكنون همگان را در مورد اين موضوع تاريخي، مهم و استراتژيك به احساس مسؤليت و تعهد و از دست ندادن اين فرصت تاريخي فرا مي خوانيم. اگر امروز مشكل مطروحه حل نشود، آيا فردا در مقابل قضاوت تاريخ حرفي براي گفتن خواهيم داشت؟!

10ـ به خاطر وحدت ملي و مساوات از فعالين، گروهها و تشكلهاي آذربايجان جنوبي مقبوليت سمبل ملي را خواهانيم.

از تمامي فعالين ملي، گروهها و تشكلها كه در راه استقلال آذربايجان جنوبي در مقابل دشمنان ملتمان مبارزه مي كنند، مي خواهيم كه با احساس مسؤليت تمام با موضوع برخورد كنند. ما عميقاً بر اين اعتقاديم كه سمبل ملي مي تواند همه فعالين ملي و تشكلهايمان را به همديگر نزديك كند. به اين دليل از تمامي كساني كه دغدغه آينده حركت ملي آذربايجان جنوبي را دارند، مي خواهيم كه حمايت همه جانبه خود را از اين مهم دريغ نكنند.

اميد است اين سمبل براي ملت كبيرمان مايه خير و پيروزي باشد!
با آرزوي آزادي و پيروزي ملت كبيرمان!

جمعي از فعالين ملي مستقل
آذربايجان جنوبي
3/جولاي/2008

گونئی آذربایجانین بایراق مساله سینه بیر باخیش - آیدین تبریزلی

نئچه گون اونجه بای بک سیته سینده بیر یازی یاییلمیشدیر (۱) کی یئنی بیر بایراق اونری سی، بیرلیگه دوغرو گئتمک آماجیلا اورتایا قویولومشدور. بو یازینی اوخویاندا بیر سئوینج و اوموت منده یاراندی کی بیر یاخشی فیکیر ایله بو مساله اورتادان گوتوروله بیلر. بو دوزگون فیکیر بودور کی بایراغین شکیلین هئچ دئییشمدن یالنیز آی اولدوزون رنگین دئیشمک اولار. بو گرچکدن ان یاخشی و ان یارارلی فیکیردیر. نئیه کی آذربایجان بایراغینین اصلی عنصرلاری اونون شکیلی و اوچ اصلی رنگیدیر. آذربایجان بایراغیندا اوچ اصلی رنگ، گوی، قیرمیزی و یاشیل دیر و اونون اصلی شکیل عنصرلاری آی اولدوز دور.

ایندی ایسه آی اولدوزون رنگین دئیشمک ان کیچیک فرقدیر کی بو بایراقدا یاراتماق اولار کی اصلی بایراق ایله بیر اولماسین آنجاق ان آز فرقلی اولسون. منجه بو فیکیر صاحیبلرینه تبریک دئمک لازیمدیر کی بو مساله نین چوزوم یولونو ان دوزگون شکیلده اورتایا قویوبلار.

آنجاق اونلارین اونریسینده بو یئنی رنگ، «قارا» رنگ سئچیلیب دیر، بو دلیل ایله کی گونئی آذربایجان هله لیک یاسلی دیر. آما منجه بو رنگ ان یاخشی رنگ دئییل و بیر نئچه اشکالی وار. بیرینجی سی بودور کی بایراق بیر میللتین فخر ائدیلن سمبولو اولمالی دیر و قارا رنگ اگر یاسلی اولاماق نشانه سی اولورسا، اونو فخر ایله قالدیرماق اولماز! اوندان اونملی سی بودور کی اگر بیر گون بیز اوز میللی حاکمیتیمیزی الده ائده بیلسک داها یاس توتماغین معناسی اولماز و او زامان یئنه بایراق مساله سی اورتایا چیخاجاق و یئنه بو بایراغی دئیشمک لازم اولاجاق!

آما منیم اونریم بودور کی آی اولدوزون رنگی، «ساری» اولسون. آما «ساری» رنگین معناسی ندیر؟

گونئی همیشه «گونش»-ه باغلی دیر و گونشین علامتی اونون «ساری ایشیغی» دیر. قوزئی بایراغیندا «آغ» رنگین ده معناسی وار. قوزئی همیشه سویوق و «قار» ایله باغلی دیر و قارین علامتی اونون «آغ» رنگی دیر. بیر اوجا داغی، سهندی یا ساوالانی، یادا سالیر، قوزئی طرفینده «آغ رنگینده قار» اوتوروب و گونئی طرفینده «ساری یا چالان» توپراغین و اوت علف لرین رنگین یادا سالیر. «ساری» رنگ، آیری طرفدن ایشیق علامتی دیر و آی اولدوزون ایشیغین تمثیل ائدیر.

اومودوم وار کی بو اونری یه هامی مثبت نظر ایله باخسین. بو منیم یا بیر شخصین اونریسی دئییل. من بو فیکیری بای بک سیته سینده یاییلان چاغیریش دان آلمیشام و اونو اوخومادان اونجه بو فیکیر ذهنیمه چاتمامیشدی. اومودوم وار کی او چاغیریشی یازان دوستلاردا منیم یازیمی بیر تکمیل ائدیجی بیر اونری کیمی نظرده آلسینلار و یوخ کی بیر نفی ائدیجی بیر یازی. منجه بو اونرینین اصلی صاحیبلری همان دوستلاردیلار کی اونون دوزگون ایده سین اورتایا قویوبلار یعنی یالنیز آی اولدوزون رنگین دئییشمک و بایراغین هئچ بیر شکیلین دئیشمه مک. بو اونری نین اصلی فیکیری همان دوستلاریندی و یوخ منیم.

حورمتله،
آیدین تبریزلی
۱۴/۰۷/۲۰۰۸

(۱): [1] www.11008.bayb…

اونری بایراغین شکیلی:


http://www.11008.baybak.com/il_11008_say_473.azr

ميللي-آزادليق موباريزه ميز مودئرن ومدني خاراکترلي حساب ائديلير، آنجاق قانلي- قاداسيز ده دئييل…! بونو اونوتماياق…! - اولوس

دموکراتيک بير موحيط ده عوموميتله سوز آزادليغي نا تام معناسي ايله اينانديغينميز اوچون، اينسانلارين دوشونجه لرينه حورمتله ياناشيريق. آنجاق دموکراسي يا يا خاص اولان آنلاييشلارين تحريفي ايله گيزله ديلميش و گيزلي ماراق ياخود سياستلري ايره لي آپارانلارا قارشي چوخدا مرحمتلي اولا بيلمه ريک و اولماياجاييق دا. غيري- زوراکي بير موباريزه مئتودو (Non-Violent Action) سانيلديغي کيمي “قوربانليق قوزو” پسيخولوگي ياسي نين تبليغي دئمک دئييل دير و سيويل موباريزه جريان ائده ن بير موحيط ده ساده جه اولاراق جمعيتين اينساني ده يرلر اساسيندا فورمالاشماديريلماسيني اوزونده عکس ائتديرير.

محض همين نوقطه ي نظرده ن چاغداش تاريخ ده قئيده آلينان غيري – زوراکي موباريزه لرين جريان ائتدي يي موحيطلر عوموميتله قانلي – قاداسيز موحيطلر حساب ائديلميرلر. خارکئترلرينده ن آسيلي اولماياراق کونفلئکتلرين حللي غيري – زوراکي موباريزه لرين اساس آمالي حساب ائديلير. آنجاق کونفلئکتلر اوزلري اوبيئکتيو بير حقيقت اولدوقلاري اوچون چوخ آلانلي اينکيشاف پروسئسلرينه ده ماليک ديرلر. کونفلئکتلرين اينکيشاف يونو ايسه تکجه غيري – زوراکي موباريزه ايشتيراکچي لاريندان آسيلي دئييلدير و چوخ سايلي عاميللر مجموعه سي اونا تاثير ائده بيلر. خوصوصي ايله حاکيميت لرين خاراکئتئرينده ن آسيلي اولارق موحاريبه لار، اينقيلابلار ياخود حتتا پارتيزان دويوشولرينين کونفلئکتلرده ن دوغولا بيلمه مه سيني هئچ کس ضمانت ائده بيلمير.

غيري – زوراکي موباريزه دفعه لرله قئيد ائديلدي يي کيمي ساده جه اولاراق گوج آنلاييشي نين تعريفي نين ده ييشديريلمه سينه چاليشير و ايلکين اولاراق سيويل جمعيتين فورمالاشديرماسينا خيدمت ائدير. حقيقي معنا دا فورمالاشميش سيويل جمعيتين توتاليتار بير حاکيميت موناسيبتلري آلتيندا ياشايا بيلمه دي يي اوچون کونفلئکتلر اورتايا چيخير و کونفلئکتلرين حللي غيري – زوراکي بير موباريزه نين هدفينه چئوريلير. غيري – زوراکي موباريزه خريستيانليغين رحيم و مرحمتچيلي ييني ياخود ايسلامين تسليم اولونما سوزونده ن ده توره نمه ميش دير و ساده جه اولاراق اينسان جمعيتي نين ان دوزگون اينکيشاف پروسئسي حساب ائديلير.بای بک

“آزادليق قان طلب ائدير” جومله سينين کوکلري ني آراشديراندا ظننيميزجه “ائلچي بي موباريزه فلسفه سي” يوخ صمد نيکنام* جنابلاري نين واقتيله اينانديغي و اونون يولوندا موباريزه آلانينا آتيلميش ايدئولوژگي يا دا آرانمالي دير. هله ده دونيا سول حرکاتي نين اساس پروبلئملرينده ن بيري و ان اساسلي سي اولان “اينقيلاب” آنلاييشي موذاکيره لرين محورينده دورور و اينقيلاب آنلاييشينا موناسيبتلر حرکات داخيلي قوروپلاشمالارين اساس اوزه يي حساب ائديلير.

اگر اييرمي يانوار دا کوکلي بير صورتده سوسيال – سياسي قورولوشلارين ده ييشديريلمه سي ميللي – آزادليق حرکاتي نين اساس هدفي حساب ائديليرديسه، گنجه حاديثه لرين ده سيستم داخيلي اينکيشاف يونونون سئچيمي اساس موذاکيره آبيئکتيوي حساب ائديليردي. محض بو نوقطه ي نظرده ن ائلچي به يين “آزادليق قان طلب ائدير” سوزو دئييليبسه (ظننيميزجه بو آبسورت و معناسيزدير و بو حاقدا همين دوورده ميللي – آزادليق حرکاتي نين ليدئرلرينده ن آچيلقلانما گوزلنيلمه لي دير) سيستملر ده ييشمه سيني نظره آلساق چوخدا حاقسيز اولماماسيني ايدديعا ائده بيلرديک آنجاق گنجه قييامي نا قارشي حاکيميت ده ن تام معناسيله ايمتيناع ائتمه اوزلوينده غيري – زوراکي بير موباريزه نين ان دولغون نومونه سي حساب ائديلمه لي دير.

دموکراسي دوشونجه سينه اساسن عوموميتله چوخ دا به ينمه دي ييميز و حتتا نيفرت ائتدي ييميز شخصلرين عمللري ياخود سوزلرينه منطيقي طرزده ياناشماميز بير اصل حساب ائديلير. ابوالفضل ائلچي به يين کيملي يينده ن آسيلي اولماياراق “آذربايجان” و تکرار ائديريک “آذربايجان” مفهومو يئني ده ن واحيد بير آنلاييش کيمي اورتايا چيخدي. عصرين اوللرينده تاريخي شخصيتلر طرفينده ن فورمالاشميش دوشونجه لر، ساوئت قورولوشونون داغيلما پروسئسي باشلارکن محض ائلچي بي يين وارليغي ايله يئني ده ن سياست آرئناسينا آتيلدي. صمد نيکنام جنابلاري پارس راسيستلري نين اويدوردوقلاري “آران” و “آذربايجان” آيريليقلارينا اينانا بيلر و حتتا ايسلام حاکيميتي ني قبول ائده رک اونون قانوني اوپوزيسينا چئوريله بيلمه سي حاقدا دوشونه ده بيلر آنجاق حقيقت آرزولاريميزدان و دوشونجه لريميزده ن کسکين دره جه ده فرقله نير.بای بک

آذربايجان آنلامي واحيد بير سوسيال – سياسي سيستم دير. سيستمين واحيدلي يي تاريخين چئشيدلي آنلاريندا پوزولادا بيلر بو طبيعي حال اولاراق تکجه آذربايجانا خاص دئييل دير. تاريخين اينکيشاف پروسئسي و اونون ايستيقامتي تاريخي آنلاري دا يارادير. و بو تاريخي آنلار حقيقي معنادا تعيين ائديجي ساييلا بيلن دونوش نوقطه لري حساب ائديليرلر. محض همين نوقطه ي نظرده ن گونئي آذربايجانا بايراق ياخود سيمگه ياراتماق يوخ اونا خاص اولان بايراق ياخود سيمگه لري تارخين اونودولموش صحيفه لرينده آراماق لازيمي دير. ميللي – آزادليق حرکاتي ميزين بطنينده جريان ائده ن حاديثه لر کيمي. آذربايجانين گونئي ييني هيچ کس و هئچ بير قوروم موقددس آي اولدوزلو اوچ رنگلي بايراغيندان آيري سالا بيلمه يه جک…!

گونئي آذربايجاني ائلچي بئي سيندروموندان قوروياق - صمد نيکنام

جولاي آيي نين ۱۰–اوندا کورشات مرندلي آدلي بير هموطنيميز “باي بک” سايتيندا ياييلان “آذربايجان ميللي حرکتينده بوتؤولوک آنلاييشي و ميللي سيمگه مسئله سي” آدلي يازيسيندا “فيکير باباميز ائلچي بئي” دئيه رک “بوتؤو آذربايجان بيرليگي”نين (ب.ا.ب)) چاپ ائتديرديگي “موختصر آذربايجان تاريخي” آدلي کيتابا ايستيناد ائدير و گونئي آذربايجانا بايراق تکليفينده بولونور.

ائلچي بئيين موباريزه فلسفه سي آذربايجان جمهوريسي اوچون يارارسيز اولدوغو کيمي، گونئي آذربايجان اوچونده يارارسيز و چوخ تهلوکه ليدير. ائلچي بئيين موباريزه فلسفه سي “آزادليق قان طلب ائدير” شوعاعرينا کؤکلنميشدي. قوزئي آذربايجاندا باش وئرن ۲۰ ژانويه، خوجالي و قاراباغين ايشغالي کيمي فلاکتلرين کؤکونده دايانان بو “سياسي فلسف ” و اونون اساسيندا يورودولن سيياست ايدي.

۱۹۹۰-اينجي ايل ژانويه آيي نين ۱۹-او ساعات ۳-ده آذربايجان دؤولت تهلوکله سيزليک کوميته سي نين سدري واقيف هوسئينوو ائلچي بئي و اعتيبار مممدووو چاغيريب دئينده کي، “جاماعاتي کوچه لردن ييغيشديرين، اوردويا گئجه ساعات ۱۲-ده شهره گيرمک امري وئريليب” ، ائلچي بئي دئميشدي “آزادليق قان طلب ائدير” و بوندان سونرا خالق جبهه سي نين فعاللاري اوردونون شهره گيره جگيندن خبرسيز اهالي نين، کوچه لره چيخماق پروسئسيني اينتئنسيولشديرديلر.

۲۰ ژانويه فاجيعه سي ايله باغلي ۲۰۰۵-اينجي ايلده “تاريخيميزين فاجيعه سي و فاجيعه ميزين تاريخي” آدلي سيلسيله يازيلار يازديم و باکي-دا چيخان ائکپرئس قزئتينده چاپ اولدو. اورادا خالق جبهه سي و اونون رهبري ائلچيبگين يوروتدويو سيياست اينجله نيب.

خوجالي فاجيعه سي ده، ۲۰ ژانويه فاجيعه سي کيمي آذربايجان ميلتي نين طالعيينه يازيلماميشدي و اونون قارشيسيني آلماق اولاردي. خوجالي فاجيعه سي نين قارشيسيني آلماق اوچون اعتيبار مممدووون دئديگي کيمي، هم کيفايت قدر سيلاح و هم ده جانلي قوووه وار ايدي. آذربايجان حربچيلري تدبير گؤمک عزمينده ايديلر و تدبير ده گؤرولموشدو، لاکين ايجرا اولمادي و ياخود قارشيسي آليندي. نتيجه ده، ائرمني سيلاهلي قوووه لري آرخايينليقلا دينج اهاليني قيردي و فاجيعه باش وئردي.

خوجاليني موهاسيره دن چيخارتماق و اهاليني خيلاص ائتمک تدبيري نين قارشيسيني کيم آلدي و نه اوچون آلدي؟ قيرغينلارين تؤرمه سينه و قيرغيني ياراتماق اوچون دوشمنه فورصت يارادان هانسي سيياست ايدي ؟. بو مسئله لردن خبري اولان کومانديرلردن، آغداملي ائلدار باکي-دا اؤلدورولدو. آللاهوئردي آغدام-دا مينايا دوشدو، قاتير ممد آدلانان يعقوب، خسته خانادا اؤلدو. خالق جبهه سينه منسوب اولان فهمين حاجييئو ياشايير.

بو هاقدا آختاريش آپارماق ايسته ينلره بير عونوان دا گؤستريرم.

همن واخت آذربايجان خالق جبهه سي نين ايداره هئيتي نين عوضوو، مينگچئوير-ين ايجرا باشچيسي فايق بخشعليئو، باش نازير هسن هسنوو-ون تئلئفون دانيشيغيندان ائشيتديکلريني قزئتلره دانيشدي. گئدين تاپين اوخويون و آختارين يورودولن سيياستين کؤکونو تاپين.

قاراباغ مسئله سينه گلديک ده ايسه، بيرينجيسي، خالق جبهه سي و ائلچيبگين يوروتدويو “سيياستين” نتيجه سي بوندان آرتيق اولمازدي، بورادا دئتايللارا وارماق فيکرينده دئييلم. ايکينجيسي، ائلچي بئي-ين اؤز دئديگينه گؤره ، روسيه پرئزيدئنتي بوريس يئلتسين اونا دئميشدي کي، داغليق قاراباغ-دا ياشايان ائرمنيلرين موختاريتيني قايتارين قوي ياشاسينلار. ائلچي بئي: يوخ اولماز يئميشدي. ائلچي بئي بو هاقدا سهو ائتديگيني راديودان اعتيراف ائتدي.

بوتؤو آذربايجان بيرليگي نين يايديغي “موختصر آذربايجان تاريخي” کيتابي هاقدا اونو دئييم کي :

بيرينجيسي ، بو کيتابدا هامي نين شکلي سيرايا دوزولوب او جومله دن ائلچي بئي-اينده شکلي وار. آما پيشه وري نين شکلي يوخدور. گؤره سن ندن بئله دير؟

ايکينجيسي، آذربايجان تاريخيندن دانيشان بو کيتابدا افشارلار سولاله سيندن و بو سولاله نين بانيسي نادر شاهدان دا اثر-علامت يوخدور.

بوندان باشقا، بو کيتابدا قاجارلاردان ايران ظولمکارلاري کيمي آد آپاريلير. کيتابين يازيسيندان فرقلي اولاراق، دئمه لييم کي، قاجارلار ايران ظولمکاري دئييل بلکه، آذربايجانين فخر ائده جگي بؤيوک بير سولاله دير. فارس شووينيستلري نين ان مورتجئ جيناهي نين سيياستيني تبليغ ائدن “بوتؤو آذربايجان بيرليگي”نين کيتابي بو فيکيرلري ايله، قاجارلاري دئييل بلکه، آذربايجان ميلتيني تحقير ائتميشدير.

فارس شووينيستلري نين تبليغاتيندان فرقلي اولاراق، تاريخ هله قاجارلار سولاله سي نين بانيسي آغا محمد شاه قاجار کيمي داهي و عدالتلي سرکرده يئتيشديرمه ميشدير. آذربايجان حاکيمي وليعهد عاباس ميرزه يه فارس ظولمکاري دئين جريان، آذربايجان ميلتينه تاريخ يازمير، بلکه ميلتيميزين تاريخيني ساختالاشديرماغا جهد ائدير. بو بير حاقيقتدير کي، قاجارلار تورک سولاله سيدير و اونلارين ظولمکارليق درجه سيني اؤلچمک اوچون بوتؤو آذربايجان بيرليگينده بير اؤلچو واحيدي يوخدور. مشهور آلمان شاعيري بئرتولئت برئشتين سؤزو ايله دئسک، “حاقيقتي بيلمه يه نلر ناداندير، اونو بيله رکدن تهريف ائدنلر ايسه آخماقدير (جينايتکاردير-باي بک)”.

آدي چکيلن کيتابين باشقا مؤوزولاري دا بئلجه ياراماز و يئترسيزدير.

بو کيتاب هاقدا سونونجو اولاراق اونو دئييم کي، بو کيتابا هئچ بير تاريخچي موتخصيص راي يازماميش و اونو تاريخي اثر کيمي تصديق ائتمه ميشدير. اونا گؤره ده، کيتابدا يازيلانلار هئچ بير علمي اهميت داشيمير.

ائلچي بئيين يوروتدويو موباريزه فلسفه سيندن فرقلي اولاراق، گونئي آذربايجان ميللي آزادليق موباريزه سي ميللي، مدني و قانسيز-قاداسيز بير موباريزه دير. آذربايجانين چاغداش ميللي موباريزه سي مودئرن و مدني خاراکتئر داشييير.

بيزيم آزادليغيميز “قان طلب” ائتمير بلکه، مدني ميلتلرين الده ائتديگي نايليتلره يييلنمک، ساوادلانماق، بير-بيريميزين فيکرينه سايغي ايله ياناشماق، اينسانلارين فيکرينه حؤرمت ائتمک و بوتون بونلاري تکميللشديره رک، ميللي دئموکراتييا طلب ائدير. ميلتي قان تؤکمکله قورتارماق اولماز. بلکه عکسينه : “کسسه هر کس تؤکولن قان ايزيني - قورتاران داهي اودور يئر اوزونو” . (هوسون جاويد) .

آذربايجان اروپانين ترکيب حيصه سيدير. اروپا ميلتلري نين آپارديغي مدني و دئموکراتيک موباريزه قايدالاريني بوتؤو آنلامدا قبول ائده رک، اونو وطنيميزين کونکرئت شرايتينه تطبیق ائتمه ليگيک.

۱۱/۰۷/۲۰۰۸

در پی ارائه سمبل حرکت ملی آذربایجان جنوبی

ترکان آذربایجان در طول تاریخ همواره بر سرزمین های بخشی از خاورمیانه و آسیای میانه حاکم بوده اند.در این بلاد امپراتوریهایی مقتدری بنا نهاده اند . و برچمی که در کشور کنونی ایران ( بخش کوچکی از امبراتوریهای گذشته بوده) بکار گرفته مشود یادگار امپراتوریهای ترکان آذربایجان بوده است.و در ان زمان این پرچم پرچم صلح ؛ همزیستی وآزادی بود. که متا سفانه بعد از کودتای (1299) که با حمایت دول روس وانگلیس اتفاق افتاد ورضاخان میر پنج بر تخت نشست ممالک محروسه ایران به زندان ملتها بدل گشته وبرچم ان نیز نماد استبداد ؛استعمار دیکتاتوری وظلم وجور تبدیل شد. در این بین ملت آذربایجان که زمانی حاکمیت ایران را در دست داشتند در برهه های مختلف تاریخی مورد قتل و عام بخصوص قتل وعام فرهنگی قرار گرفت و نماد و برچم امبراتوریهای گذشته ترکان آذربایجان اکنون به نماد اشغال وسرکوب در دست نزادپرستان فاشیست فارس تبدیل شده است .



آذربایجانیان بر اثر ذهنیت حاکمیت گذشته خود بر ایران این سرزمین را وطن خود تلقی کرده و همواره در تلاش بوده اند که شرایط ایران را برای همزیستی ملتهای ساکن در ان را فراهم نمایند ولی تجارب صد ساله اخیر حرکتهای ملت آذربایجان جنوبی نشانمیدهد که چنین تلاشها بیهوده بوده و آذربایجان راهی جز برای به خود اندیشیدن ندارد.فلذا ملت آذربایجان جنوبی ذر مسیری که قرار گرفته و حرکت هویت طلبانه و آزادیخواهانه که آغاز نموده نیاز به بازنگری اساسی دارد . در این راستا باید بر مبنای باز سازی ذهنیت تاریخی و ملی خویش حرکت نماید. وتمام تئوریها و بر نامه های خود را بر اساس هویت ؛ آرمان ومنافع ملی آذربایجان جنوبی پی ریزی کند .در این گذر می بایست ملت اذربایجان جنوبی مطابق با ادوار گذشته تاریخ؛ خود را در سطح جهانی اثبات و معرفی نماید. از این رو در چنین شرایطی ایجاب مکند بر اساس هویت ملی وارمانهای ملی خویش سمبل ونماد ملی تعین نماید.





ناگفته پیداست که برای هر ملت سمبل ؛آرم ویا نشان های خاص وجود دارد که نشان دهنده هویت ؛ فرهنگ ؛ خصوصیات و آرمان های ان ملت می باشد از این رو پرچم های ملی هر ملت یا هر کشور بر مبنای همین امر تعین مشود . از دیر باز یکی از عناصر مهم در معرفی یک ملت ؛پرچم ویا سمبل آن ملت می باشد که این موضوع امروزه در تشکیل وفرایند حاکمیت ملی نقش تعین کننده ای دارد . در میان کشور های جهان و سازمانهای بین المللی برای رسمیت یک کشور ارائه پرچم ملی بصورت ضرورتی هقوقی در آمده است و حتی در بین کشورهای کثیرالملله که بصورت فدرال ودموکراتیک اداره میشوند برای هر ملت عضو پرچم ملی خاص وجود دارد که در این صورت پرچم چنین کشورهایی بر آمده از آرمان های مشترک ملتهای عضو است



با در نظر گرفتن موارد فوق الذکر تعین نماد وسمبل ملی برای حرکت ملی آذربایجان جنوبی به هر صورت ضرورتی اجتناب ناپذیراست. با توجه به این که سخن از نماد ملی میرود و حرکت ملی نیز نیاز به اتحادوانسجام دارد می بایست سمبل مورد نظر موجب توافق اکثریت قرار گیرد. دراین میان که برخی از فعالان مستقل حرکت ملی آذربایجان جنوبی سمبل نقش ملی ارائه نموده اند از جهات مختلف بخصوص بخاطر دارا بودن شرایط فراتشکیلاتی ونزدیکی به پرچم شمال آذربایجان می تواند راه گشا و موفقیت آمیز باشد.



جمعی از فعالین حرکت ملی اذربایجان جنوبی

یاشاسین میللی بیرلییمیز

یاشاسین آذربایجان



تبریز:87/4/17

آذربايجان ميللي حرکتينده “بوتؤولوک” آنلاييشي و ميللي سيمگه مسئله سي - کورشات مرندلي

بير مودتدير اينتئرنئت سيته لرينده و ميللي فعاللار آراسيندا ميللي سيمگه مسئله سي دانيشيلير (قارا آي اولدوزلو آذربايجان بايراغي). دوغال اولاراق بو مسئله نين مووافيق و موخاليفلري واردير. مووافيقلر عومومييتله ميللي حرکتيميزي بين الخالق پلاتفورمادا تئمسيل ائتمک اوچون بير سيمگه يه و علامته احتيياج اولدوغونو و ميللي ايستيقلالا گئدن يولدا بوتون ميللي فعاللارين و هامي تشکيلاتلارين ساريلا بيله جگي بير موشته رک داياناغين ضروري اولدوغونو سؤيله ييرلر. هابئله اونلار دئييرلر کي گونئي آذربايجان موستقيل اولدوغو زامان قوزئي آذربايجانلا بيرلشينجه يه قدر بير بايراغا احتيياجي اولاجاقدير.

بو سؤزلر قايئت منطيقلي و عاغيلا باتاندير. آما ديگر ياندان مونتقيد کسيمين ده تنقيدلري منطيقلي و دوشوندوروجودور (بورادا تخريباتچيلارين جايديرما ايشلري، بلکه ميلتيميزين و ميللي حرکتيميزين گرچک قايغي کئشلريندن سؤز ائديريک).

ميللي سيمگيه اولان ان اؤنملي تنقيدلر بونلاردير:

۱) بو مسئله آذربايجانين بوتؤولوک آنلاييشينا ضربه وورور. آذربايجان ميلتي واحيددير و بايراغي دا بيردير. ائلجه ده بو مسئله ده اولو اؤندر رحمتليک ائلچي بئي-ين ” آذربايجانين گونئيينده يئني بايراق يارانميياجاق اورايا بو بايراق گئدئجئک، محمد امين رسولزاده-نين قالديرديگي بايراق ” سؤزونه ايستيناد ائديلير.

۲) بو بايراق اولو اؤندر رحمتليک ائلچي بئي طرفيندن اؤنريلمه ييبدير.

بو قايغيلار قايئت آيدين، يئرلي و خئييرخاهدير. من بير ميللي فعال کيمي بو مسئله ده اؤز فيکريمي بيان ائتمک ايسته ييرم.

عزيز موجادله آرخاداشلاريم، اصلینه باخاندا ميللي سيمگه نين وئريلمه سي نه آذربايجانين بوتؤولوک آنلاييشينا نه ده آذربايجان بايراغي نين بيرليگينه ترس دوشور و نه ده فيکير باباميز رحمتليک ائلچي بئي-ين سؤزونه ترسدير. بير طرفدن ده بو سيمگنين اؤنريلمه سينده رحمتليک ائلچي بئي-ين رولونو دانماق ايمکانسيردير. بئله کي:

اؤنريلن بو طرح بير يول بايراق دئييل سيمگه دير. ياني آذربايجان بايراغي دئييل گونئي آذربايجان ميللي حرکتينين سيمگه سي و نيشانه سي اولاجاقدير. ائلجه ده بو سيمگه نين قرافيکاسي بوتؤو آذربايجان بايراغي ايله عئينيدير و آرادا اساس بير فرق يوخدور. هابئله سيمگه نين اؤنري يازيسيندا دئييليبدير کي آذربايجان بيرلشيرکن قارا آي اولدوز آغاراجاق و بئلجه بوتؤو آذربايجان بايراغينا دؤنموشموش اولاجاق. ياني آنلاشيلديغي کيمي بورادا آذربايجانين بوتؤولوگو و بايراغين بيرليگينه ترس اولان بير شئي يوخدور.

سيمگه نين طرحينه گلديگيميزده ايسه بيلينديگي کيمي بو طرح ايلک دفعه ب.ا.ب تشکيلاتي (بوتؤو آذربايجان بيرليگي) طرفيندن چاپ ائديلن “مختصر آذربايجان تاريخي” کيتابيندا يايينلانيبدير. هاميميز بيليريک کي ب.ا.ب تشکيلاتي آذربايجانين بيرليگي آدينا قورولان ايلک تشکيلاتدير کي رحمتليک اؤندريميز و فيکير باباميز ائلچي بئي-ين شخصي نين تشببوسو ايله قورولوبدور. هابئله بو کيتاب چاپ ائديليرکن بئي اؤزو ساغ ايدي و ب.ا.ب تشکيلاتينين باشيندا دوروردو. بوردا بئله بير سوال گلير آدامين عاغلينا: “ياني بئي اؤز قوردوغو و باشيندا دوردوغو تشکيلاتدا نه اولوب بيتديگيندن او قدر خبرسيز ايدي کي بو تشکيلاتدا گونئي آذربايجان آدينا بير بايراق يايينلانيردي و بئيين خبري يوخيدي؟”. منجه بو ايمکانسيزدير و حتّی بئي-ه سايقيسيزليقدير.

کسينليکله بئي-ين بو مسئله دن خبري اولوبدور. و گنه ده منه گؤره بئي بو مسئله يه قارشي چيخماييبسا بير آنلامدا بو ايشي تائيد ائديبدير. ان پيس احتيمالي بئله دوشونسک و دئسک کي بئي-ين باشي چوخ قال اولوب و بو ايشدن خبري اولامييبدير!!!! (کي تاکيد ائديرم منجه بو ايمکانسيزدير) گنه ده چوخ بير شئي ده ييشمير. گونوموزده بير قوروم و يا قوروليشدا باش وئرن هر شئيدن او قورولوشون مودورو و باشقاني مسئول توتولور. دولاييسي ايله بئي ايستر ايسته مز بو طرحين اؤنريلمه سي نين مسئولو اولماز مي؟ چونکو ب.ا.ب تشکيلاتي بو طرحي يايينلارکن بئي اؤزو بو قورولوشون باشيندا ايدي!!!

ديگر اؤنملي بير مسئله بودور کي بوگون هر هانسي يئني بير طرحي بوتون تشکيلاتلاريميزا و فعاللاريميزا قبوللنديرمک ايمکانسيز کيمي گؤرونور چونکو اورتاليقدا نئجه بير آتموسفئر اولدوغونو هامييا آيديندير. آما بو طرح اورتايا قويولان ايلک طرح اولدوغو اوچون و هابئله رحمتليک ائلچي بئی-ه دوغرودان و يا دولايلي اولاراق باغلانديغي اوچون مئيداندا اولان ان مشروييتلي طرحدير کي نه کيمسه اونون اوزريندن رانت ساغلايا بيلر نه ايديعا ائدبيلر کي بو طرحي من اورتايا آتميشام.

عزيز موجادله آرخاداشلاريم؛ منجه دونيانين و بؤلگه نين بو کريتيک دؤنمينده کي صاباح نه اولاجاغي هئچ بللي اولماز تاريخي فورستلريميزي يانديرماماليييق و بير آز دا اولسا منم منمليکدن ال چکيب اورتاق بير ايشلر گؤرمه ليگيک. من بير ميللي فعال اولاراق بوتون تشکيلاتلاريميزي و ميللي فعاللاريميزي ميللي سيمگه طرحينه دستک وئتره يه چاغيريرام.

ياشاسين بؤيوک تورک ميلتي
ياشاسين بؤيوک آذربايجان
ياشاسين ميللي موجادله ميز

سايغيلاريملا؛
کورشات مرندلي
۱۰/۰۷/۲۰۰۸

Azәrbaycan Milli Hәrәkәti’ndә “BÜTÖVLÜK” Anlayışı vә Milli Simgә Mәsәlәsi



Bir müddәtdir internet sitәlәrindә vә milli fәallar arasında milli simgә mәsәlәsi danışılır(qara ay ulduzlu Azәrbaycan bayrağı). Doğal olaraq bu mәsәlәnin muvafiq vә muxaliflәri vardır. Muvafiqlәr umumiyәtlә milli hәrәkәtimizi beynәlxalq platformada temsil etmәk üçün bir simgәyә vә әlamәtә ehtiyac olduğunu vә milli istiqlala gedәn yolda bütün milli fәalların vә hamı tәşkilatların sarıla bilәcәyi bir müştәrәk dayanağın zәruri olduğunu söylәyirlәr. Habelә onlar deyirlәr ki Güney Azәrbaycan müstәqil olduğu zaman Quzey Azәrbaycan’la birlәşincәyә qәdәr bir bayrağa ehtiyacı olacaqdır.

Bu sözlәr qayet mәntiqli vә ağıla batandır. Ama digәr yandan muntәqid kәsimin dә tәnqidlәri mәntiqli vә düşündürücüdür (burada tәxribatçıların caydırma işlәri, bәlkә millәtimizin vә milli hәrәkәtimizin gәrçәk qayğı keşlәrindәn söz edirik).

Milli Simgә’yә olan әn önәmli tәnqidlәr bunlardır:

1) Bu mәsәlә Azәrbaycan’ın bütövlük anlayışına zәrbә vurur. Azәrbaycan Millәti vahiddir vә bayrağı da birdir. Elәcәdә bu mәsәlәdә ulu öndәr rәhmәtlik Elçibey’in “Azerbaycan’in Güneyinde yeni bayraq yaranmiyacaq oraya bu bayraq gedecek, Mehemmed Emin Resulzade’nin qaldirdigi bayraq” sözünә istinad edilir.

2) Bu bayraq ulu öndәr rәhmәtlik Elçibey tәrәfindәn önәrilmәyibdir.



Bu qayğılar qayet aydın, yerli vә xeyirxahdır. Mәn bir milli fәal kimi bu mәsәlәdә öz fikrimi bәyan etmәk istәyirәm. Әziz mücadәlә arxadaşlarım, әslinә baxanda milli simgәnin verilmәsi nә Azәrbaycan’ın bütövlük anlayışına nә dә Azәrbaycan bayrağının birliyinә tәrs düşür vә nә dә fikir babamız rәhmәtlik Elçibәy’in sözünә tәrsdir. Bir tәrәfdәn dә bu simgә’nin önәrilmәsindә rәhmәtlik Elçibәy’in rolünü danmaq imkansırdir. Belә ki:

Önәrilәn bu tәrh bir yol bayraq deyil simgәdir. Yanı Azәrbaycan bayrağı deyil Güney Azәrbaycan Milli Hәrәkәti’nin simgәsi vә nişanәsi olacaqdır. Elәcә dә bu simgәnin qrafikası bütöv Azәrbaycan Bayrağı ilә eynidir vә arada әsas bir fәrq yoxdur. Habelә simgәnin önәri yazısında deyilibdir ki Azәrbaycan birlәşirkәn qara ay ulduz ağaracaq vә belәcә bütöv Azәrbaycan bayrağına dönmüşmüş olacaq. Yanı anlaşıldığı kimi burada Azәrbaycan’ın bütövlüyü vә bayrağın birliyinә tәrs olan bir şey yoxdur.

Simgәnin tәrhinә gәldiyimizdә isә bilindiyi kimi bu tәrh ilk dәfә BAB Tәşkilatı (Bütöv Azәrbaycan Birliyi) tәrәfindәn çap edilәn “Muxtәsr Azәrbaycan Tarixi” kitabında yayınlanıbdır. Hamımız bilirik ki BAB tәşkilatı Azәrbaycan’ın birliyi adına qurulan ilk tәşkilatdır ki rәhmәtlik öndәrimiz vә fikir babamız Elçibәy’in şәxsinin tәşәbbüsü ilә qurulubdur. Habelә bu kitab çap edilirkәn Bәy özü sağ idi vә BAB Tәşkilatı’nın başında dururdu. Burda belә bir sual gәlir adamın ağlına: “yanı Bәy öz qurduğu vә başında durduğu tәşkilatda ne olub bitdiyindәn o qәdәr xәbәrsiz idi ki bu tәşkilatda Güney Azәrbaycan adına bir bayraq yayınlanırdı vә Beyin xәbәri yoxidi?”. Mәncә bu imkansızdır vә hәtta Bәy’ә sayqısızlıqdır. Kәsinliklә Bәyin bu mәsәlәdәn xәbәri olubdur. Vә gәnә dә mәnә görә Bәy bu mәsәlәyә qarşı çıxmayıbsa bir anlamda bu işi tәid edibdir. Әn pis ehtimalı belә düşünsәk vә desәk ki Bәyin başı çox qal olub vә bu işdәn xәbәri olamyıbdır!!!! (ki tәkid edirәm mәncә bu imkansızdır) gәnә dә çox bir şey dәyişmir. Günümüzdә bir qurum vә ya qurulışda baş verәn hәr şeydәn o quruluşun müdürü vә başqanı mәsul tutulur. Dolayısı ilә Bәy istәr istәmәz bu tәrhin önәrilmәsinin mәsulu olmaz mı? Çünkü BAB tәşkilatı bu tәrhi yayınlarkәn Bәy özü bu quruluşun başında idi!!!

Digәr önәmli bir mәsәlә budur ki bugün hәr hansı yeni bir tәrhi bütün tәşkilatlarımıza vә fәallarımıza qәbullәndirmәk imkansız kimi görünür çünkü ortalıqda necә bir atmosfer olduğunu hamıya aydındır. Ama bu tәrh ortaya qoyulan ilk tәrh olduğu üçün vә habelә rәhmәtlik Elçibәyә doğrudan vә ya dolaylı olaraq bağlandığı üçün meydanda olan әn mәşruiyәtli tәrhdir ki nә kimsә onun üzәrindәn rant sağlaya bilәr nә iddia edәbilәr ki bu tәrhi mәn ortaya atmışam.

Әziz mücadәlә arxadaşlarım; mәncә dünyanın vә bölgәnin bu kritik dönәmindә ki sabah nә olacağı heç bәlli olmaz tarixi fürstlәrimizi yandırmamalıyıq vә bir az da olsa mәnәm mәnәmlikdәn әl çәkib ortaq bir işlәr görmәliyik. Mәn bir milli fәal olaraq bütün tәşkilatlarımızı vә milli fәallarımızı Milli Simgә tәrhinә dәstәk vetrәyә çağırıram.

Yaşasın Böyük Türk Millәti

Yaşasın Böyük Azәrbaycan

Yaşasın Milli Mücadәlәmiz



Sayğılarımla

Kürşat Mәrәndli

10.07.2008

ميللي بيرليگه دوغرو !گونئي آذربايجان ميللي حرکتي نين سيمبولو علاوه بؤلوم؛ ايضاحلار و آچيقلامالار .

http://melliturk.blogfa.com/post-122.aspx
1ـ بوگون گونئي آذربايجان ميللي حرکتي نين بيرلشديريجي رول اوينايا بيله جک بير سيمبولا احتياجي واردير.



اؤتن ايللرده بعضي ميللي شخص، قروپ و تشکيلاتلاريميز گونئي آذربايجان ميللي حرکتي اوچون چئشيدلي بايراق طرحلري اؤنرميشلر. هر هانسي سبب اوزوندن تأسوفله بونلارين هئچ بيريسي ميللي ماهيت قازانا بيلمه ميش و ساده جه موعين بير تشکيلاتي تمثيل ائتميشلر. بو مسئله بعضاً کوتله ني چاش ـ باش سالميش ميللي فعاللار و تشکيلاتلارين آراسيندا ايختيلاف قايناغينا چئوريلميشدير. اصلينده بيرلشديريجي رولو اولان بايراق اؤزو داغيديجي اولموشدور! گونئي آذربايجان ميللي حرکتي نين ايچينده يئرلشن و ميللي مسئوليت حيسي داشييان هر بير شخص يا تشکيلات اولدوقجا اؤنملي و حياتي اولان بو پروبلئمه گؤز يوما بيلمز. بو پروبلئم زامان گئديشينده بؤيوک فاجيعه لر ده دوغورا بيلر. اونا گؤره ده بو پروبلئمين حلي هر بير کسي دوشوندورمه ليدير. بو گؤروشدن يولا چيخاراق گونئي آذربايجان ميللي حرکتيني واحيد بير جبهه کيمي گؤستره بيله جک بير سيمبولون واجيبليگي وورغولانماقدادير. ايختيلافلار ايچينده بوغولموش و ديدرگين گؤرولن هر هانسي ميللي حرکت جيدييه آلينماز و چابالاري نين بؤيوک قيسمي اثرسيز قالار.

يوخاريدا گلن نؤقطه يه باشقا آچيدان نظر سالماق ايسترديک. بلکه ده گونئي آذربايجان ميللي حرکتي فعاللاري نين چوخونلوغو 10 ايل بوندان اؤنجه ميللي سيمبول ضرورتيني بوگونکو قدر حيس ائتميرديلر. سون ايللرده گونئي آذربايجان ميللي حرکتي گئنيشلنديگي اوچون بير چوخ اولوسلارآراسي تشکيلات و مئدييالاردا اؤزونه لاييقينجه يئر آچميشدير. بورادا اؤزل اولاراق 2006-جي ايلي نين ماي آييندا گونئي آذربايجانين باشدا قهرمان تبريزين فارس شؤونيزمينه قارشي گؤسترديگي اهميتلي و تاريخي اعتيراضلي قالخينمالاري نين جيدي تاثيريندن سؤز آچماماق اولماز. اولو تبريزين قالخماسييلا آز زامان ايچريسينده اونلارلا گونئي آذربايجان شهري نين بير باشا فارس شؤونيزمي ايستيلاسينا عوصيان ائتمه سي گونئي آذربايجان ميللي مسئله سيني جيدي شکيلده دونيا چاپيندا عکس ائتديرميشدي. طبيعي کي، بؤيله بير دورومدا گونئي آذربايجان ميللي حرکتي نين اورتاق بير سيمبول ايله ايفاده اولونماماسي مسئله سينه اؤنجه کيلر کيمي لاقئيدليکله ياناشماق دوغرو اولا بيلمز. بوتون بونلارا گؤره آرتيق بوگون گونئي آذربايجان ميللي حرکتيني ايختيلافلاردان اوزاق و واحيد بير جبهه کيمي گؤسترن بير ميللي سيمبولون ضروريليگي دوشونولمکده دير.



2ـ گونئي آذربايجان ميللي حرکتينده ايلک دفعه اولاراق ميللي سيمبول اؤنريلمکده دير.



ميللي بايراق مؤوضوعسو هر ميللتين ان اؤنملي، تاريخي و استراتئژيک مؤوضوعلاريندان ساييلماقدادير. بلکه ده ايندييه دک چئشيدلي بايراق طرحلري اؤنريلمه سه يدي، بايراق يا سيمبول مؤوضوعسو بو قدر حساسيتله طرح اولونمازدي. مؤوضوعنون حساسليغي و دولاشيقليغيني گؤز اؤنونه آلاراق گونئي آذربايجان ميللي حرکتيني ايفاده ائدن اورتاق بير سيمبولون تعيينلشمه سي واجيبليگي اورتايا گلمکده دير. گونئي آذربايجان ميللي حرکتيني تمثيل ائدن ميللي سيمبول دوزنلي بير بيچيمده ايلک اولاراق اؤنريلمکده دير. بو سيمبولون هاميني بيرلشديره جگينه اينانيريق.



3ـ گونئي آذربايجانين ميللي بايراغي زامان گئديشينده ميللي فعاللار، قروپلار و تشکيلاتلارين چوخونلوغونون قبول ائتمه سي ايله تعيينلشه بيلر.



ميللي بايراق دؤولتلردن داها آرتيق ميللتلري تمثيل ائتمکده دير. ميللي موجاديله آپاران و دؤولت صاحيبي اولمايان ميللتلرين ميللي بايراغي اولا بيلر. گونئي آذربايجان ميللي حرکتي ايچينده چئشيدلي بايراق طرحلري وئريلديگي اوچون بونلارين هر هانکيسيني ميللي فعاللارين چوخونلوغونون راضيليق و تفاهومو اولمادان ميللي بايراق آدلانديرماسي مؤوضوعسو ميللي ايختيلافلارين يارانماسينا سبب اولاجاقدير. اونا گؤره ده گونئي آذربايجان ميللي بايراغي هر هانسي اينحيصارچي ايديعا و هاي ـ کويدن اوزاق گونئي آذربايجان ميللي حرکتي ايچينده يئرلشن فعاللار، قروپلار و تشکيلاتلارين هر هانسي طرحي قبوللوغو و توافوقو ايله تعيينلشمه ليدير. گونئي آذربايجان واختي ايله رسمي دؤولت و پارلامئنت صاحيبي اولان زامان رئفراندوم يا پارلامئنت سسينه اساساً چوخونلوغون قبول ائتديگي بايراق رسميلشيب و قانونيلشر. چوخ اؤنملي اولان ميللي بايراق تعيينلشمه سي مؤوضوعسونو يالنيز گونئي آذربايجان ايستيقلاليندان سونرايا ساخلاماق دوغرو دئييلدير و تکجه زامان گئديشينده ايختيلافلارين چوخاليب و درينلشمه سينه زمين ياراتماقدير!



4ـ اولوسلارآراسي شرطلره گؤره آذربايجان جومهوريتي نين بايراغي گونئي آذربايجاني تمثيل ائدنمز.



آذربايجانيميزين قوزئيينده تام موستقيل و رسمي دؤولت مؤوجوددور. آذربايجان جومهوريتي نين باير�